ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับบริการทันตกรรมของกลุ่มวัยทำงาน ในโรงพยาบาลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก

Chawat Sripong; Kiraphol Kaladee

Authors

Chawat Sripong Master of Public Health Student, Hospital Administration Program, School of Health Science, Sukhothai Thammathirat Open University https://orcid.org/0009-0003-8511-337X
Kiraphol Kaladee School of Health Science, Sukhothai Thammathirat Open University

Keywords:

Dental Service Utilization, Working-age Population, Health Belief Model

Abstract

Oral health problems among working-age population remain a major concern that affects both quality of life and work productivity. Promoting regular dental visits is therefore essential for preventing oral diseases.

This study aimed to examine the relationships between personal factors, oral health knowledge, health belief model perceptions, and oral health care behaviors with dental service utilization among working-age population.

Methods: A cross-sectional analytical study was conducted between June–July 2025 among 224 outpatients aged 25–59 years at Bangrakam Hospital, selected by systematic random sampling. Data were collected using a validated questionnaire (KR-20 = 0.744 for knowledge; Cronbach’s alpha=0.879 for health beliefs; 0.776 for behaviors) and analyzed with descriptive and multivariable logistic regression. Results: Participants were mainly female (68.3%), mean age 38.4 years. Nearly half were employees/self-employed (45.9%), and 35.8% earned <10,000 THB/month. Oral health knowledge and health belief perceptions were high, while oral health behaviors were moderate. Over half (50.4%; 95% CI: 43.9.-56.9) had not used dental services in the past year. Factors significantly associated with non-utilization were male gender (OR=1.99; 95% CI: 1.01-3.92), absence of oral pain (OR=2.19; 95% CI: 1.15-4.17), lower perceived susceptibility (OR=0.81; 95% CI: 0.71-0.94), and higher perceived barriers (OR=1.08; 95% CI: 1.01-1.16). Conclusion: Dental service utilization was low. Gender, oral symptoms, perceived susceptibility, and perceived barriers were key factors, suggesting the need for strategies to raise awareness and reduce barriers, especially among men and those without oral symptoms.

References

กระทรวงสาธารณสุข. (2024). HDC-Report ร้อยละผู้มีอายุ 15-59 ปี ได้รับบริการทันตกรรม (คน) (ใช้แบบความครอบคลุม). ค้นจาก https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/b8c600c3da072c24b375b07c56fa43cf

วัชรพล วิวรรศน์ เถาว์พันธ์, จอนสัน พิมพิสาร, พนิดา ฤทธิรณ, & รุ่งนิดา รอดวินิจ. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับบริการทันตกรรมของวัยทำงานในช่วงสถานการณ์ การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา (โควิด 2019) ในเขตเทศบาลตำบลโชคชัย อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารทันตาภิบาล, 33(1), 57-75.

สุพัตรา วัฒนเสน, นันทิยา รัมย์ณีรัตนากุล, จุฑามาศ ตะราษี, เจษฎาภรณ์ ทองสุพรรณ, & ฉันทิกา ชัยโย. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับบริการทันตกรรมของวัยทำงานในสภาวการณ์แพร่ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19):กรณีศึกษาเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารทันตาภิบาล, 33(2), 1–12.

โสรยา เฉลยจิต, ณัฐกฤตา ผลอ้อ, กฤตติกวินณ์ พรมชุมสา, ตฤณ วัชรโสภาศิริกุล, ธีรวุฒิ สุดชา, & ประทีป กาลเขว้า. (2566). การรับบริการทันตกรรมของผู้ใหญ่วัยทำงานระหว่างการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 ในอำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารทันตาภิบาล, 34(1), 12-23.

สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. (2567). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ.2566. กรุงเทพฯ: สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจอนามัยและสวัสดิการ พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

Amedari, M. I., Atanda, A. J., Amedari, I. K., Monger, M., & Walker, B. H. (2025). The association between predisposing, enabling and need factors and oral health care utilization among U.S. working age adults. BMC Oral Health, 25, 501.

Bloom, B. S. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of Student learning. Retrieved from https://eric.ed.gov/?id=ED049304

Hsieh, F. Y., Bloch, D. A., & Larsen, M. D. (1998). A simple method of sample size calculation for linear and logistic regression. Statistics in Medicine, 17(14), 1623–1634.

Kim, H. N., Han, S. J., Jun, E. J., & Kim, J. B. (2020). Factors Related to Oral Healthcare Service Utilization among Korean Adults Aged 25–79 Years. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), 6032.

Luksamijarulkul, N., Tantipoj, C., Amornsuradech, S., Suepakdee, N., Boonsajjaritthikul, P., & Tuptim, O. (2024). Awareness and attitude towards dental coverage right affecting the dental service utilization among selected thais in Bangkok. Heliyon, 10(16), e35740.

Lutfiyya, M. N., Gross, A. J., Soffe, B., & Lipsky, M. S. (2019). Dental care utilization: Examining the associations between health services deficits and not having a dental visit in past 12 months. BMC Public Health, 19(1), 265.

Mahmood, H., Habib, M. F., & Pervaiz, F. (2024). factors associated with dental service utilization based on andersen model among adults (18 To 64 Years) In PIMS Hospital, Islamabad. Journal of Survey in Fisheries Sciences, 11(1), 27-36.

Murakami, K., Aida, J., Ohkubo, T., & Hashimoto, H. (2014). Income-related inequalities in preventive and curative dental care use among working-age Japanese adults in urban areas: A cross-sectional study. BMC Oral Health, 14(1), 117.

Nagarjuna, P., Reddy, V. C. S., Sudhir, K. M., Kumar, R. V. S. K., & Gomasani, S. (2016). Utilization of dental health-care services and its barriers among the patients visiting community health centers in Nellore District, Andhra Pradesh: A cross-sectional, questionnaire study. Journal of Indian Association of Public Health Dentistry, 14(4), 451-455.

Ngamjarus, C., & Pattanittum, P. (2024). n4Studies Plus: Application for sample size calculation in health science research (Version 1.4) [Mobile application software]. App Store.

Šiljak, S., Janković, J., Marinković, J., Erić, M., Janevic, T., & Janković, S. (2020). Dental service utilisation among adults in a European developing country: Findings from a national health survey. International Dental Journal, 69(3), 200–206.

Sukhabogi, J. R., Doshi, D., Vaggala, B., & Billa, A. L. (2024). Development and validation of dental visiting behavior among adults based on health belief model. Journal of Oral Biology and Craniofacial Research, 14(5), 620–625.

Sumita, I., Toyama, N., Ekuni, D., Maruyama, T., Yokoi, A., Fukuhara, D., Uchida-Fukuhara, Y., Nakahara, M., & Morita, M. (2022). The Impact of Oral Health Behaviors, Health Belief Model, and Absolute Risk Aversion on the Willingness of Japanese University Students to Undergo Regular Dental Check-Ups: A Cross-Sectional Study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(21), 13920.

Tan, Y. R., Tan, E. H., Jawahir, S., Mohd Hanafiah, A. N., & Mohd Yunos, M. H. (2021). Demographic and socioeconomic inequalities in oral healthcare utilisation in Malaysia: Evidence from a national survey. BMC Oral Health, 21, 34.