การพัฒนาแบบวัดความแตกฉานทางสุขภาพสำหรับชาวไทยโดยประเมินจากทักษะที่สำคัญ

Main Article Content

พิชญกร วโรตมะกุล
สงวน ลือเกียรติบัณฑิต
วรนุช แสงเจริญ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาแบบวัดความแตกฉานทางสุขภาพสำหรับชาวไทยโดยประเมินจากทักษะที่สำคัญ (Thai Health Literacy Assessment based on Skills: THLA-S) และหาเกณฑ์แปลผลระดับความแตกฉานทางสุขภาพ (health literacy: HL) ของแบบวัด วิธีการ: การพัฒนาแบบวัดประกอบด้วย 5 ขั้นตอน คือ 1) การวิเคราะห์ทักษะที่ประเมินโดยแบบวัด HLSI (Health Literacy Skills Instrument) ซึ่งเป็นต้นแบบ 2) การจัดทำแบบวัด THLA-S ฉบับเริ่มต้นที่วัดทักษะที่ใกล้เคียงกับ HLSI 3) การพิจารณาแบบวัดโดยผู้เชี่ยวชาญ 6 ท่านและการปรับปรุงตามข้อเสนอแนะ 4) การทดสอบความตรงและความเที่ยงในตัวอย่างขนาดใหญ่ในโรงพยาบาลศูนย์ โดยตัวอย่างเป็นผู้ป่วยนอกและญาติจำนวน 522 คนที่เลือกมาแบบตามสะดวก ตัวอย่างตอบแบบวัด THLA-S และแบบสอบถามที่ตัวบ่งชี้ระดับของ HL (การรับรู้ทักษะของตนในการทำกิจกรรมที่จำเป็นต่อการมี HL ความสามารถในการอ่านจาก cloze test คะแนนจากแบบคัดกรองผู้มี HL ไม่เพียงพอ และความสามารถในการใช้ฉลากโภชนาการ) และ THLA-N (Thai Health Literacy Assessment Using Nutrition Label) และ 5) การหาเกณฑ์คะแนนด้วยการวิเคราะห์โค้ง receiver operating characteristic (ROC) โดยใช้คะแนนจาก THLA-N เป็น gold standard ผลการวิจัย: แบบวัด THLA-S มีค่า Cronbachs alpha เท่ากับ 0.81 แบบวัดมีความตรง เพราะ 1) ในการประเมินความสามารถของตนเองในการทำ 6 กิจกรรม (จากจำนวน 8 กิจกรรมที่จำเป็นต่อการมี HL ผู้ที่ตอบว่า ง่ายได้คะแนน THLA-S สูงกว่าผู้ที่ตอบว่ายาก 2) ผู้ที่มีระดับการศึกษาสูงกว่าได้คะแนน THLA-S มากกว่า 3) ความสัมพันธ์ของ THLA-S เป็นบวกและมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) กับกับตัวชี้วัด HL ต่อไปนี้ การรับรู้ความสามารถของตนเองในการทำกิจกรรมที่จำเป็นต่อการมี HL ความสามารถในการอ่านจาก cloze test คะแนนจากแบบคัดกรองผู้มี HL ไม่เพียงพอ ความสามารถในการใช้ฉลากโภชนาการ และ THLA-N โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ 0.34, 0.40, 0.16, 0.63 และ 0.61 ตามลำดับ การวิเคราะห์โค้ง ROC พบพื้นที่ใต้โค้ง ROC 0.84 คะแนน THLA-S ≤ 13 ถือว่ามี HL ไม่เพียงพอ ณ จุดตัดนี้ ได้ค่าความไว ร้อยละ 75.0 ค่าความจำเพาะ ร้อยละ 78.4 ค่า PPV ร้อยละ 79.12 ค่า NPV ร้อยละ 74.19 ค่า LR+ และค่า LR- ได้ค่า 3.47 และ 0.32 ตามลำดับ สรุป: แบบวัด THLA-S มีความตรง ความเที่ยง ความไว ความจำเพาะ และความสามารถในการจำแนกระดับ HL ได้ดีเป็นที่น่าพอใจ อย่างไรก็ตาม แบบวัดที่ได้นี้จำเป็นต้องพัฒนาต่อไป เพราะแบบวัดมีจำนวนคำถามมาก

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, Brand H. Health literacy and public health: a systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health 2012; 12:80. doi: 10.1186/1471-2458-12-80.

2. Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Viera A, Crotty K, et al. Health literacy interventions and outcomes: an updated systematic review. Evidence reports/technology assessments No.199 [online]. 2011 [cited Feb 12, 2016]. Available from: www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23126607.

3. Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, Halpern DJ, Crotty K. Low health literacy and health outcomes: an updated systematic review. Ann Intern Med 2011; 155: 97-107.

4. Cho YI, Lee SY, Arozullah AM, Crittenden KS. Effects of health literacy on health status and health service utilization amongst the elderly.Soc Sci Med 2008; 66: 1809-16.

5. Institute of Medicine. Health literacy: a prescription to end confusion. Washington DC: National Academies ; 2004.

6. Neilsen-Bohlman L, Panzer AM, Hamlin B, Kindig DA. Health literacy: a prescription to end confusion. Washington DC: The National Academies Press; 2004.

7. Baker DW. The meaning and the measure of health literacy. J Gen Intern Med. 2006; 21: 878-83.

8. Parker RM, Kindig DA. Beyond the Institute of medicine health literacy report: are the recommenda- tions being taken seriously. J Gen Intern Med 2006; 21: 891-2.

9. McCormack L, Bann C, Squiers L, Berkman ND, Squire C, Schillinger D, et al. Measuring health literacy: a pilot study of a new skills-based instru- ment. J Health Commun 2010; 5 Suppl 2: S51-71.

10. Ungsinun I. Creating and developing of Thai health literacy scales [online]. 2017 [cited Jun 16, 2018]. Available from: bsris.swu.ac.th/upload/268335.pdf.

11. Bangonsri J. Validity and reliability of the Thai vertion of health literacy screening tools for patients at Srinagarind Hospital, Khon Kaen, Thailand [master thesis]. Khon Kaen University; 2013.

12. Phantong W. Development of the Thai Health Literacy Assessment using Word List (THLA-W) [minor thesis]. Songkhla: Prince of Songkla Univer- sity; 2016.

13. Haun JN, Valerio MA, Mccormack LA, Sørensen K, Paasche-Orlow MK. Health literacy measurement: an inventory and descriptive summary of 51 instru- ments. J Health Commun 2014; 19: 302-33.

14. Janchooto P. Development of the Thai Health Literacy Assessment Using Word List with Extended Questions to Test Comprehension (THLA -W+): Testing in Sadao Hospital [minor Thesis]. Songkhla: Prince of Songkla University; 2017.

15. Lee SY, Bender DE, Ruiz RE, Cho YI. Development of an easy-to-use Spanish health literacy test. Health Serv Res. 2006; 41: 1392-412.

16. Na Pattalung P. Development of a Health Literacy Screener for Thais Based on the Approach of the Newest Vital Sign [master thesis]. Songkhla: Prince of Songkla University; 2018.

17. Weiss BD, Mays MZ, Martz W, Casto KM, DeWalt DA, Pignone MP, et al. Quick assessment of literacy in primary care: the newest vital sign. Ann Fam Med 2005; 3: 514-22.

18. Chew LD, Bradley KA, Boyko EJ. Brief questions to identify patients with inadequate health literacy. Fam Med 2004; 36: 588-94.

19. Willis GB, Royston P, Bercini D. The use of verbal report methods in the development and testing of survey questionnaires. Appl Cogn Psychol 1991; 5: 251-67

20. Faul GF, Erdfelder E, Buchner A, Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods 2009; 41: 1149-60.

21. Youden WJ. Index for rating diagnostic tests. Cancer 1950;3:32-5.

22. Zhou XH, Obuchowski NA, Obuschowski DM. Statistical methods in diagnostic medicine. New York: Wiley & Sons; 2002.

23. Swets JA. Measuring the accuracy of diagnostic systems. Science 1988; 240: 1285-93.

24. Jaeschke R, Guyatt GH, Sackett DL. Users' guides to the medical literature. III. How to use an article about a diagnostic test. A. Are the results of the study valid? Evidence-based medicine working group. JAMA 1994; 271: 389-91.

25. Feise RJ, Michael MJ. Functional rating index: a new valid and reliable instrument to measure the magnitude of clinical change in spinal conditions. Spine 2001; 26: 78-86.