ประสบการณ์ของพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยไตเทียม ในบริบทงานเฉพาะทาง: การวิจัยเชิงคุณภาพ

ผุสรัตน์ ศรสิทธิ์; ปานตา อภิรักษ์นภานนท์; พุทธวรรณ ชูเชิด

ผู้แต่ง

ผุสรัตน์ ศรสิทธิ์ คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยเซนต์หลุยส์
ปานตา อภิรักษ์นภานนท์ คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยเซนต์หลุยส์
พุทธวรรณ ชูเชิด คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยเซนต์หลุยส์

คำสำคัญ:

ประสบการณ์การพยาบาล, การพยาบาลไตเทียม, การพยาบาลเฉพาะทาง, การดูแลแบบยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง, การจัดการงานพยาบาล

บทคัดย่อ

บทนำ: การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมเป็นการบำบัดทดแทนไตที่มีความซับซ้อนและเสี่ยงสูง ต้องการการเฝ้าระวังต่อเนื่อง การตัดสินใจเชิงคลินิก และการปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด แม้หน่วยฟอกเลือดในโรงพยาบาลเอกชนจะมีอัตรากำลังพยาบาลเพียงพอตามเกณฑ์ แต่ลักษณะงานเฉพาะทางที่มีภาระงานการพยาบาลโดยอ้อม และกิจกรรมด้านคุณภาพ อาจส่งผลต่อประสบการณ์การปฏิบัติการพยาบาล และการรับรู้คุณค่าในบทบาทวิชาชีพ

วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อศึกษาประสบการณ์ของพยาบาลวิชาชีพในการดูแลผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในบริบทงานเฉพาะทาง

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยเชิงคุณภาพแบบปรากฏการณ์วิทยาการตีความ ผู้ให้ข้อมูล คือ พยาบาลวิชาชีพ จำนวน 10 ราย ณ ศูนย์ฟอกเลือด โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่ง คัดเลือกแบบเจาะจง เก็บข้อมูลด้วยการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมและสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ด้วยการวิเคราะห์เชิงธีม และใช้ข้อมูลจากการสังเกต เพื่อสนับสนุนการอภิปรายผล

ผลการวิจัย: พบประเด็นหลัก 5 ประเด็น ได้แก่ 1) คุณค่าสำคัญในการปฏิบัติการพยาบาล 2) การดูแลโดยยึดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์โดยมีผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง 3) กระบวนการปฏิบัติการพยาบาลในบริบทงานเฉพาะทาง 4) สมรรถนะสำคัญของพยาบาลไตเทียม และ 5) เป้าหมายการดูแลเพื่อความผาสุกของผู้ป่วย ผลการสังเกตพบว่า พยาบาลใช้เวลาในกิจกรรมการพยาบาลโดยอ้อมและกิจกรรมด้านการจัดการคุณภาพมากกว่าการพยาบาลผู้ป่วยโดยตรง

สรุปผล: ประสบการณ์ของพยาบาลไตเทียมสะท้อนการปฏิบัติการพยาบาลที่บูรณาการความเชี่ยวชาญทางคลินิก คุณค่าความเป็นมนุษย์ และการดูแลเชิงสัมพันธ์ ภายใต้ภาระงานโดยอ้อมที่มีบทบาทสำคัญต่อความปลอดภัยของผู้ป่วย

ข้อเสนอแนะ: ควรพัฒนาระบบการทำงานที่ตระหนักถึงบทบาทของกิจกรรมการพยาบาลโดยอ้อมในฐานะกลไกสำคัญของความปลอดภัย และคุณภาพการดูแลผู้ป่วยฟอกเลือด

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

The Nephrology Society of Thailand. Recommendations for the care of patients with chronic kidney disease before renal replacement therapy (revised edition 2022). Bangkok: The Nephrology Society of Thailand; 2022. (in Thai)

Department of Health Service Support, Ministry of Public Health. Standard manual for the health service system 2020: Edition for healthcare facility promotion and development. Nonthaburi: Department of Health Service Support; 2020. (in Thai)

Winvi FC, Nasution SLR, Ginting CN. Workload indicators of staffing need (WISN) for the required estimation of nursing staff in a hemodialysis unit. Folia Medica Indonesiana 2023;59(2):164-72. doi: 10.20473/fmi.v59i2.42309.

Griffiths P, Saville C, Ball J, Jones J, Pattison N, Monks T. Nursing workload, nurse staffing methodologies and tools: A systematic scoping review and discussion. International Journal of Nursing Studies 2020;103:103487. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2019.103487.

Heidegger M. Being and time. Translated by Macquarrie J, Robinson E. New York: Harper & Row; 1962.

McCormack B, McCance T. Person-centred practice in nursing and health care: Theory and practice. 2nd ed. Oxford: Wiley-Blackwell; 2017.

Alkhaibari AS, Altabbaa AM, Albeladi DA, Alharbie MKN, Aljohani RM, Almuzaini AS, et al. Determinants of shared decision-making awareness among hemodialysis nurses: The impact of professionalism, empathy, and clinical decision-making. The Review of Diabetic Studies 2024;20(S8):26–34. doi: 10.70082/aaf1fw72.

Roach ML. The human act of caring: A blueprint for the health professions. 2nd ed. Toronto: Canadian Scholars; 2002.

Swanson KM. Empirical development of a middle range theory of caring. Nursing Research 1991;40(3):161–6.

Swanson KM. Nursing as informed caring for the well-being of others. Image: The Journal of Nursing Scholarship 1993;25(4):352–7.

Saelim R, Nangam T, Onputta S, Jangjaroenphorn I. The effects of a dietary promotion program on nutritional status, knowledge, albumin levels, and total iron-binding capacity in hemodialysis patients. Journal of Health and Health Management 2026;11(1):127-39. (in Thai)

Gartner JB, Abasse KS, Bergeron F, Landa P, Lemaire C, Cote A. Definition and conceptualization of the patient-centered care pathway, a proposed integrative framework for consensus: A concept analysis and systematic review. BMC Health Services Research. 2022;22:558. doi: 10.1186/s12913-022-07960-0.

Mphokela MA, Malesela J, Randa MB. They are like family: a qualitative thematic analysis of nurses' experiences in a Tshwane dialysis unit. Healthcare. 2026;14(5):622. doi: 10.3390/healthcare14050622.

Aranyakanon A, Wisesrith W, Prachusilpa G. A study of hemodialysis specialist nurse roles. Journal of Health and Health Management. 2024;10(2):155–68. (in Thai)

Shahdadi H, Rahnama M. Experience of nurses in hemodialysis care: A phenomenological study. Journal of Clinical Medicine. 2018;7(2):30. doi: 10.3390/jcm7020030.

Yun J, Seong M, Cho Y, Sok S. Influences of nursing professionalism, empathy, and clinical decision-making ability on shared decision-making awareness among hemodialysis nurses. Journal of Nursing Management. 2024;2024:2518065. doi: 10.1155/2024/2518065.

Takham A, Srisook R. The role of hemodialysis nurses in the care of patients with chronic kidney disease and anemia undergoing hemodialysis. Nursing Journal CMU. 2025;52(1):300–10. (in Thai)

World Health Organization. Nursing workforce grows, but inequities threaten global health goals: State of the world’s nursing 2025. Geneva: World Health Organization; 2025.