ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา

Varaporn Chatpahol; Nichapa  Muenphak; Ek-amnat  Ruangsri

Authors

Varaporn Chatpahol Department of Community Public Health, Faculty of Allied Health Sciences, Nakhon Ratchasima College
Nichapa Muenphak Department of Community Public Health, Faculty of Allied Health Sciences, Nakhon Ratchasima College
Ek-amnat Ruangsri Department of Sports and Exercise Science, Faculty of Allied Health Sciences, Nakhon Ratchasima College

Keywords:

Electronic cigarette, Smoking behavior, Adolescents

Abstract

This was a cross-sectional analytical research study aimed at studying factors affecting the e-cigarette smoking behavior of adolescents in a school in Nakhon Ratchasima Province. The sample consisted of 312 upper secondary school students studying at a school in Nakhon Ratchasima Province during the 2025 academic year. The sample size was determined using Krejcie and Morgan’s formula, and participants were selected through proportional stratified random sampling. Data were collected between January and March 2026 using a self-administered questionnaire divided into 4 parts. Data were analyzed using descriptive statistics, and inferential statistics were analyzed using logistic regression analysis.

The results revealed that majority of the sample had a low level of knowledge regarding e-cigarettes (63.1%), followed by a moderate level (33.3%) and a good level (3.53%). Regarding health beliefs about e-cigarettes, most participants had a moderate level (58.7%), followed by a good level (39.7%) and a low level (1.6%). In terms of smoking behavior, the majority had never smoked (67.31%), followed by former smokers who had quit (20.51%), and current smokers (12.18%). Among the 102 participants who were current or former smokers, 38.24% had never used e-cigarettes, 38.24% were current e-cigarette users, and 23.53% were former e-cigarette users who had quit The final regression model showed three factors significantly associated with e-cigarette smoking behavior at .05 level: overall grade point average (GPA) in the previous semester (AOR = 0.15, 95% CI; 0.05 - 0.46, p = 0.001), weekly income/allowance for school (AOR = 10.61, 95% CI; 4.22 - 26.71, p < 0.001), and e-cigarette use among people around them (AOR = 0.24, 95% CI; 0.10 – 0.58, p = 0.002).

References

ปิยวรรณ บุญเพ็ญ, ภาวนา เมนทะระ, ปิยชาติ บุญเพ็ญ. พฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและพฤติกรรมตองการเลิกบุหรี่ของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2562; 11(22): 111–127.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลวิชาการเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1589020240719032342.pdf

ฐานเศรษฐกิจ. พฤติกรรมการสูบบุหรี่ของคนไทย กลุ่มอายุ และรุ่นไหนสูบบุหรี่มากที่สุด [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thansettakij.com/blogs/columnist/setsawana/574646

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชากร พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2561.

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. สถานการณ์การบริโภคยาสูบของประเทศไทย พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 24 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.trc.or.th/

ภัณฑิรา ปริญาญารักษ์, ปรีชญา ตาใจ, อธิชา ฉันทวุฒินันท์, ปณิดา ดิศวนนท์. อิทธิพลของข้อมูลข่าวสารต่อพฤติกรรมและการตัดสินใจสูบบุหรี่ไฟฟ้า. วารสารควบคุมโรค. 2565;48(3):539–550. doi:10.14456/dcj.2022.46.

เอื้อมพร สุ่มมาตย์, กิติพงษ์ เรือนเพ็ชร. ปัจจัยพยากรณ์การสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชายอาชีวศึกษาจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2565;28(2):39–52.

จังหวัดนครราชสีมา. ข้อมูลประชากร จังหวัดนครราชสีมา 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นครราชสีมา: จังหวัดนครราชสีมา; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www2.nakhonratchasima.go.th/

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ประชากรทะเบียนราษฎร์วัยทำงาน (อายุ 15–59 ปี) ปีงบประมาณ 2566 จังหวัดนครราชสีมา [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 กันยายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://dashboard.anamai.moph.go.th

ภัทรพล จึงสมเจตไพศาล, สันติ ทวยมีฤทธิ์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา จังหวัดนครราชสีมา. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 ธันวาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/

Becker MH. The health belief model and personal health behavior. Health Educ Monogr. 1974; 2:324-508.

ระบบสารสนเทศ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา. จำนวนนักเรียนในระดับมัธยมศึกษา ปีการศึกษา 2568.

จังหวัดนครราชสีมา: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา นครราชสีมา; 2568.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607–610. doi:10.1177/001316447003000308.

Bloom BS, Engelhart MD, Furst EJ, Hill WH, Krathwohl DR. Taxonomy of educational objectives: the classification of educational goals. Handbook I: cognitive domain. New York: David McKay; 1956.

Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.

กัญจน์ กิตติพงศ์ไพศาล. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักศึกษามหาวิทยาลัย จังหวัดสกลนคร. วารสารสุขศึกษา. 2569;49(1):161–176.

กนกวรรณ ศิลปกรรมพิเศษ, สิริลักษณ์ ซื่อสัตย์. ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้แบบจำลองความเชื่อด้านสุขภาพในการป้องกันการสูบบุหรี่และทัศนคติต่อการสูบบุหรี่กับการรับรู้ความสามารถตนเองในการควบคุมการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในเขตมีนบุรี. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2563;34(3):18–36.

วันเฉลิม รัตพร, ธนากร วรัมพร, สุภัชญา ยศประกอบ, วิภาวิน โมสูงเนิน, ธวรรธน์ ยุทธชัย, รัชนีกร เครือชารี. ความชุกและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเด็กและเยาวชน. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2568;21(3):7–16.

พงษ์ศักดิ์ อ้นมอย, ชนุตา พาโพนงาม, นฤมล ลาวน้อย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนจังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565;31(2):197–205.

พัตราภรณ์ พนัสชัย. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยปทุมธานี. 2566;4(2):8–21.

จุน หน่อแก้ว, รัตนธร อินทารักษ์, สหัสทยา รัตนจรณะ, โยทะกา ภคพงศ์, สำรอง คุณวุฒิ, ฐาปนี ภานุภาส. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษาอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. วารสารสุขศึกษา. 2569;49(1):148–160.

ฉัตรฑริกา กิจแสงทอง, รัฐพล ศิลปรัศมี, พรรณี บัญชรหัตถกิจ, ทัศพร ชูศักดิ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนสถาบันการอาชีวศึกษา ภาคกลาง 1. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2567;33(2):B108-B117.

ดุษฎี ไตรยวงศ์, นฤมล เปรมาสวัสดิ์, ฉัตรทอง จารุพิสิฐไพบูลย์, อารีย์รัต เปสูงเนิน, รศิกาญจน์ พลจำรัสพัชญ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในเขตจังหวัดนครราชสีมา. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2568;15(1):18–29.