ปัจจัยด้านจิตวิทยาเชิงบวกและความฉลาดทางอารมณ์ ที่มีผลต่อการบริหารความเครียดของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล  จังหวัดขอนแก่น

Nopparat Khunla; Surachai Phimha; Kannika  Sirichan; Pongsatorn Tosangwarn; Norraphat  Noysuwan

Authors

Nopparat Khunla -
Surachai Phimha คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Kannika Sirichan คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Pongsatorn Tosangwarn คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Norraphat Noysuwan คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

Keywords:

Positive psychological factors, Emotional quotient, Stress management

Abstract

Past policies have included happiness assessments of public health officials under the Ministry of Public Health, providing insights into their happiness levels. However, following the transfer of public health missions to local administrative organizations, public health officials now face changed operational roles, which may impact their stress levels.

This cross-sectional descriptive research aimed to study the positive psychological factors and emotional quotient affecting stress management of health personnel at sub-district health promoting hospital Khon Kaen province. The sample comprised 243 health personnel, randomly selected using a stratified random sampling technique from a population of 1,033 individuals working in sub-district health promoting hospital Khon Kaen province. Data was collected by questionnaire for quantitative data. The in-depth interview guidelines were used for collecting qualitative data from 12 key informants. Data was collected between 9^th December 2024 to 28^th December 2024. Data analysis was performed by descriptive statistics composed frequency percentage mean standard deviation median minimum and maximum and inferential statistics were Pearson's product moment correlation coefficient and Stepwise multiple linear regression analysis at a significance level of 0.05.

The results showed that the overall level of positive psychological factors, emotional quotient and stress management of health personnel were at a high level with averages of 4.07 (S.D.=0.47), 4.15 (S.D.=0.45) and 3.94 (S.D.=0.51) respectively. The overall of positive psychological factors had a high level (r=0.783, p-value<0.001, 95% CI 0.726-0.829) and emotional quotient had a high level (r=0.773, p-value <0.001, 95% CI 0.714-0.821) of relationship with the stress management of health personnel. Furthermore, that four variables consisted one variables of emotional quotient; social skills, including three positive psychological factors variables; resilience, hope and optimism were affected and could jointly predict the stress management of health personnel at 68.70 percentage (R²=0.687, p-value<0.001) Therefore, positive psychological factors and emotional quotient are important for the stress management of health personnel at sub-district health promoting hospital Khon Kaen province.

References

กรมสุขภาพจิต. (2566). คู่มือคำอธิบายตัวชี้วัดตามคำรับรองการปฏิบัติรราชการของหน่วยงานในสังกัดกรมสุขภาพจิต ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2567. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2565). ผลการประเมินความสุขบุคลากรกระทรวงสาธารณสุข (Happinometer) และผลการประเมินสุขภาวะองค์กร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2565. ระหว่างวันที่ 1 ธ.ค. 2564 – 28 ก.พ.2565. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.

ณฐาพัชร์ วรพงศ์พัชร์, ชัยวิชญ์ ม่วงหมี, รัชนก ปัญญาสุพัฒน์, ธิติพงศ์ ลิ้มเลิศฤทธิ์, & สุกัญญา หาญณรงค์. (2565). การบริหารความเครียดในการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์. วารสารนวัตกรรมสังคมและเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน, 5(2), 11-21.

ธัญนันท์ บุญอยู่. (2564). อิทธิพลคั่นกลางแบบอนุกรมของภาวะผู้นำใฝ่บริการและการแบ่งปันความรู้ในการถ่ายทอดความฉลาดทางอารมณ์สู่ประสิทธิผลในงานพยาบาลวิชาชีพ ในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 11(2), 143-154.

นฤมล ศิลวิศาล, & วาสินี วิเศษฤทธิ์. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์การปฏิบัติงานการอบรมเฉพาะทางความฉลาดทางอารมณ์ สภาพแวดล้อมในการทำงานกับสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพในหอผู้ป่วยวิกฤตศัลยศาสตร์หัวใจและทรวงอก โรงพยาบาลตติยภูมิ. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวง, 30(1), 46-59.

ปาริชาต รัตนราช. (2559). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสภาพแวดล้อมการปฏิบัติงานที่ดีของพยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

พรภิมล สุขเพีย, & รัชตวรรณ ศรีตระกูล. (2563). ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตการทำงานของ พยาบาลวิชาชีพรุ่นเจเนอเรชั่นวายโรงพยาบาลศรีนครินทร์. วารสารวิจัยและพัฒนา ระบบสุขภาพ, 13(1), 380-392.

พุทธรักษา สุมงคลธนกุล,. (2563). ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์และสมรรถนะหลักของทันตบุคลากรในจังหวัดเชียงราย. การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยศาสตร์สุขภาพ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

มณฑา อร่ามเลิศมงคล, & จุฬาลักษณ์ บารมี. (2565). ปัจจัยที่มีผลต่อความสามารถในการปฏิบัติงาน ของพยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลศูนย์เขต 6. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 15(3), 16-26.

วรุณา กลกิจโกวินท์, จตุพร โพธิ์ปริสุทธิ์, ณัฐภัทร นิยมรัตกิจ, ธวัลรัตน์ โวหาร, ภคนันท์ ล้อศิรินันท์, & วรรณกานษ์ ศรีสนธิรักษ์. (2560). ความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาแพทย์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช, 64(1), 77-88.

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม. (2567). ความเครียดภัยเงียบของสังคมไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล.

สมโภช ศรีวิจิตรวรกุล. (2562). ปัจจัยทางจิตวิทยาองค์การเชิงบวกที่มีอิทธิพลต่อการ พัฒนาบุคลากรสู่องค์การแห่งความเป็นเลิศ: กรณีศึกษาบริษัทในเขตนิคมอุตสาหกรรมไฮเทค อยุธยา. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(1), 242-253.

สาธิต คงหา, นครินทร์ ประสิทธิ์, & สุพัฒน์ กองศรีมา. (2567). การบริหารทรัพยากรมนุษย์และความฉลาดทางอารมณ์ที่มีผลต่อสมรรถนะผู้บริหารของผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา), 24(4), 120-132.

สายสมร เฉลยกิตติ. (2554). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจโดยหัวหน้าหอผู้ป่วยต่อการได้รับข้อมูลป้อนกลับเกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานของพยาบาลประจำการ. วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการพยาบาล บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข) ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2 (พ.ศ.2561). นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2565). ประกาศเรื่องแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. (2567). รายงานประจำปี 2567 สำนักงานสารณสุขจังหวัดขอนแก่น. ขอนแก่น: กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์สาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดขอนแก่น.

สำเริง จันทรสุวรรณ และสุวรรณ บัวทวน. (2547). ระเบียบวิจัยทางสังคมศาสตร์. ขอนแก่น: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สุพรรษา มากงลาด, ศรีเรือน แก้วกังวาล, สุเมธ สมภักดี, & นราเขต ยิ้มสุข. (2563). ความฉลาดทางอารมณ์และความผูกพันต่อองค์การโดยมีความพึงพอใจในงานเป็นตัวแปรสื่อของพยาบาลโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, 28(2), 113-135.

หฤทัยทิพย์ ตัณฑเทศ. (2557). จิตวิทยากับการทหาร: การประยุกต์ใช้ในการพัฒนาศักยภาพกำลังพล. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์นายเรืออากาศ, 2(2), 47-52.

องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น. (2567). ข้อมูลโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจังหวัดขอนแก่น ปีงบประมาณ 2567. ขอนแก่น: องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น. (เอกสารอัดสำเนา).

อัมรัน สาแหละ. (2565). ปัจจัยด้านจิตวิทยาเชิงบวกการสนับสนุนทางสังคมที่ส่งผลต่อแรงจูงใจ ในการทำงานของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยา

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

Bardeh, M. A., Naji, S., & Zarea, K. (2016). The study of Job Stress and Tension Management among Oncology Nurses of Ahvaz Hospitals in 2015. International Journal of Medical Research and Health Sciences, 5, 189-199.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavior sciences. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Elifson, K. W. (1990). Fundamentals of social statistics. 2nd ed. Singapore: McGraw-Hill.

Ferreira, J. C., & Patino, C. M. (2019). Loss to follow-up and missing data: Important issues that can affect your study results. Jornal Brasileiro de Pneumologia, 45(2), e20190091.

Goleman, D. (1998). Working with Emotional Intelligence. New York: Bantam Books.

Hersch, R. K., Cook, R. F., Deitz, D. K., Kaplan, S., Hughes, D., Friesen, M. A., et al. (2016). Reducing nurses’ stress: A randomized controlled trial of a web-based stress management program for nurses. Applied Nursing Research, 32, 18-25.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (2020). Stress: Appraisal and coping. New York: Springer Publishing.

Likert, R. (1967). The human organization: Its management and values. New York: McGraw-Hill.

Luthans, Avolio, Avey and Norman. (2007). Positive Psychological Capital: Measurement and Relationship with Performance and Satisfaction. Personnel

Luthans, F., Avolio, B., Avey, J., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60, 541-572.

Seligman. (1998). Learned optimism. New York: Pocket Books.

Xing, G., Nantsupawat, A., & Thungjaroenkul, P. (2022). Emotional Intelligence and Job Performance of Nurses in Tertiary Hospitals of Xishuangbanna City, the People’s Republic of China. Nursing Journal CMU, 49(1), 38-47.