การพัฒนากระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมในการป้องกันและจัดการอุบัติเหตุทางถนน ด้วยกลไกของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับอุบัติเหตุทางถนน การพัฒนา กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ทดลองใช้ ประเมิน ปรับปรุง และนำเสนอกระบวนการป้องกันและจัดการอุบัติเหตุทางถนน ด้วยกลไกของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอที่เหมาะสม ใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา 4 ระยะ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ประชาชน 400 คน ผู้เชี่ยวชาญ 5 คน คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ 15 คน และอาสาสมัครชุมชน 50 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน  Paired t test นำเสนอด้วยค่า Mean difference, 95%CI และ p-value

ผลการวิจัย พบว่า 1) สถานการณ์อุบัติเหตุมีแนวโน้มลดลงแต่ยังสูงกว่าเป้าหมาย โดยกลุ่มเสี่ยงหลักที่ประสบอุบัติเหตุ คือ เพศชาย กลุ่มวัยรุ่นอายุ 10-19 ปี และผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ พฤติกรรมเสี่ยง ได้แก่ การใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่ การขับขี่ขณะร่างกายอ่อนเพลีย และการแซงในระยะกระชั้นชิด 2) กระบวนการที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ การเตรียมความพร้อม การพัฒนาศักยภาพ การดำเนินงานในพื้นที่ และการสร้างความยั่งยืน 3) ผลการทดลองใช้ พบว่า ค่าเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพ ภาพรวมหลังการดำเนินงานสูงขึ้น (Mean diff = 0.95, 95%CI: 0.57-1.33) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ < 0.001 สะท้อนให้เห็นว่าการดำเนินงานส่งผลให้เกิดการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในทุกด้าน โดยเฉพาะด้านการจัดการปัญหาและด้านสภาพแวดล้อม โดยจำนวนอุบัติเหตุในภาพรวมของอำเภอลดลงจากค่าเฉลี่ยปี 3 ปีย้อนหลัง แต่ยังคงพบ 4 ตำบลที่มีจำนวนอุบัติเหตุเพิ่มขึ้นจากค่าเฉลี่ย และมีผู้เสียชีวิตเพียง 1 ตำบล 4) รูปแบบที่ปรับปรุงได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญว่ามีความเหมาะสมและสามารถนำไปขยายผลได้ ดังนั้นการพัฒนาความตระหนักด้านความปลอดภัยทางถนนและการลดอัตราการเกิดอุบัติเหตุ ยังคงต้องมีการดำเนินมาตรการเชิงรุกสำหรับพื้นที่และประชากรกลุ่มเสี่ยง ความสำเร็จของแนวทางนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการปรับใช้และขยายผลไปยังอำเภออื่น ๆ เพื่อยกระดับความปลอดภัยทางถนนในระดับประเทศ