แนวปฏิบัติสำหรับจริยธรรมที่เกี่ยวข้อง

ในการดำเนินงานทุกขั้นตอนของวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เพื่อให้เป็นไปตามแนวทางและมาตรฐานทางด้านจริยธรรม ทางกองบรรณาธิการวารสารฯ จึงได้กำหนดแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง จำแนกได้ดังนี้

1. จริยธรรมสำหรับการตีพิมพ์และเผยแพร่ (Publication Ethics)
     1.1) รูปภาพ กราฟ/ตาราง รวมถึงข้อความและบทความทั้งหมด เมื่อมีการตีพิมพ์และเผยแพร่แล้ว ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์แต่เพียงฝ่ายเดียว 
     1.2) การประเมินคุณภาพของบทความทุกเรื่องจากผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความ (Peer Reviewer) อยู่ในรูปแบบ Double-Blinded Peer Review นั่นคือ ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความ จะไม่ทราบชื่อผู้นิพนธ์และขณะเดียวกันผู้นิพนธ์บทความ ก็จะไม่ทราบรายชื่อทั้งหมดของผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความเช่นเดียวกัน
     1.3) บทความทุกเรื่อง ทั้งผู้นิพนธ์ภายในและภายนอกหน่วยงานที่จัดทำวารสาร ได้รับการตรวจสอบคุณภาพของบทความ กรณีผู้นิพนธ์ภายในหน่วยงานที่จัดทำวารสาร จะได้รับการตรวจสอบคุณภาพของบทความโดยผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความ (Peer Reviewer) ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกจากหลากหลายสถาบันและไม่มีส่วนได้เสียกับผู้นิพนธ์ จำนวน 3 ท่าน และกรณีผู้นิพนธ์ภายนอกหน่วยงานที่จัดทำวารสาร จะได้รับการตรวจสอบคุณภาพของบทความโดยผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความ (Peer Reviewer) ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกจากหลากหลายสถาบันและไม่มีส่วนได้เสียกับผู้นิพนธ์ จำนวน 2 ท่าน และเป็นบุคคลภายในหน่วยงานที่จัดทำวารสารและไม่มีส่วนได้เสียกับผู้นิพนธ์ จำนวน 1 ท่าน รวมจำนวนทั้งสิ้น 3 ท่าน

2. จริยธรรมสำหรับผู้นิพนธ์  (Author Ethics)
     2.1) การจัดทำรูปแบบต้นฉบับของบทความให้เป็นไปตามที่วารสารฯ กำหนด ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ ซึ่งจำเป็นต้องทราบและดำเนินการ ก่อนเข้าสู่ระบบการ submission
     2.2) ผู้นิพนธ์ทุกคนที่ปรากฏเป็นรายชื่ออยู่ในบทความ ต้องเป็นผู้ที่มีส่วนร่วมจริงในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ภายใต้บทความที่ถูกเสนอเพื่อขอรับการพิจารณา
     2.3) ผู้นิพนธ์ ต้องนำเสนอข้อมูลผลการศึกษา (results) หรือ ผลการทบทวนเอกสาร (review) ที่ถูกต้องและครอบคลุม โดยไม่มีการปกปิด หรือ การมีอคติ หรือ ความลำเอียง อันเนื่องมาจากความเป็นส่วนตัวและขณะเดียวกัน ผู้นิพนธ์ควรคำนึงถึงผลประโยชน์ที่ผู้อ่าน หรือ ผู้ที่เกี่ยวข้อง ควรจะได้รับจากบทความ เมื่อมีการตีพิมพ์และเผยแพร่ออกไป ทั้งในเชิงวิชาการและในการปฏิบัติจริง  
     2.4) การอ้างอิงทั้งหมดที่ปรากฏในบทความ ผู้นิพนธ์ต้องดำเนินการอย่างถูกต้องตามหลักจริยธรรมและรูปแบบของวารสารฯ ที่กำหนด
     2.5) บทความที่ผู้นิพนธ์เสนอเพื่อขอรับการพิจารณา ต้องไม่เป็นบทความที่อยู่ระหว่างช่วงเวลาการส่ง หรือ การพิจารณาของวารสารอื่น ซึ่งหากพบว่า ผู้นิพนธ์มีการปกปิด หรือ เมื่อพบหลักฐานว่า มีการตีพิมพ์บทความเดียวกันซ้ำซ้อนในวารสารอื่น ทางกองบรรณาธิการวารสารฯ สามารถยกเลิกการตีพิมพ์บทความนั้นในวารสารฯ ได้ทันทีและขอระงับการพิจารณาบทความใดๆ จากผู้นิพนธ์หลัก (first author) และผู้รับผิดชอบบทความ (corresponding author) ของบทความนั้นในอนาคตต่อไป  

3. จริยธรรมสำหรับผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบบทความ (Peer Reviewer Ethics)  
     3.1) ผู้ทรงคุณวุฒิฯ ต้องประเมินบทความตามหลักวิชาการ ภายใต้ขอบเขตความเชี่ยวชาญของตนเอง โดยปราศจากอคติ ความยึดมั่นถือมั่น หรือ ความลำเอียงโดยส่วนตัว
     3.2) ผู้ทรงคุณวุฒิฯ ควรให้ข้อเสนอแนะในการประเมินบทความ เป็นไปอย่างสร้างสรรค์ เพื่อการเรียนรู้และการพัฒนางานวิชาการควบคู่ไปพร้อมกัน ไม่ใช่การตำหนิ หรือ การซ้ำเติมเพื่อให้ผู้อื่นด้อยค่าลง
     3.3) ผู้ทรงคุณวุฒิฯ ต้องปกปิดความลับเกี่ยวกับบทความและไม่ควรเปิดเผยข้อมูลใดๆ แก่บุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง
     3.4) ผู้ทรงคุณวุฒิฯ ต้องไม่มีผลประโยชน์ หรือ มีส่วนได้ส่วนเสียใดๆ กับผู้นิพนธ์ของบทความนั้น ซึ่งหากมีส่วนเกี่ยวข้อง หรือ เข้าข่ายดังกล่าว ผู้ทรงคุณวุฒิฯ สามารถแจ้งปฏิเสธการตอบรับเพื่อพิจารณาบทความนั้นได้ทันทีต่อกองบรรณาธิการ     

4. จริยธรรมสำหรับบรรณาธิการ (Editor Ethics)
     4.1) บรรณาธิการ ต้องพิจารณาบทความทุกประเภทที่ถูกเสนอเข้ามาผ่านระบบ ด้วยความเป็นกลางและไม่ตัดสินใจ หรือ เลือกปฏิบัติ บนพื้นฐานอคติ หรือ ความลำเอียงโดยส่วนตัว
     4.2) การเลือกผู้ทรงคุณวุฒิฯ ตามบทบาทและหน้าที่ของบรรณาธิการ ต้องกระทำด้วยความโปร่งใสและเป็นไปตามความเชียวชาญจริงที่สอดคล้องกับบทความที่ถูกเสนอเพื่อขอรับการพิจารณา
     4.3) บรรณาธิการ ต้องปกปิดความลับเกี่ยวกับขั้นตอนการพิจารณาบทความและไม่ควรเปิดเผยข้อมูลใด ๆ แก่บุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง  

---

5. นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI)

     5.1) นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) สำหรับผู้นิพนธ์บทความ (Author AI Policy)
             วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ตระหนักถึงการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) มาใช้ในการจัดทำผลงานทางวิชาการ อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนยังคงต้องรับผิดชอบต่อความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ และความสมบูรณ์ของเนื้อหาทั้งหมดในบทความ
             ผู้เขียนอาจใช้เครื่องมือ AI เพื่อช่วยในการปรับปรุงภาษา การตรวจสอบไวยากรณ์ การจัดรูปแบบ หรือการสรุปข้อมูลเบื้องต้นได้ แต่ไม่ควรใช้ AI ในการสร้างข้อมูล ผลการวิจัย เอกสารอ้างอิง การอ้างอิงในเนื้อหา หรือข้อค้นพบทางวิชาการที่ไม่มีแหล่งข้อมูลรองรับ
             ผู้เขียนต้องตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหา การอ้างอิง และรายการเอกสารอ้างอิงทุกฉบับก่อนส่งบทความมายังวารสาร โดยผู้เขียนเป็นผู้รับผิดชอบแต่เพียงผู้เดียวต่อข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ AI
             หากกองบรรณาธิการตรวจพบข้อมูล เอกสารอ้างอิง หรือเนื้อหาที่อาจสร้างขึ้นโดย AI และไม่สามารถตรวจสอบความถูกต้องจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ วารสารขอสงวนสิทธิ์ในการส่งบทความกลับเพื่อแก้ไข หรือปฏิเสธการพิจารณาบทความตามความเหมาะสม

     5.2) นโยบายการใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ในการคัดกรองบทความ (Journal Screening Policy)
             วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อาจใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (AI-assisted Tools) เพื่อช่วยในการคัดกรองบทความเบื้องต้นก่อนเข้าสู่กระบวนการพิจารณาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ
             การใช้เครื่องมือดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยตรวจสอบรูปแบบบทความ ความครบถ้วนของข้อมูล ความสอดคล้องของการอ้างอิงและรายการเอกสารอ้างอิง รวมถึงระบุประเด็นที่อาจต้องได้รับการตรวจสอบเพิ่มเติมจากกองบรรณาธิการ
             ทั้งนี้ เครื่องมือ AI จะถูกใช้เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนการตรวจสอบเบื้องต้นเท่านั้น มิได้ใช้แทนการพิจารณาและการตัดสินใจของกองบรรณาธิการหรือผู้ทรงคุณวุฒิ โดยการตัดสินใจทุกขั้นตอนยังคงอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิของวารสาร

---

6. นโยบายการปรับเปลี่ยนรูปแบบการตีพิมพ์เผยแพร่บทความออนไลน์

วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มุ่งพัฒนารูปแบบการเผยแพร่บทความให้สอดคล้องกับลักษณะของวารสารอิเล็กทรอนิกส์ และเพิ่มความยืดหยุ่นในการบริหารจัดการบทความที่เผยแพร่ในระบบออนไลน์

กองบรรณาธิการจึงกำหนดให้ ตั้งแต่ปีที่ 20 ฉบับที่ 1 มกราคม–เมษายน 2570 เป็นต้นไป วารสารจะปรับเปลี่ยนจากการใช้ เลขหน้าบทความ (Page Number) เป็น รหัสตีพิมพ์บทความ (Publication ID) เพื่อใช้เป็นตัวระบุบทความที่เผยแพร่อย่างเป็นทางการ และใช้แทนเลขหน้าในการอ้างอิงบทความ

รูปแบบ Publication ID

Publication ID กำหนดให้อยู่ในรูปแบบ

eYYYYNNNNNN

โดย

e หมายถึง Electronic Publication

YYYY หมายถึง ปีที่ตีพิมพ์เผยแพร่ตามคริสต์ศักราช

NNNNNN หมายถึง หมายเลขรับบทความ (Submission ID) ที่ระบบวารสารออนไลน์ ThaiJO กำหนดให้แก่บทความ

ตัวอย่าง

e2027000001

Publication ID ดังกล่าวเป็นรหัสเฉพาะของบทความที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ และจะใช้สำหรับการระบุบทความในสารบัญ หน้าบทความ เอกสาร PDF และข้อมูลสำหรับการอ้างอิงตามรูปแบบที่วารสารกำหนด

บทความที่เผยแพร่ก่อน ปีที่ 20 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2570 ยังคงใช้เลขหน้าตามรูปแบบเดิม ส่วนบทความที่เผยแพร่ตั้งแต่ฉบับดังกล่าวเป็นต้นไป จะใช้ Publication ID แทนเลขหน้า

ในส่วนการกำหนดเลขหน้าของวารสารเผยแพร่ออนไลน์ ฉบับเล่มเต็ม มีเฉพาะส่วนต้นเล่ม (Front Matter) โดยใช้เลขโรมันตัวพิมพ์เล็ก ส่วนบทความที่เผยแพร่ในแต่ละฉบับจะใช้รหัสตีพิมพ์บทความ (Publication ID) แทนเลขหน้า และหน้ารายชื่อผู้ทรงคุณวุฒิประจำฉบับจะไม่กำหนดเลขหน้า

การไม่ใส่เลขหน้าหน้ารายชื่อผู้ทรงคุณวุฒิเป็นนโยบายของวารสาร ไม่ใช่ความผิดพลาดในการจัดรูปเล่ม

โครงสร้างการจัดหน้ารวมไฟล์ฉบับเล่มเต็ม

ดังนั้น โครงสร้างของวารสารเผยแพร่ออนไลน์ฉบับเล่มเต็ม มีเลขหน้าเพื่อการอ่าน/นำทาง ส่วน Publication ID เป็นตัวระบุและอ้างอิงบทความอย่างเป็นทางการ

การปรับเปลี่ยนดังกล่าว ไม่มีผลกระทบต่อกระบวนการรับบทความ การประเมินบทความโดยผู้ทรงคุณวุฒิ การพิจารณาของกองบรรณาธิการ การตอบรับตีพิมพ์ หรือมาตรฐานและหลักเกณฑ์ทางวิชาการของวารสาร และมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการจัดการและเผยแพร่บทความในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งอำนวยความสะดวกในการสืบค้นและอ้างอิงบทความ

ทั้งนี้ วารสารจะยังคงจัดทำข้อมูลบรรณานุกรมและข้อมูลระบุตัวบทความที่จำเป็นสำหรับการสืบค้นและการอ้างอิงให้ครบถ้วนตามมาตรฐานการเผยแพร่ของวารสาร