การพัฒนาเครื่องมือวัดความแตกฉานด้านสุขภาพของคนไทย ที่อิงการวัดความสามารถในการใช้ฉลากโภชนาการ

Main Article Content

ปรินา ณ พัทลุง
สงวน ลือเกียรติบัณฑิต

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและทดสอบแบบคัดกรองความแตกฉานด้านสุขภาพ (health literacy: HL) ของชาวไทยที่ใช้ฉลากโภชนาการในการทดสอบหรือ Thai Health Literacy Assessment Instrument: Nutrition label (THLA-N ) และหาเกณฑ์แปลผลคะแนนที่วัดได้  วิธีการ: THLA-N ถูกพัฒนาให้ประเมิน HL โดยใช้คำถาม 7 ข้อที่วัดความสามารถในการใช้ฉลากโภชนาการในลักษณะเดียวกับแบบวัด Newest Vital Sign และคำถาม 3 ข้อสำหรับคัดกรอง HL ผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน (นักวิจัยในเรื่องการสร้างเครื่องมือวัดและประเมินผล แพทย์ เภสัชกร พยาบาล และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข) ประเมินความตรงเชิงผิวหน้าของแบบวัด หลังจากนั้น แบบวัดถูกทดสอบเพื่อค้นหาความเข้าใจผิดที่อาจเกิดขึ้นโดยใช้เทคนิคการคิดออกเสียง (think aloud) ในบุคคลทั่วไปที่มีการศึกษาระดับต่าง ๆ 15 ราย ต่อมาผู้วิจัยทดสอบนำร่องแบบวัดฉบับแก้ไขในผู้ป่วยนอก 30 ราย และทดสอบในผู้ป่วยนอก 497 รายในโรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งตามลำดับ การทดสอบความตรงทำโดยหาความแตกต่างของ THLA-N ระหว่างผู้ที่มีการศึกษาระดับต่าง ๆ และการหาความสัมพันธ์ระหว่าง THLA-N กับความสามารถในการอ่านและความสามารถในการเข้าใจเอกสารสุขภาพ การหาเกณฑ์แปลผลคะแนนใช้การวิเคราะห์โค้ง ROC (receiver operating curve) โดยใช้ผลรวมของคะแนนความสามารถในการอ่านและความสามารถในการเข้าใจเอกสารสุขภาพเป็นตัววัดมาตรฐานตัวที่ 1 (gold standard 1: GS1) และความสามารถในการเข้าใจเอกสารสุขภาพเป็นตัววัดมาตรฐานตัวที่ 2 (GS2) ผลการวิจัย: คำถาม 2 ข้อใน THLA-N มีผู้ตอบถูกน้อยกว่าร้อยละ 5 จึงถูกตัดออกจากแบบวัด คะแนนที่คำนวณจากคำถาม 8 ข้อ เรียกว่า THLA-N8 แบบวัด 8 ข้อมีความเที่ยง 0.70 แบบวัดมีความตรงโดยผู้ที่มีระดับการศึกษาสูงกว่า มีคะแนน THLA-N8 มากกว่าผู้ที่มีระดับการศึกษาต่ำกว่า (P<0.001) THLA-N8 มีค่าสหสัมพันธ์ทางบวกและมีนัยสำคัญทางสถิติกับ 2 ตัวชี้วัดของ HL คือ ความเข้าใจในเอกสารสุขภาพ และความสามารถในการอ่าน (r=0.48 และ 0.21 ตามลำดับ) ในการวิเคราะห์โค้ง ROC แบบวัด THLA-N8 มีพื้นที่ใต้โค้งที่ 0.76 และ 0.81 เมื่อใช้ GS1 และ GS2 เป็นตัววัดมาตรฐาน ตามลำดับ ซึ่งบ่งชี้ว่า แบบวัดสามารถแยกแยะผู้ที่มี HL ที่เพียงพอและไม่เพียงพอได้ดี คะแนน THLA-N8 ที่น้อยกว่าหรือเท่ากับ 4.83 บ่งบอก HL ที่ไม่เพียงพอ แบบวัดมีความไว 0.71 และ 0.75  เมื่อใช้ GS1 และ GS2 เป็นตัววัดมาตรฐาน ตามลำดับ ความจำเพาะของแบบวัดมีค่า 0.67 และ 0.73 เมื่อใช้ GS1 และ GS2 เป็นตัววัดมาตรฐาน ตามลำดับ สรุป: แบบวัด THLA-N8 มีความเที่ยง ความตรง ความไว และความจำเพาะอยู่ในระดับที่น่าพอใจ อย่างไรก็ตามควรมีการศึกษาในตัวอย่างกลุ่มอื่นเพื่อยืนยันคุณสมบัติการวัดทางจิตวิทยาและเกณฑ์แปลผลคะแนนต่อไป

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. Sørensen K1, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, Brand H. Health literacy and public health: a systematic review and integra tion of definitions and models. BMC Public Health 2012; 12:80. doi: 10.1186/1471-2458-12-80.

2. Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Viera A, Crotty K, et al. Health literacy interventions and outcomes: an updated systematic review. Evid Rep Technol Assess 2011; 199:1-941.

3. 3. Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Crotty K. Low health literacy and health outcomes: an updated systematic review. Ann Intern Med. 2011; 155: 97-107.

4. Cho YI, Lee SY, Arozullah AM, Crittenden KS. Effects of health literacy on health status and health service utilization amongst the elderly. Soc Sci Med 2008, 66: 1809–16.

5. Nguyen TH, Paasche-Orlow MK, Kim MT, Han HR, Chan KS. Modern measurement approaches to health literacy scale development and refinement: overview, current uses, and next steps. J Health Commun. 2015;20 Suppl 2:112-5.

6. Davis TC, Crouch M, Wills G, Abdehou D. Rapid assessment of literacy levels of adult primary care patients. Fam Med 1991; 23:433-55.

7. Parker RM, Baker DW, Williams MV, Nurss JR. The test of functional health literacy in adults: a new instrument for measuring patients’ literacy skills. J Gen Intern Med 1995; 10:537-41.

8. Weiss BD, Mays MZ, Martz W, Casto KM, DeWalt DA, Pignone MP, et al. Quick assessment of literacy in primary care: the Newest Vital Sign. Ann Fam Med 2005; 3: 514-22.

9. Duell P, Wright D, Renzaho AMN, Bhattacharya D. Optimal health literacy measurement for the clinical setting: A systematic review. Patient Educ Couns 2015; 98: 1295–307.

10. Health Education Division, Department of Health Service Support, Ministry of Public Health. Strate- gies for health literacy development to modify 5 unhealthy behaviors (eating, exercise, emotion, smoking and drinking) and reduce health risk. Nonthaburi: Ministry of Public Health, 2013.

11. Tanasugarn C, Neelapaichit N. Scale for health literacy in patients with diabetes and hypertension [online]. 2015 [cited Jan 20, 2018]. Available from: www.nkp-hospital.go.th/th/H.ed/mFile/20180122115 054.pdf

12. Kaewsomboom T. Participatory learning strategy to promote health literacy of pre-invasive cervical carcinoma patient [master thesis]. Bangkok: Mahi- dol University; 2008.

13. Nomsiri A, Srisiri S, Virutsetazin K, Malarat A. Development of sexual health literacy indicators for early adolescent. Thammasat Medical Journal 2015 ; 5: 609-21.

14. Inkaew A, Traiwichitkhu D. The development of health literacy tool for students. Online Journal of Education 2015; 10: 262-73.

15.Jindawong B. Development of health literacy screen ing tools for patients at Srinagarind Hospital, Khon Kaen, Thailand, Faculty of Medicine, Khon Kaen University [master thesis]. Khon Kaen: Khon Kaen University; 2013.

16. Nutbeam D. Health promotion glossary. Health Promot Int 1998, 13: 349-64.

17.Nukeaw P. Knowledge on nutrition label among consumers in Rattaphum District, Songkla Province [independent study]. Songkhla: Prince of Songkla University; 2004.

18. Chew LD, Bradley K A, Boyko EJ. Brief questions to identify patients with inadequate health literacy. Fam Med 2004; 36: 588–94.

19. Willis GB, Royston P, Bercini D. The use of verbal report methods in the development and testing of survey questionnaires. Appl Cognit Psychol 1991; 5: 251–67.

20.Faul GF, Erdfelder E, Buchner A and Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods 2009; 41: 1149-60.

21. Baker DW, Williams MV, Parker RM, Gazmararian JA, Nurss J. Development of a brief test to measure functional health literacy. Patient Educ Couns 1999; 38: 33-42.

22. Jittangwong J, Lerkiatbundit S, Kaewnopparat N. Measuring errors in pediatric liquid medication among caregivers: magnitudes and related factors. Thai Journal of Pharmacy Practice 2018; 10: 477-93.

23. Howell DC. Statistical methods for psychology. Bel mont, CA: Thomson Wadsworth, 2010.

24. Youden WJ. Index for rating diagnostic tests. Cancer 1950; 3: 32–5.

25. Zhou XH, Obuchowski NA, Obushcowski DM. Statistical methods in diagnostic medicine. New York: Wiley & Sons; 2002.

26. Swets JA. Measuring the accuracy of diagnostic systems. Science 1988; 240:1285-93.

27. Fransen MP, Van Schaik TM, Twickler TB, Essink-Bot ML. Applicability of internationally available health literacy measures in the Netherlands. J Health Commun. 2011; 16 Suppl 3:134-49.

28. Sahm LJ, Wolf MS, Curtis LM et al. Prevalence of limited health literacy among Irish adults. J Health Commun 2012; 17, Suppl. 3, 100–8.

29. Ozdemir H, Alper Z, Uncu Y et al. Health literacy among adults: a study from Turkey. Health Educ Res 2010; 25, 464–77.

30. Kogure T, Sumitani M, Suka M et al. Validity and reliability of the Japanese version of the Newest Vital Sign: a preliminary study. PLoS One 2014; 9, e94582.

31. Weiss BD, Mays MZ, Martz W, Casto KM, DeWalt DA, Pignone MP, et al. Quick assessment of literacy in primary care: the Newest Vital Sign. Ann Fam Med 2005;3: 514-22.

32. Manganello JA: Health literacy and adolescents: a framework and agenda for future research. Health Educ Res 2008, 23: 840-7.

33. Nunnally JC, Bernstein IH. Psychometric theory. New York: McGraw-Hill Education; 1994.

34. Osborn CY, Weiss BD, Davis TC, Skripkauskas S, Rodrigue C, Bass PF, et al. Measuring adult literacy in health care: performance of the Newest Vital Sign. Am J Health Behav 2007;31(Suppl 1):S36-46.