ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษา อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก

จุน  หน่อแก้ว; รัตนธร  อินทารักษ์; สหัทยา  รัตนจรณะ; โยทะกา  ภคพงศ์; สำรอง  คุณวุฒิ; ฐาปนี  ภานุภาส; Vijaya  Bhaskara Reddy Mutha

ผู้แต่ง

จุน หน่อแก้ว คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง
รัตนธร อินทารักษ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา
สหัทยา รัตนจรณะ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา
โยทะกา ภคพงศ์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา
สำรอง คุณวุฒิ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา
ฐาปนี ภานุภาส คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา
Vijaya Bhaskara Reddy Mutha คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนานาชาติเซนต์เทเรซา

คำสำคัญ:

บุหรี่ไฟฟ้า, พฤติกรรมการป้องกัน, นักเรียนมัธยมศึกษา, ความผูกพันในครอบครัว

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบทำนาย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกัน การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนมัธยมศึกษา อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 - 6 จำนวน 383 คน คัดเลือกด้วยวิธีสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นตามสัดส่วน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ผ่าน Google Forms ประเมินตัวแปร 3 ตัว ได้แก่ เจตคติต่อการใช้ บุหรี่ไฟฟ้า อิทธิพลของกลุ่มเพื่อน และความผูกพันในครอบครัว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ เพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัยพบว่าตัวแปรพยากรณ์ทั้ง 3 ตัว สามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าได้ ร้อยละ 40.3 (R² = 0.403; Adjusted R² = 0.398, F = 85.24, p < 0.001) โดยความผูกพันในครอบครัวเป็นปัจจัยทำนายสูงสุด (β = 0.38, p < 0.001) รองลงมา คือ เจตคติต่อการใช้บุหรี่ไฟฟ้า (β = 0.26, p = 0.003) และอิทธิพลของกลุ่มเพื่อน (β = 0.19, p = 0.021) ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic 2023: protect people from tobacco smoke. Geneva: World Health Organization; 2023.

Centers for Disease Control and Prevention. E-cigarette use among youth and young adults. Atlanta: Centers for Disease Control and Prevention; 2024.

U.S. Department of Health and Human Services. E-cigarette use among youth and young adults: a report of the Surgeon General. Atlanta (GA): U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention; 2016.

กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชนไทย. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2567.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. แนวทางการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชนไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.); 2566.

Ajzen I. The theory of planned behavior. Organ Behav Hum Decis Process. 1991;50(2):179-211.

Montano DE, Kasprzyk D. Theory of reasoned action, theory of planned behavior, and the integrated behavioral model. In: Glanz K, Rimer BK, Viswanath K, editors. Health behavior: theory, research, and practice. 5th ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2015. p.95-124.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก. ข้อมูลจำนวนนักเรียน ปีการศึกษา 2568. นครนายก: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก; 2568.

Yamane T. Statistics: an introductory analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row; 1973.

ณรงค์ชัย หัตถ, พุทธิพร พงศ์นันทกุลกิจ. การพัฒนาแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้าสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพ. 2567;12(1):45-58.

Yuan M, Cross SJ, Loughlin SE, Leslie FM. Nicotine and the adolescent brain. J Physiol. 2015;593(16):3397-412.

Becker MH. The health belief model and personal health behavior. Health Educ Monogr. 1974;2:324-508.

Park S, Lee J, Kim H. Peer influence on e-cigarette use among Korean adolescents: a longitudinal study. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(8):4521.