ประสิทธิผลของน้ำลายเทียมสูตร Carboxymethyl Cellulose (CMC) ใน ผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอภายหลังได้รับการฉายรังสีรักษา
ประสิทธิผลของน้ำลายเทียมในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอภายหลังได้รับการฉายรังสีรักษา
คำสำคัญ:
น้ำลายเทียม, คาร์บอกซีเมทิลเซลลูโลส, ภาวะปากแห้ง, มะเร็งศีรษะและลำคอ, การฉายรังสีบทคัดย่อ
โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลกให้บริการทางทันตกรรมแก่ผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่มีภาวะปากแห้งหลังการฉายรังสี การวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของน้ำลายเทียมคาร์บอกซีเมทิลเซลลูโลส (CMC) ในผู้ป่วยที่มารับบริการระหว่างเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 จำนวน 48 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง (น้ำลายเทียม CMC) และกลุ่มควบคุม (น้ำเปล่า) กลุ่มละ 24 คน ประเมินก่อนและหลังใช้ 1 เดือนด้วยแบบสอบถามภาวะปากแห้งฉบับภาษาไทย 11 ข้อ วัดปริมาณน้ำลายโดยให้ผู้ป่วยเคี้ยวแผ่นผ้าก๊อซแซกซัน (Saxon test) และวัดค่าความเป็นกรดด่าง (pH) ด้วยกระดาษลิตมัส พบว่าลักษณะส่วนบุคคลของทั้งสองกลุ่มใกล้เคียงกัน ยกเว้นเพศและอายุที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ผลการใช้พบว่าคะแนนภาวะปากแห้งของทั้งสองกลุ่มลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยเฉพาะเรื่องการตื่นกลางคืน ความรู้สึกปากแห้ง และความยากลำบากในการกลืน แต่ปริมาณน้ำลายและค่า pH ไม่แตกต่างกัน สรุปได้ว่าน้ำลายเทียม CMC ของโรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลกช่วยลดอาการปากแห้งในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอหลังฉายรังสีได้เมื่อใช้ต่อเนื่อง 1 เดือน แต่ไม่เพิ่มปริมาณน้ำลายหรือเปลี่ยนค่า pH ในระยะเวลาดังกล่าว
เอกสารอ้างอิง
National Cancer Institute. Department of Medical Services. Ministry of Public Health Thailand. Hospital-based cancer registry 2021 [homepage on the internet]. 2022 [cited 2025 Nov 9]. Available from: URL:ttps://www.nci.go.th/th/cancer_record/download/HOSPITAL-BASED_2021.pdf
Abati S, Bramati C, Bondi S, Lissoni A, Trimarchi M. Oral cancer and precancer: A narrative review on the relevance of early diagnosis. Int J Environ Res Public Health 2020;17(24):9160. doi:10.3390/ijerph17249160
Agarwal JP, Baijal G, Kar R. Radiation-induced xerostomia. Int J Head Neck Surg 2013;3(2):82–6.
Plemons JM, Al-Hashimi I, Marek CL. Managing xerostomia and salivary gland hypofunction: executive summary of a report from the American Dental Association Council on Scientific Affairs. J Am Dent Assoc 2014;145(8):867–73.
Das P, Challacombe SJ. Dry mouth and clinical oral dryness scoring systems. Prim Dent J 2016;5(1):77–9.
Bakhshi M, Manifar S, Azizi N, Shabestari SB, Mardi AH, Shirinbak I, et al. Efficacy of Bioxtra spray and mouthwash in patients with radiation-induced xerostomia: A randomized clinical trial. Int J Exp Dent Sci 2016;3(1):19–23.
Ingle EN. Artificial saliva for therapeutic management of xerostomia: A structured review. J Oral Health Comm Dent 2020;14(1):32–6.
Thianmontri A. Gel-ball type artificial saliva [Internet]. 2021 [cited 2025 Oct 21]. Available from: https://www.thailandtechshow.com/view_techno.php?id=1527
Sema P, Wattana P, Wat D. Xerostomia: Management and outcomes in head and neck cancer patients after radiotherapy. Nurs Res Innov J 2010;16(1):40–53.
Pray WS. Nonprescription product therapeutics. Philadelphia, Pennsylvania State, USA: Lippincott Williams & Wilkins; 2006.
Altman DG. Practical statistics for medical research. London, United Kingdom: Chapman & Hall; 1991.
World Health Organization. WHO handbook for reporting results of cancer treatment. Geneva, Switzerland: World Health Organization; 1979.
Kasa K, Vorakit P, Sinsan S, Namniang P. Translation and validation of the Thai version of the xerostomia assessment tool. SWU Dent J 2022;15(1):10–20.
Kohler PF, Winter ME. A quantitative test for xerostomia: The Saxon test, an oral equivalent of the Schirmer test. Arthritis Rheum 1985;28(10):1128-32.
Minagi H, Yamanaka Y, Sakai T. Evaluation of the Saxon test for patients with hyposalivation without Sjögren’s syndrome. J Oral Rehabil 2020;47(12):1550-6. doi:10.1111/joor.13093
Wolff A, Joshi RK, Ekström J, Aframian D, Pedersen AML, Proctor G, et al. A guide to medications inducing salivary gland dysfunction, xerostomia, and subjective sialorrhea: A systematic review sponsored by the World Workshop on Oral Medicine VI. Drugs R D 2017;17(1):1–28.
Jensen SB, Vissink A, Limesand KH, Reyland ME. Salivary gland hypofunction and xerostomia in head and neck radiation patients. J Natl Cancer Inst Monogr 2019;2019(53):lgz016. doi:10.1093/jncimonographs/lgz016
Foglio‑Bonda A, Foglio‑Bonda P, Bottini M, Pezzotti F, Migliario M. Chemical-physical characteristics of artificial saliva substitutes: Rheological evaluation. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2022;26(21):7833–9. doi:10.26355/eurrev_202211_30132
Farinone M, Foglio‑Bonda A, Foglio‑Bonda P, Pattarino F. Artificial saliva substitutes evaluation: The role of some chemical‑physical properties. Glob J Res Anal 2018;7(2):502–5.
Humphrey SP, Williamson RT. A review of saliva: Normal composition, flow, and function. J Prosthet Dent 2001;85(2):162–9.
Wirotesangthong M. Microbiological limits in cosmetics. Isan J Pharm Sci 2021;17(1):1–12. doi:10.14456/ijps.2021.1
Motamed B, Alaee A, Azizi A, Jahandar H, Fard MJK, Jafari A. Comparison of the 1 and 2% pilocarpine mouthwash in a xerostomic population: A randomized clinical trial. BMC Oral Health 2022;22:548. doi:10.1186/s12903-022-02576-6
Liang J, Liu QS, Ren Z, Min K, Yang X, Hao F, et al. Studying paraben-induced estrogen receptor- and steroid hormone–related endocrine disruption effects via multi-level approaches. Sci Total Environ 2023;869:161793. doi:10.1016/j.scitotenv.2023.161793
Boonroung T, Narongdej T, Vadcharavivad S. A comparative study of carboxymethylcellulose and enzyme-containing saliva substitute on quality of life in head and neck cancer patients with self-reported postradiation xerostomia. Thai Pharm Health Sci J 2011;6(1):17–24.
Vadcharavivad S, Boonroung T. Effects of two carboxymethylcellulose-containing saliva substitutes on post-radiation xerostomia in head and neck cancer patients related to quality of life. Asian Biomed 2013;7(2):193–202.
Lin C-Y, Ju S-S, Chia J-S, Chang C-H, Chang C-W, Chen M-H. Effects of radiotherapy on salivary gland function in patients with head and neck cancers. J Dent Sci 2015;10(3):253–62.
Hiraoka S, Yoshimura M, Nakajima A, Nakashima R, Mizowaki T. Long-term outcomes of stimulated salivary flow and xerostomia after definitive intensity-modulated radiation therapy for patients with head and neck cancer. J Radiat Res 2024;65(1):71–7.
Kapourani A, Kontogiannopoulos KN, Manioudaki AE, Poulopoulos AK, Tsalikis L, Assimopoulou AN, et al. A review on xerostomia and its various management strategies: The role of advanced polymeric materials in the treatment approaches. Polymers (Basel) 2022;14(5):850. doi:10.3390/polym14050850
Epstein JB, Emerton S, Le N, Stevenson-Moore P. A double-blind crossover trial of oral balance gel and Biotene® toothpaste versus placebo in patients with xerostomia following radiation therapy. Oral Oncol 1999;35(2):132–7.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ``โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
