คุณภาพชีวิตการทำงานของบุคลากรในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล  ภายหลังการถ่ายโอนสู่องค์การบริหารส่วนจังหวัด: กรณีศึกษาจังหวัดนครสวรรค์

ฐิติชญา ปัณณกิจจากุล; ดาวรุ่ง คำวงศ์

ผู้แต่ง

ฐิติชญา ปัณณกิจจากุล นักศึกษาหลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดพิษณุโลก คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก, โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยวารีใต้ อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์
ดาวรุ่ง คำวงศ์ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดพิษณุโลก คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การกระจายอำนาจ, คุณภาพชีวิตการทำงาน, บุคลากรสาธารณสุข, โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล, องค์การบริหารส่วนจังหวัด

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบคุณภาพชีวิตการทำงาน รวมถึงศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตการทำงานของบุคลากรในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ภายหลังการถ่ายโอนสู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ กลุ่มตัวอย่างเป็นบุคลากร รพ.สต. ที่ได้รับการถ่ายโอนในปีงบประมาณ 2566 – 2567 จำนวน 320 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบชั้นภูมิ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ที่มีค่าความเชื่อมั่น .97 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยคุณภาพชีวิตการทำงานก่อนและหลังการถ่ายโอนโดยใช้สถิติ Paired t-test และวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตการทำงานด้วยการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน กำหนดระดับนัยสำคัญที่น้อยกว่า .05 ผลวิจัยพบว่า

1. คุณภาพชีวิตการทำงานโดยรวมทั้ง 8 องค์ประกอบของบุคลากรในรพ.สต. ภายหลังการถ่ายโอนอยู่ในระดับสูง (M = 3.93, SD = 0.62) และมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการถ่ายโอนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 8.17,p-value < .001) โดยทุกองค์ประกอบมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .001)

2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตการทำงานของบุคลากรหลังการถ่ายโอน ได้แก่ ด้านกระบวนการบริหารด้านการสนับสนุนยาและเวชภัณฑ์ ด้านระบบสารสนเทศ ด้านการให้บริการสุขภาพ และอายุงาน โดยสามารถร่วมกันพยากรณ์คุณภาพชีวิตการทำงานได้ร้อยละ 63.5 (R² = 0.641, Adjusted R² = 0.635, p-value < .05)

การศึกษาครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าการถ่ายโอน รพ.สต. ไปยัง อบจ. มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของคุณภาพชีวิตการทำงานของบุคลากร โดยปัจจัยด้านการบริหารจัดการและการสนับสนุนระบบบริการเป็นปัจจัยสำคัญ ดังนั้น ผู้บริหารควรพัฒนาระบบบริหารและการสนับสนุนทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตการทำงานและประสิทธิภาพการปฏิบัติงานภายหลังการถ่ายโอน

เอกสารอ้างอิง

กรวุธ อุติเนตร, ทัศพร ชูศักดิ์ และพรรณี บัญชรหัตถกิจ. (2567). ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรสาธารณสุข ที่ถ่ายโอนภารกิจเข้าสู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรสาคร. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี, 33(2), B97-B107. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/shj/article/view/270863

กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แบบสอบถามคุณภาพชีวิตการทำงานของบุคลากรกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

จักรกฤษณ์ วังราษฏร์. (2554). การกระจายอำนาจด้านสาธารณสุข: ความเป็นมา สถานการณ์และแนวโน้มในอนาคต. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 5(4), 530-538. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/3450

จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วีรธรรม, มโน มณีฉาย, ดาวรุ่ง คำวงศ์, จิรยุทธ์ สินธุพันธุ์, นิตย์ธิดา ภัทรธีรกุล และคณะ. (2568). การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 2. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 12(2), e277236. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/277236

จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วีรธรรม, มโน มณีฉาย, ดาวรุ่ง คำวงศ์, นิตย์ธิดา ภัทรธีรกุล, สุพัสตรา เสนลาย และคณะ. (2566). การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 1. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.

ตุลยวดี หล่อตระกูล. (2563). ความคิดเห็นของบุคลากรสาธารณสุขต่อการถ่ายโอนภารกิจ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษา: สาธารณสุขจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิชาการอยุธยาศึกษา, 12(1), 64-72. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jas/article/view/245381

น้องนุช ฉัตรศรีทองกุล. (2565). ความพึงพอใจและความคาดหวังของบุคลากรสาธารณสุขที่มีต่อการบริหารงาน กรณีศึกษา: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ประสงค์ถ่ายโอน ไปสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรี. วารสารโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา, 10(29), 60-72. https://he04.tci-thaijo.org/index.php/PPHJ/article/view/1019

ปนิตา ธีรสฤษกุล, บัญชา พร้อมดิษฐ์, และจันทิมา นวะมะวัฒน์. (2561). การประเมินผลการถ่ายโอนภารกิจด้านสาธารณสุขไปสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตสุขภาพที่ 3. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า, 35(2), 203-213. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ppkjournal/article/view/113195

สกล สินธุพรหม, ธีรเดช นรัตถรักษา, สุกัญญา พงศ์ประภาอำไพ, และคณิดา นรัตนถรักษา. (2566). การเข้าถึงบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ถ่ายโอนไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด กรณีศึกษาจังหวัดกำแพงเพชร. วารสารโรคและภัยสุขภาพ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดนครสวรรค์, 17(3), 309-322. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JDPC3/article/view/262366

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. (2567). ข้อมูลถ่ายโอนภารกิจ สอน./รพ.สต.ไปสู่ อปท. สืบค้นเมื่อ 2 ตุลาคม 2567 จาก http://lookerstudio.google.com/reporting/4552d076-ab49-469f-9e05-e1505be8f3c8/page

สมธนึก โชติช่วงฉัตรชัย. (2566). คณะทำงาน HSIU เล็ง งานวิจัย พร้อมใช้หนุนแก้ปัญหา การถ่ายโอนฯ รพ.สต.. Hfocus.org. สืบค้นเมื่อ 7 ธันวาคม 2567 จาก http://www.hfocus.org/content/2023/10/28595

สสิธร เทพตระการพร, ศุภางค์ วัฒนเสย, จิรภัทร หลงกุล, คัติยา อีวาโนวิช, และสิริมา มงคลสัมฤทธิ์. (2566). มุมมองและความคาดหวังของประชาชนต่อการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสู่การบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.

สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. (2566). แนวทางการดำเนินการถ่ายโอนภารกิจสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา นวมินทราชินีและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2564). นโยบายสาธารณะ การพัฒนาระบบสุขภาพเชิงพื้นที่แบบมีส่วนร่วม กรณีการถ่ายโอน รพ.สต. สืบค้นเมื่อ 20 มกราคม 2568 จาก https://www.nationalhealth.or.th/th/node/3606

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครสวรรค์. (2567). แผนยุทธศาสตร์สุขภาพจังหวัดนครสวรรค์ ระยะ 5 ปี (พ.ศ.2566-2570). ฉบับปรับปรุง เมษายน 2567. กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์ สำนักงานสาธารณะสุขจังหวัดนครสวรรค์.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครสวรรค์. (2567). แนวทางการจัดสรรงบเหมาจ่ายรายหัว OP/PP งบค่าเสื่อม ปี 2568. ฉบับปรับปรุง เมษายน 2567. กลุ่มงานพัฒนายุทธศาสตร์ สำนักงานสาธารณะสุขจังหวัดนครสวรรค์.

อุดม ทุมโฆสิต, ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์, วรพิทย์ มีมาก, วีระวัฒน์ ปันนิตามัย, นิธินันท์ ธรรมากรนนท์, จันทรานุช มหากาญจนะ และคณะ. (2567). สรุปภาพรวม โครงการวิจัยประเมินผลนโยบายการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปสู่องค์การบริหารส่วนจังหวัด. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.

อุดม ทุมโฆสิต, รติพร ถึงฝั่ง, หลี่ เหรินเหลียง, และจิรวัฒน์ ศรีเรือง. (2567). การประเมินการจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ได้รับการถ่ายโอนไปสู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีงบประมาณ 2566. วารสารพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร, 26(2), 1-38. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/272838

Best, J. W. (1977). Research in Education (3rd ed.). New Jersey: Prentice Hall.

Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.

Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The Motivation to Work (2nd ed.). New York: John Wiley & Sons.

Holmgren, A. J., Hendrix, N., Maisel, N., Everson, J. E., Bazemore, A., Rotenstein, L. S., et al. (2024). Electronic health record usability, satisfaction, and burnout for family physicians. JAMA Network Open, 7(8), e2426956. doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.26956

Lewin, K. (1951). Field Theory in Social Science: Selected Theoretical Papers. New York: Harper & Row.

Likert, R. (1967). The Method of Constructing an Attitude Scale. In M. Fishbein (Ed.), Readings in Attitude Theory and Measurement (pp. 90–95). New York, NY: Wiley & Sons.

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. doi.org/10.1037/h0054346

Rondinelli, D. A. (1981). Government decentralization in comparative perspective: Theory and practice in developing countries. International Review of Administrative Sciences, 47(2), 133-145. doi.org/10.1177/002085238004700205

Von Bertalanffy, L. (1968). General System Theory: Foundations, Development, Applications. New York: George Braziller.

Walton, R. E. (1973). Quality of work life: What is it? Sloan Management Review, 15(1), 11-21.

World Health Organization. (2000). The World Health Report 2000: Health Systems: Improving Performance. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization. (2007). Everybody's Business: Strengthening Health Systems to Improve Health Outcomes: WHO's Framework for Action. Geneva: World Health Organization.