การศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของสายพันธุ์กัญชาพื้นเมืองไทยโดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลอินเตอร์ซิมเพิลซีเควนซ์รีพีต (ไอเอสเอสอาร์)

บทคัดย่อ

กัญชา เป็นพืชเศรษฐกิจที่กาลังได้รับความสนใจในประเทศไทย และมีการเพาะปลูกในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมของสายพันธุ์กัญชาพื้นเมืองไทย โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุล Inter-Simple Sequence Repeat (ISSR) จานวน 5 ไพรเมอร์ ทาการวิเคราะห์ตัวอย่างกัญชาทั้งหมด 50 ตัวอย่าง ซึ่งประกอบด้วยสายพันธุ์ท้องถิ่นที่มีชื่อเรียก สายพันธุ์พื้นเมืองที่ไม่ทราบชื่อ และสายพันธุ์กัญชง ผลการวิเคราะห์พบแถบดีเอ็นเอทั้งหมด 52 แถบ โดยเป็นแถบที่แสดงความหลากหลายทางพันธุกรรม จานวน 51 แถบ มีขนาดตั้งแต่ 300 – 1,500 คู่เบส จากการวิเคราะห์การจัดกลุ่มด้วยวิธี UPGMA ที่ค่าระยะห่างทางพันธุกรรม 0.25 สามารถจาแนกตัวอย่างออกเป็น 4 กลุ่มอย่างชัดเจน ได้แก่ กลุ่มที่ 1 (ค่า bootstrap 96.6%) ประกอบด้วยสายพันธุ์พื้นเมือง เช่น Chiang Rai Dang Kan Kew และ Green Thai Stick กลุ่มที่ 2 (ค่า bootstrap 92.6%) ประกอบด้วยสายพันธุ์ที่มีสารแคนนาบินอยด์สูงและสายพันธุ์จากภูมิภาคต่าง ๆ โดยเฉพาะสายพันธุ์ CBD, Kanchanaburi และ Thai Stick กลุ่มที่ 3 (ค่า bootstrap 95.8%) ส่วนใหญ่ประกอบด้วยสายพันธุ์ปรับปรุง MJUS ร่วมกับตัวอย่างจากจังหวัดสกลนครและนครพนม และกลุ่มที่ 4 (ค่า bootstrap 77.2%) ประกอบด้วยสายพันธุ์ในกลุ่ม Isara และ Kra Le ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าเครื่องหมายโมเลกุล ISSR มีประสิทธิภาพสูงในการจาแนกโครงสร้างทางพันธุกรรมของสายพันธุ์กัญชาพื้นเมืองไทย และสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานที่สาคัญสาหรับการอนุรักษ์ทรัพยากรพันธุกรรม การกาหนดมาตรฐานทางพฤกษเคมี และการพัฒนาสายพันธุ์กัญชาเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ในอนาคต