การวิจัยและพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกลในผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ตำบลบึงพะไล อำเภอแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา

ผู้แต่ง

  • ณภัทร แพชัยภูมิ โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา
  • ชูเกียรติ ระวีไชยวัฒน์ โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา
  • สุภัตรา บุตรโคตร โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา
  • ศศิรดา อินทอง โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา
  • เรวัต นิยมโภค โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา
  • สุวลักขณา ปะพลุ โรงพยาบาลแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ:

การแพทย์ทางไกล, ผู้สูงอายุติดบ้าน, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, ระบบบริการ

บทคัดย่อ

การแพทย์ทางไกลได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นในกระบวนการให้บริการสุขภาพตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 เป็นต้นมา และปัจจุบันมีการให้บริการในหลายกลุ่มโรค รวมทั้งกลุ่มผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ซึ่งต้องมีรูปแบบการให้บริการที่เหมาะสม รูปแบบงานวิจัยและพัฒนานี้ มีระยะการวิจัย 2 ระยะ คือ ระยะวิจัยและระยะพัฒนา มีวัตถุประสงค์ 4 ข้อ 1) เพื่อศึกษาบริบทและความจำเป็นของการใช้รูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกล ในผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ตำบลบึงพะไล อำเภอแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกล และ 3) เพื่อศึกษาผลลัพธ์การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกล กลุ่มเป้าหมายคือผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน จำนวน 32 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ รูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกลในผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ที่พัฒนาเพิ่มเติมต่อจากระบบบริการการแพทย์ทางไกลแบบมีส่วนร่วมสำหรับผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ระยะเวลาดำเนินการ 3 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิตพรรณนา และการวิเคราะห์เนื้อหา

            ผลการศึกษาพบว่า 1) ผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ร้อยละ 100 ไม่มีโทรศัพท์สมาร์ทโฟนในการเข้าถึงการบริการการแพทย์ทางไกล 2) รูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกลที่พัฒนาเพิ่มเติม ยังมีจุดให้บริการหลัก 3 จุด คือจุดบริการในชุมชน จุดบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และจุดบริการในโรงพยาบาล โดยได้ขยายบทบาทของจุดบริการที่ชุมชนออกไปจนถึงผู้รับริการที่บ้านของตนเอง ผ่านการอำนวยการที่ชุมชน ผลลัพธ์ที่ได้ คือ ความพึงพอใจของผู้รับบริการอยู่ในระดับสูง มากกว่าร้อยละ 80 ทุกข้อ มีระยะเวลาในการรับบริการประมาณ 1 - 1.5 ชั่วโมง และผู้รับบริการได้พบแพทย์ด้วยตนเอง จากการศึกษาสรุปได้ว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นสามารถบูรณาการเข้ากับระบบการแพทย์ทางไกลที่มีอยู่เดิมในตำบลบึงพะไล ซึ่งจะช่วยเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพสำหรับกลุ่มประชากรที่เปราะบาง เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องและความยั่งยืนในระยะยาวของการดำเนินการ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเสริมสร้างความเข้มแข็งของทีมดูแลสุขภาพชุมชนอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Ageing and health [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health

กรมอนามัย. สำนักอนามัยผู้สูงอายุ. รายงานประจำปีสำนักอนามัยผู้สูงอายุ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนัก; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 14 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://online.fliphtml5.com/cyqny/hmox/

กรมอนามัย. กองพยากรณ์สุขภาพ. ภาวะพึ่งพิงของผู้สูงอายุไทย ในอนาคตอีก 20 ปี [อินเทอร์เน็ต]. ภัทราภรณ์ พวงศรี, บรรณาธิการ. นนทบุรี: กอง; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 14 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hfd.anamai.moph.go.th/th/news-anamai-3/229198

Barhoumi T, Bouchareb R, Alroqi F, Nefzi A, Todryk S. Editorial: Inflammaging and immunosenescence: role in aging-associated cardiovascular diseases. Front Cardiovasc Med. 2025;12:1616623. doi: 10.3389/fcvm.2025.1616623

World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases

Lee J, Suh Y, Kim Y. Multidimensional factors affecting homebound older adults: A systematic review. J Nurs Scholarsh. 2022;54(2):236-246. doi: 10.1111/jnu.12718

Ritchie C. Advancing health equity for people who are homebound [Internet]. New York: The Playbook, Better Care Playbook; 2021 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://www.bettercareplaybook.org/

Watson KB, Wiltz JL, Nhim K, Kaufmann RB, Thomas CW, Greenlund KJ. Trends in multiple chronic conditions among US adults, by life stage, Behavioral Risk Factor Surveillance System, 2013–2023. Prev Chronic Dis. 2024;21:240539. doi: 10.5888/pcd21.240539

National Institute on Aging. Aging and your eyes [Internet]. Bethesda (MD): NIA; 2021 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://www.nia.nih.gov/health/vision-and-hearing/aging-and-your-eyes

National Institute on Aging. Falls and fractures in older adults: causes and prevention [Internet]. Bethesda (MD): NIA; 2022 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://www.nia.nih.gov/health/falls-and-fractures-older-adults-causes-and-prevention

International Labour Organization. World Social Protection Report 2021–22: social protection at the crossroads. Geneva: ILO; 2021.

Cimini CCR, Maia JX, Pires MC, Ribeiro LB, Pinto VS de O e A, Batchelor J, et al. Pandemic-related impairment in the monitoring of patients with hypertension and diabetes and the development of a digital solution for the community health worker: quasiexperimental and implementation study. JMIR Med Inform. 2022;10(3):e35216. doi: 10.2196/35216

Buawangpong N, Pinyopornpanish K, Pliannuom S, Nantsupawat N, Wiwatkunupakarn N, Angkurawaranon C, et al. Designing telemedicine for older adults with multimorbidity: content analysis study. JMIR Aging. 2024;7:e52031. doi: 10.2196/52031

Beheshti L, Kalankesh LR, Doshmangir L, Farahbakhsh M. Telehealth in primary health care: a scoping review of the literature. Perspect Health Inf Manag. 2022;19(1):1n.

เกษแก้ว เสียงเพราะ. ทฤษฎี เทคนิคการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพและการประยุกต์ใช้งานสาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564.

Márquez J, Bajdan J, editors. Pressure points: diabetes brief [Internet]. Geneva: NCD Alliance; 2021 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://ncdalliance.org/resources/pressure-points-diabetes-brief

ณภัทร แพชัยภูมิ, อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง, อรมรัตน์ ลือนาม. การพัฒนาระบบบริการการแพทย์ทางไกลแบบมีส่วนร่วม สำหรับผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ในพื้นที่อำเภอแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2568;35(2):57-74.

Bhatia R, Gilliam E, Aliberti G, Pinheiro A, Karamourtopoulos M, Davis RB, et al. Older adults’ perspectives on primary care telemedicine during the COVID-19 pandemic. J Am Geriatr Soc. 2022;70(12):3361-3382. doi: 10.1111/jgs.18041

กระทรวงสาธารณสุข. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. แผนงาน/โครงการ และตัวชี้วัด กระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กอง; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 14 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2022/12/E-book-indicators-66.pdf

พรพรรณ โพธิไชยา, ณัฐวิโรจน์ ชูดำ. การบริการการแพทย์ทางไกล: ทางเลือกในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารกองการพยาบาล. 2567;51(3):246-257.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-29

รูปแบบการอ้างอิง

1.
แพชัยภูมิ ณ, ระวีไชยวัฒน์ ช, บุตรโคตร ส, อินทอง ศ, นิยมโภค เ, ปะพลุ ส. การวิจัยและพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพทางไกลในผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ติดบ้าน ตำบลบึงพะไล อำเภอแก้งสนามนาง จังหวัดนครราชสีมา. TH. J. of Health Edu. [อินเทอร์เน็ต]. 29 เมษายน 2026 [อ้างถึง 8 กันยายน 2026];49(1):103-18. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/muhed/article/view/286558

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย