ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา

วราภรณ์  ชาติพหล; นิชาภา  เหมือนภาค; เอกอำนาจ  เรืองศรี

ผู้แต่ง

วราภรณ์ ชาติพหล สาขาสาธารณสุขชุมชน คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
นิชาภา เหมือนภาค สาขาสาธารณสุขชุมชน คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
เอกอำนาจ เรืองศรี สาขาวิทยาศาสตร์การกีฬาและการออกกำลังกาย คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา

คำสำคัญ:

บุหรี่ไฟฟ้า, พฤติกรรมการสูบ, วัยรุ่น

บทคัดย่อ

เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนที่กำลังศึกษาในชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายของโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา ปีการศึกษา 2568 จำนวน 312 คน โดยการกำหนดกลุ่มตัวอย่างจากสูตรของเครซี่และมอร์แกน และคัดเลือกการสุ่มตัวอย่างแบบการแบ่งชั้นตามสัดส่วน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม - มีนาคม 2569 โดยแบบสอบถามด้วยตนเอง 4 ส่วน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงอนุมานด้วยการวิเคราะห์การถดถอยแบบโลจิสติกส์

ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีระดับความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า อยู่ในระดับต่ำ ร้อยละ 63.1 รองลงมาคือระดับปานกลางร้อยละ 33.3 และระดับดีร้อยละ 3.53 มีระดับความเชื่อด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลางร้อยละ 58.7 รองลงมาคือระดับดีร้อยละ 39.7 และระดับต่ำร้อยละ 1.6 พฤติกรรมการใช้สูบบุหรี่ไฟฟ้าพบว่าส่วนใหญ่ไม่เคยสูบบุหรี่ร้อยละ 67.31 รองลงมาคือเคยสูบแต่เลิกแล้ว ร้อยละ 20.51 และปัจจุบันสูบบุหรี่ร้อยละ 12.18 ข้อมูลของผู้ที่สูบบุหรี่ในปัจจุบัน/เคยสูบบุหรี่แต่เลิกแล้ว จำนวน 102 คน พบว่าไม่เคยสูบบุหรี่ไฟฟ้า ร้อยละ 38.24 ปัจจุบันสูบบุหรี่ไฟฟ้าร้อยละ 38.24 และเคยสูบบุหรี่ไฟฟ้าแต่เลิกแล้วร้อยละ 23.53 จากสมการสุดท้ายพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้า มี 3 ตัวแปร คือ ผลการเรียนเฉลี่ยรวมภาคเรียนที่ผ่านมา (AOR = 0.15, 95% CI; 0.05 - 0.46, p = 0.001), รายได้/เงินโรงเรียน (ต่อสัปดาห์) (AOR = 10.61, 95% CI; 4.22 - 26.71, p < 0.001) และการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของคนรอบตัว (AOR = 0.24, 95% CI; 0.10 - 0.58, p = 0.002) มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้บุหรี่ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

เอกสารอ้างอิง

ปิยวรรณ บุญเพ็ญ, ภาวนา เมนทะระ, ปิยชาติ บุญเพ็ญ. พฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและพฤติกรรมตองการเลิกบุหรี่ของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2562; 11(22): 111–127.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลวิชาการเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1589020240719032342.pdf

ฐานเศรษฐกิจ. พฤติกรรมการสูบบุหรี่ของคนไทย กลุ่มอายุ และรุ่นไหนสูบบุหรี่มากที่สุด [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thansettakij.com/blogs/columnist/setsawana/574646

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชากร พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2561.

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. สถานการณ์การบริโภคยาสูบของประเทศไทย พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 24 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.trc.or.th/

ภัณฑิรา ปริญาญารักษ์, ปรีชญา ตาใจ, อธิชา ฉันทวุฒินันท์, ปณิดา ดิศวนนท์. อิทธิพลของข้อมูลข่าวสารต่อพฤติกรรมและการตัดสินใจสูบบุหรี่ไฟฟ้า. วารสารควบคุมโรค. 2565;48(3):539–550. doi:10.14456/dcj.2022.46.

เอื้อมพร สุ่มมาตย์, กิติพงษ์ เรือนเพ็ชร. ปัจจัยพยากรณ์การสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชายอาชีวศึกษาจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2565;28(2):39–52.

จังหวัดนครราชสีมา. ข้อมูลประชากร จังหวัดนครราชสีมา 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นครราชสีมา: จังหวัดนครราชสีมา; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www2.nakhonratchasima.go.th/

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ประชากรทะเบียนราษฎร์วัยทำงาน (อายุ 15–59 ปี) ปีงบประมาณ 2566 จังหวัดนครราชสีมา [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://dashboard.anamai.moph.go.th

ภัทรพล จึงสมเจตไพศาล, สันติ ทวยมีฤทธิ์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา จังหวัดนครราชสีมา. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 ธันวาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/

Becker MH. The health belief model and personal health behavior. Health Educ Monogr. 1974; 2:324-508.

ระบบสารสนเทศ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา. จำนวนนักเรียนในระดับมัธยมศึกษา ปีการศึกษา 2568.

จังหวัดนครราชสีมา: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา นครราชสีมา; 2568.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607–610. doi:10.1177/001316447003000308.

Bloom BS, Engelhart MD, Furst EJ, Hill WH, Krathwohl DR. Taxonomy of educational objectives: the classification of educational goals. Handbook I: cognitive domain. New York: David McKay; 1956.

Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.

กัญจน์ กิตติพงศ์ไพศาล. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักศึกษามหาวิทยาลัย จังหวัดสกลนคร. วารสารสุขศึกษา. 2569;49(1):161–176.

กนกวรรณ ศิลปกรรมพิเศษ, สิริลักษณ์ ซื่อสัตย์. ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้แบบจำลองความเชื่อด้านสุขภาพในการป้องกันการสูบบุหรี่และทัศนคติต่อการสูบบุหรี่กับการรับรู้ความสามารถตนเองในการควบคุมการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในเขตมีนบุรี. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2563;34(3):18–36.

วันเฉลิม รัตพร, ธนากร วรัมพร, สุภัชญา ยศประกอบ, วิภาวิน โมสูงเนิน, ธวรรธน์ ยุทธชัย, รัชนีกร เครือชารี. ความชุกและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเด็กและเยาวชน. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2568;21(3):7–16.

พงษ์ศักดิ์ อ้นมอย, ชนุตา พาโพนงาม, นฤมล ลาวน้อย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนจังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565;31(2):197–205.

พัตราภรณ์ พนัสชัย. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยปทุมธานี. 2566;4(2):8–21.

จุน หน่อแก้ว, รัตนธร อินทารักษ์, สหัสทยา รัตนจรณะ, โยทะกา ภคพงศ์, สำรอง คุณวุฒิ, ฐาปนี ภานุภาส. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษาอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. วารสารสุขศึกษา. 2569;49(1):148–160.

ฉัตรฑริกา กิจแสงทอง, รัฐพล ศิลปรัศมี, พรรณี บัญชรหัตถกิจ, ทัศพร ชูศักดิ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนสถาบันการอาชีวศึกษา ภาคกลาง 1. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2567;33(2):B108-B117.

ดุษฎี ไตรยวงศ์, นฤมล เปรมาสวัสดิ์, ฉัตรทอง จารุพิสิฐไพบูลย์, อารีย์รัต เปสูงเนิน, รศิกาญจน์ พลจำรัสพัชญ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในเขตจังหวัดนครราชสีมา. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2568;15(1):18–29.