ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหารของผู้ป่วยเบาหวานมุสลิมในตำบลชุมพล อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก
คำสำคัญ:
เบาหวาน, มุสลิม, พฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหาร, ระดับน้ำตาลในเลือด, โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหาร และ 2) เปรียบเทียบระดับน้ำตาลในเลือด ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหารของผู้ป่วยเบาหวานมุสลิม ในตำบลชุมพล อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานศาสนาอิสลาม จำนวน 38 คน คัดเลือกโดยการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหาร แบบประเมินพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหาร และแบบบันทึกผลการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง ซึ่งตรวจด้วยเครื่องตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.908 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป สถิติที่ใช้ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการเปรียบเทียบชนิดกลุ่มที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน ด้วยสถิติ Paired t-test
ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังได้รับโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมี 1) พฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหารเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean diff. = 26.03, 95% CI: 24.08 - 27.98, p <0.001) และ 2) ระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean diff. = 18.19, 95% CI: 14.33 - 22.04, p <0.001)
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า โปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกรับประทานอาหารที่พัฒนาขึ้นโดยบูรณาการความรู้ด้านโภชนาการร่วมกับบริบททางศาสนาและวัฒนธรรมอิสลาม สามารถส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพและช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานที่นับถือศาสนาอิสลามได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงควรส่งเสริมให้นำโปรแกรมไปประยุกต์ใช้ในชุมชนมุสลิมและพื้นที่ที่มีบริบทใกล้เคียงกันต่อไป
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Diabetes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2026 May 25]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
International Diabetes Federation. IDF diabetes atlas. 10th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2021.
กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคเบาหวานของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Introduction and methodology: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S1–S4. doi:10.2337/dc24-SINT.
Ali AM, Shiyanbola OO, Salihu E, Abdelwahab S, Bailey JE, Chewning B. Dietary behaviors and psychosocial factors of people managing diabetes during fasting: a qualitative study from five US Muslim communities. Diabetology. 2025;6(10):104. doi:10.3390/diabetology6100104.
Hassanein M, Zainudin SB, Shaikh S, Shaltout I, Malek R, Buyukbese MA, et al. An update on the current characteristics and status of care for Muslims with type 2 diabetes fasting during Ramadan: the DAR global survey 2022. Curr Med Res Opin. 2024;40(9):1515–23. doi:10.1080/03007995.2024.2385057.
Alramadhan F, Herring RP, Beeson WL, Nelson A, Shah H. Religiosity and type 2 diabetes self-management among Muslims residing in California. Heliyon. 2023;9(9):e19725. doi:10.1016/j.heliyon.2023.e19725.
Bandura A. Social foundations of thought and action: a social cognitive theory. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1986.
Glanz K, Rimer BK, Viswanath K. Health behavior: theory, research, and practice. 5th ed. San Francisco (CA): Jossey-Bass; 2015.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ Health Data Center (HDC) [อินเทอร์เน็ต]. นครนายก: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/nyk/public/main.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
Polit DF, Beck CT. Essentials of nursing research: appraising evidence for nursing practice. 10th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2021.
เบญจมาศ ถาดแสง, พีรนุช ลาเซอร์. การสร้างเสริมความเข้มแข็งของผู้ป่วย ครอบครัว และชุมชนในการดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงให้มีสุขภาพดีตามวิถีชุมชนตำบลตลาดขวัญ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. วารสารราชธานีนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2562;2(3):1–17.
Lean MEJ, Leslie WS, Barnes AC, Brosnahan N, Thom G, McCombie L, et al. Primary care-led weight management for remission of type 2 diabetes (DiRECT): an open-label, cluster-randomised trial. Lancet. 2018;391(10120):541–51. doi:10.1016/S0140-6736(17)33102-1.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสุขศึกษา

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.