ความซับซ้อนของระบบสุขภาพที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาปฏิชีวนะ ของประชาชนกลุ่มชาติพันธุ์ในอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

Main Article Content

สันติ ซุยใจทัศน์
ศิริตรี สุทธจิตต์
พักตร์วิภา สุวรรณพรหม

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่ออธิบายความซับซ้อนของระบบสุขภาพที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาปฏิชีวนะของประชาชนกลุ่มชาติพันธุ์ในอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ วิธีการ: การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับการสังเกตและการวิจัยเชิงเอกสาร ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้ที่มีประสบการณ์มาก 32 ราย (กลุ่มชาติพันธุ์ที่ใช้หรือแสวงหายาปฏิชีวนะ 10 คนและผู้ให้ข้อมูลบริบทของชุมชน 22 คน) การวิจัยใช้ทฤษฎีแบบจำลองการอธิบายโรคเพื่อหาปัจจัยในระดับบุคคลและทฤษฎีนิเวศวิทยาสุขภาพเพื่อหาปัจจัยแวดล้อมระดับบุคคลจนถึงระดับนโยบาย ร่วมกับทฤษฎีเรื่องความซับซ้อน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัย: การนิยามแผลและอาการเจ็บว่าเป็น “การอักเสบ” ประกอบกับการรับรู้จากบุคลากรทางการแพทย์ว่า “ยาแก้อักเสบ” รักษา “อาการอักเสบ” และประสบการณ์การรักษาของตนและผู้อื่น มีส่วนสร้างทัศนคติต่อการใช้ยาปฏิชีวนะของกลุ่มชาติพันธุ์  ปัจจัยภายนอกตัวบุคคลมีหลายมิติ เช่น ความสัมพันธ์ในชุมชน ระบบสังคมวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ สภาพเศรษฐกิจ ลักษณะการประกอบอาชีพ ความทุรกันดารของพื้นที่ นโยบายการดำเนินการงานคุ้มครองผู้บริโภคและส่งเสริมการใช้ยาสมเหตุผลของภาครัฐ การขาดแคลนบุคลากรสาธารณสุข และการเข้าไม่ถึงบริการสุขภาพที่มีประสิทธิภาพ การเข้าถึงยาปฏิชีวนะได้ง่ายทั้งในสถานสาธารณสุขของรัฐและเอกชน รวมถึงร้านยาและร้านขายของชำ ล้วนเกี่ยวพันกันเป็นความซับซ้อนที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาปฏิชีวนะ สรุป: พฤติกรรมการใช้ยาปฏิชีวนะของกลุ่มชาติพันธุ์ มีความซับซ้อนทั้งจากปัจจัยภายในตนเองและปัจจัยภายนอกที่เชื่อมโยงกัน การเข้าใจความซับซ้อนนี้จะช่วยให้การส่งเสริมการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผล มีความรอบด้าน สอดคล้องกับปัญหาได้มากขึ้น และยั่งยืน

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. Carlet J, Collignon P, Goldmann D, Goossens H, Gyssens IC, Harbarth S, et al. Society’s failure to protect a precious resource: antibiotics. Lancet 2011; 378: 369-371.
2. Sumpradit N, Suttajit S, Poonpolsub S, Chuanchuen R, Prakongsai P. Landscape of antimicrobial resis- tance situation and action in Thailand. Bangkok: Coordinating and Integration Antimicrobial Resist- ance Committee; 2015.
3. Phumart P, Potha T, Thamlikitkul V, Riewpaiboon A, Prakongsai P, Limwattananonta S. Health and economic impacts of antimicrobial resistant infections in Thailand: A preliminary study. Journal of Health Systems Research; 2012: 6: 352-60.
4. Maechaem District Health Office. The annual report 2014: Report of the inspector General of the Ministry of Public Health Region 1. Chiang Mai: Maechaem District Public Health; 2014.
5. Boonpeng K. Perception about antibiotics and antibiotics request of hill tribes at Panghinfon sub-district, Maechaem District, Chiang Mai Province [independent study]. Chiang Mai: Chiang Mai University; 2014.
6. Buddhachinaraj Hospital. Knowledge about the use of antibiotics in patients receiving services in the outpatient department Buddhachinaraj hospital.Phitsanulok: Buddhachinaraj Hospital; 2004.
7. Kinkajorn V, Kanchanavishirakul S. Antibiotics use behavior of patients in health promotion hospital, Regional Health Promotion Center 3 [online]. 2011[cited Jun 20, 2019]. Available from: hpc6.ana mai.moph.go.th/images/research/som1.pdf
8. National Health Security Office (NHSO) Region 1, Chiang Mai. Percentage of antibiotic use in Region 1, Chiang Mai (URI, AGE).Chiang Mai: National Health Security Office Region 1; 2014.
9. Greenhalgh T, Papoutsi C. Studying complexity in health services research: desperately seeking an overdue paradigm shift. BMC Medicine 2018:95.
10. Cohn S, Clinch M, Bunn C, Stronge P. Entangled complexity: why complex interventions are just not complicated enough. J Health Serv Res Policy 2013 ;18: 40–3.
11. Braithwaite J, Churruca K, Ellis LA, Long J, Clay-Williams R, Damen N, Herkes J, Pomare C, Ludlow K. Complexity science in healthcare-aspirations, approaches, applications and accomplishments: a white paper. Sydney: Macquarie University; 2017.
12. Greenhalgh T. How to implement evidence-based healthcare. Oxford: Wiley; 2017.
13. Campbell M, Fitzpatrick R, Haines A, Kinmonth AL, Sandercock P, Spiegelhalter D, Tyrer P. Framework for design and evaluation of complex interventions to improve health. BMJ. 2000; 321 : 694-6.
14. Kleinman A. Patient and healers in the context of culture: An exploration of the borderland between anthropology, medicine, and psychiatry. California: University of California Press; 1980.
15. Vantamay S. Guidelines for prevention of health risk behaviors according to the study guidelines social ecological model. [dissertation].Bangkok: Chulalong korn University; 2008.
16. Ngamwittayapong A and Nonthakitnoppakao N. Complexity in development work: Introduction to change. Bangkok: Thai Health Promotion Founda- tion; 2014.
17. Preskill H. Complexity propositions for practice 2014 [cited Apr 18, 2016]. Available from: www.fsg.org.
18. Chuengsatiansup K. Health cultural and remedies: social concepts and medical anthropology. Nontha buri: Health Systems Research Institute, Ministry of Public Health; 2007.
19. Craig P, Dieppe P, Macintyre S, Michie S, Nazareth I, Petticrew M. Developing and evaluating complex interventions: Medical Research Council (MRC) [online]. 2018 [cited Jul 19, 2019]. Available from: mrc.ukri.org/documents/pdf/complex-interventions-guidance/
20. Design Institute for Health. Design in health. [online]. 2019 [cited Jul 19, 2019]. Available from: www.de signinhealth.org/
21. Essack S, Sartorius B. Global antibiotic resistance: of contagion, confounders, and the COM-B model. Lancet Planet Health 2018; 2: e376-e377
22. Sumpradit N, Tangkaew V, Autsawakitvire V, Jongtrakul P, Anuwong K, Pumtong S, et al. Scaling up of the ASU project Antibiotics Smart Use. Bangkok: Health Systems Research Institute; 2009.
23. Thailand Food and Drug Administration. Accelerate government policy through Thai innovation to support the 20-year national strategy [online]. 2018 [cited Jul 19, 2019]. Available from: gnews.apps.go .th/news?news=25187