การพัฒนาออนโทโลยีเพื่อเป็นเครื่องมือช่วยในการจับคู่รหัสยาของไทย

Main Article Content

ชนวีร์ สุรชาตรี
นพดล ชลอธรรม
ลาวัลย์ ศรัทธาพุทธ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาขอบเขตโครงสร้างของรหัสยาของไทย และเพื่อพัฒนาออนโทโลยีสำหรับเป็นเครื่องมือช่วยในการจับคู่รหัสยาของไทย วิธีการ: ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลรหัสยาจำนวน 8 มาตรฐาน ได้แก่ 1. บัญชีข้อมูลรายการยาและรหัสยามาตรฐานของไทย (Thai Medicines Terminology: TMT) 2. รหัสยามาตรฐาน 24 หลัก (STD24) 3. เลขทะเบียนยา (Registration Number) 4. รหัสผลิตภัณฑ์สากล (Global Trade Item Number: GTIN) 5. ระบบจำแนกประเภทยาตามการรักษาทางกายวิภาคศาสตร์ (Anatomical Therapeutic Chemical Classification System: ATC) 6. รหัสหมวดหมู่สินค้าและบริการ (United Nation Standard Products and Services Code: UNSPSC) 7. บัญชียาหลักแห่งชาติ  (National List of Essential Medicine: NLEM) และ 8. ข้อมูลยาสำหรับประชาชน (Patient Information Leaflet: PIL)  จากนั้นวิเคราะห์แอตทริบิวต์ที่จำเป็นสำหรับจับคู่รหัสยา และออกแบบแนวคิดการจับคู่ของรหัสยาเพื่อนำมาพัฒนาออนโทโลยีโดยใช้หลักการพัฒนาออนโทโลยี 7 ขั้นตอน และเขียนออนโทโลยีด้วยโปรแกรม Hozo-Ontology Editor จากนั้นประเมินความเหมาะสมของออนโทโลยีโดยการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านรหัสยาด้วยแบบสัมภาษณ์ที่ผ่านการประเมินความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญด้านออนโทโลยี ผลการวิจัย: ออนโทโลยีเพื่อเป็นเครื่องมือช่วยในการจับคู่รหัสยาของไทยประกอบด้วยคลาสจำนวน 64 คลาส และข้อมูลตัวอย่างจำนวน 257,215 ระเบียน ผลการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านรหัสยาพบว่า ออนโทโลยีมีคะแนนความเหมาะสมในระดับมากขึ้นไป (ค่าเฉลี่ย 4.47, S.D. = 0.81 จากคะแนนเต็ม 5) สรุป: ออนโทโลยีที่พัฒนาขึ้นมีโครงสร้างที่ถูกต้องและมีความเหมาะสมในการนำไปประยุกต์ใช้ต่อไป

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. Healthcare Supply Chain Excellence Centre. Standard code and database for drug and medical supplies. Nakhon Pathom: Mahidol University; 2016.
2. Kijsanayotin B. Thai medicines terminology. Nontha- buri: Thai Health Information Standards Develop- ment Center; 2013.
3. Healthcare Supply Chain. Drug code and Centre database [online].2017[cited Dec 14, 2017]. Available form: www.youtube.com/watch?v=OhhjBc Pk9V8.
4. Merabti T, Hocine A, Catherine L, Saoussen S, Michel J, and Stefan D. Mapping the ATC classifi- cation to the UMLS Metathesaurus: some pragmatic applications. Stud Health Technol Inform 2011; 166: 206-13.
5. Gruber TR. Toward principles for the design of onto logies used for knowledge sharing? Int J Hum Comput Stud 1995; 43: 907-28.
6. Kabmala M, Manmart L, Malaiwong K. Ontology: Development concept. J Lib Inf Sci 2006; 24: 24-49.
7. Akanit R, Puthongsiriporn T, Lumdabwong N, Thunki jjanukij A. Ontology development for rice processing knowledge management. J Agric Sci 2011; 27: 267-74.
8. Tungkwampian W, Theerarungchaisri A, Buranarach M. Development of Thai herbal medicine knowledge base using ontology technique. Thai J Pharm Sci 2015; 39: 102-9.
9. Hanna J, Joseph E, Brochhausen M, Hogan WR. Building a drug ontology based on RxNorm and other sources. J Biomed Sem 2013; 18: 1-9.
10. Kozaki K, Kitamura Y, Ikeda K, Mizoguchi R. Hozo: an ontology development environment - treatment of “role concept’ and dependency management. In: Gómez-Pérez A, Benjamins VR, editors. EKAW 2002. Proceedings of the International Conference on Knowledge Engineering and Knowledge Manage ment; 2002 Oct 1-4; Sigüenza, Spain. Berlin: Springer; 2002. p.213-18.
11. Ministry of Public Health. Development of standard drug code [online]. 2018 [cited Jan 10, 2018]. Available from: thcc.or.th/download/file/medicine/de tail.pdf.
12. WHO Collaboration Center for Drug Statistics Metho dology. ATC structure and principles [online]. 2019 [cited Jan 2, 2019]. Available from www.whocc.no/at c/structure_and_principles.
13. GS1 US. What is the UNSPSC? [online]. 2019 [cited Jan 27, 2019]. Available from www.unspsc.org/faqs #What%20is%20the%20UNSPSC.
14. Comptroller General's Department. How to use the United Nations Standard Products and services code in electronic government procurement. Bangkok: The Comptroller General's Department; 2017.
15.Food and Drug Administration. The meaning of the abbreviations and numbers shown in drug registra tion number [online]. 2019 [cited Jan 1, 2019]. Available from: aging.oryor.com/detail/media_prin ting/1690.
16. GS1 Thailand. GTIN-13 and check digit determina tion [online]. 2019 [cited Jan 1, 2019]. Available from: www.gs1th.org/member_page_9.
17. National Drug System Development Committee. National list of essential medicines 2013. Bangkok: Agricultural Cooperative Federation of Thailand Limited; 2013.
18. Food and Drug Administration. Guideline for leaflet development. Nonthaburi: Food and Drug Administra tion; 2017.
19. Noy NF, McGuinness DL. Ontology development 101: A guide to creating your first ontology. Knowl Syst Lab 2001; 32: 1-25.