ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความตระหนักรู้ด้วยแนวคิดแบบเชิญชวนต่อการปฏิบัติตน ในการป้องกันฝุ่น PM2.5 ในกลุ่มนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ

Somsanook Yoripan; Pinida Narawong; Saranya Phothikham; Nantikan Roschan; Kornkawat Darunikorn

Authors

Somsanook Yoripan Raisisuk Subdistrict Health Promoting Hospital
Pinida Narawong Bachelor of Public Health, Mahidol University, Amnat Charoen Campus
Saranya Phothikham Bachelor of Public Health, Mahidol University, Amnat Charoen Campus
Nantikan Roschan Bachelor of Public Health, Mahidol University, Amnat Charoen Campus
Kornkawat Darunikorn Lecturer of Public Health, Mahidol University, Amnat Charoen Campus

Keywords:

Senior High School Students, PM2.5 Preventive Behaviors, Awareness, Invitational Concept

Abstract

PM2.5 particles represent a critical air pollutant significantly impacting the respiratory system and overall health, especially among youth who may lack preventive awareness. This study aimed to evaluate the effects of an awareness-raising program based on the Invitational Concept on the knowledge, awareness, and preventive behaviors regarding PM2.5 among high school students at Senangkhanikhom School.

This quasi-experimental research was conducted from August to October 2025. The intervention utilized an awareness-raising program developed under the Invitational Concept--a framework focusing on trust, respect, and intentionality to foster positive behavioral changes. A sample of 50 students was determined using a formula for comparing two dependent means. Data were collected via a questionnaire with a reliability coefficient of 0.84. Statistical analysis included descriptive statistics and Paired Sample t-test, the level of significance was set at 0.05.

The study results demonstrated that following the intervention, participants showed a statistically significant increase in both knowledge of PM2.5 prevention (Mean difference=0.48, 95%CI=0.01, 0.94) and PM2.5 preventive behaviors (Mean difference=0.34, 95%CI=0.12, 0.55), with a p-value<0.05. However, the awareness factor increased only slightly and was not statistically significant. Based on these findings, it is recommended that the Awareness Enhancement Program based on the Invitational Concept be widely applied among students and youth to effectively boost knowledge and awareness, thereby leading to continuous and sustainable PM2.5 preventive behaviors.

References

กรกช ภูมี. (2568). ค่าฝุ่น PM 2.5 พื้นที่ 5 จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในเขตสุขภาพที่ 10 ยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน. ค้นเมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://thainews.prd.go.th/thainews/news/view/903578/?bid=1

กรมควบคุมมลพิษ. (2566). รายงานประจำปี 2566. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

กองโรคติดต่อจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม. (2565). แนวทางมาตรการ การเฝ้าระวังสุขภาพ และสื่อสารความเสี่ยง เพื่อสร้างความรอบรู้ที่เกี่ยวข้องกับฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5). นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

ประภาวรินทร์ รัชชประภาพรกุล. (2563). โปรแกรมกิจกรรมโดยประยุกต์แนวคิดการจัดการศึกษาแบบเชิญชวนที่มีต่อความตระหนักรู้และการปฏิบัติเพื่อป้องกันฝุ่น PM 2.5 ของนักเรียนประถมศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พิชชานันท์ ขจรเพ็ชร, อาทิตย์ โพธิ์ศรี; ณัฐนารี เอมยงค์, & ธนาศรี สีหะบุตร. (2565). พฤติกรรมของผู้ปกครองในการป้องกันการรับสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็กในเด็กนักเรียนโรงเรียนประถมศึกษาของรัฐบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ. วารสารควบคุมโรค, 48(2), 404-414.

ยศวดี ดีเย็น, & จักรกฤษณ์ จันทะคุณ. (2567). การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการตระหนักรู้ในตนเองตามแนวคิด CASEL ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารการพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 9(11), 50-63.

รังสรรค์ แสงสุข, อรนุช ลิมตศิริ, มาลินี บุณยรัตพันธุ์, นิรมล ศตวุฒิ, & อารมณ์ ฉนวนจิตร. (2561). ประสิทธิผลของการนำแนวคิดการจัดการศึกษาแบบเชิญชวนสู่การปฏิบัติในโรงเรียน. วารสาร Veridian E-Journal มหาวิทยาลัยศิลปากร, 11(1), 16–29.

เรณุกา ณปุณยฤกษ์, พรรณพชร ศรีกุลนันท์, ษุภากร เปรมปรีดิ์, ปวริศา เทพเสนา, ศศิชา โชติคุต, & ปาณิสรา อิงคภาคย์. (2566). ความรู้เกี่ยวกับฝุ่น PM2.5 ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4-6. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง, 8(2), 95-109.

ลพานุ บุญเกิด, & อมราพร สุรการ. (2567). ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5 ในนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ. วารสารพฤติกรรมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 16(2), 92-117.

สรวิชญ์ สิทธิยศ, ปฏิพัทธ์ วงค์เรือง, & ประจวบ แหลมหลัก. (2566). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของเยาวชนพื้นที่สูงในช่วงเผาในที่โล่งในจังหวัดพะเยา ประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 9(1), 9-20.

Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York: David McKay Company.

Chankaew, K. (2022). Spatial estimation of PM2.5 exposure and its association with asthma exacerbation: A prospective study in Thai children. Annals of Global Health, 88(1), 15.

Gogtay N. J. (2010). Principles of sample size calculation. Indian journal of ophthalmology, 58(6), 517–518.

Purkey, W. W., & Novak, J. M. (1996). Inviting school success: A self-concept approach to teaching, learning, and democratic practice (3rd ed.). Belmont, CA: Wadsworth Publisher.

World Health Organization. (2017). Adolescents’ health. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization. (2018). Air pollution and child health: Prescribing clean air. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. Geneva: World Health Organization.