ประสิทธิผลของโปรแกรมควบคุมน้ำหนักของบุคลากรที่มีดัชนีมวลกายเกิน ในโรงพยาบาลปากช่องนานา

บทคัดย่อ

ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนในกลุ่มวัยทำงาน โดยเฉพาะในบุคลากรสาธารณสุข เป็นปัญหาสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดสองครั้ง (Two-group pretest–posttest design) เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมควบคุมน้ำหนักต่อการรับรู้ความสามารถแห่งตน ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ พฤติกรรมการควบคุมน้ำหนัก น้ำหนักตัว ค่าดัชนีมวลกาย และเส้นรอบเอวของบุคลากรที่มีภาวะน้ำหนักเกิน จำนวนทั้งสิ้น 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบกลุ่มละ 30 คน โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมควบคุมน้ำหนัก ดำเนินการศึกษาในช่วงเดือนตุลาคม ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 รวมระยะเวลา 12 สัปดาห์ เครื่องมือวิจัยผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา และมีค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดการรับรู้ความสามารถแห่งตน ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ และพฤติกรรมการควบคุมน้ำหนัก เท่ากับ 0.81, 0.92 และ 0.76 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ Paired t-test และ Student’s t-test โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนการรับรู้ความสามารถแห่งตนและพฤติกรรมการควบคุมน้ำหนักสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (38.26 ± 5.25 vs. 34.53 ± 6.52; p-value = 0.017 และ 12.33 ± 2.79 vs. 9.30 ± 2.89; p-value < 0.001 ตามลำดับ) ขณะที่ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ ค่าดัชนีมวลกาย น้ำหนัก และเส้นรอบเอว ไม่แตกต่างกัน (p-value = 0.165, 0.998, 0.701 และ 0.397 ตามลำดับ) การเปรียบเทียบภายในกลุ่มพบว่า กลุ่มทดลองมีการรับรู้ความสามารถแห่งตน ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ และพฤติกรรมการควบคุมน้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) พร้อมทั้งมีค่าดัชนีมวลกาย น้ำหนักตัว และเส้นรอบเอวลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001)    

สรุปโปรแกรมที่พัฒนาบนพื้นฐานทฤษฎีการรับรู้ความสามารถแห่งตนและทฤษฎีขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม มีประสิทธิผลในการส่งเสริมการรับรู้และพฤติกรรมการควบคุมน้ำหนัก แม้ผลต่อค่าดัชนีมวลกาย น้ำหนักตัว และเส้นรอบเอวระหว่างกลุ่มยังไม่ชัดเจนในระยะสั้น ทั้งนี้ควรมีการติดตามผลในระยะยาวเพื่อประเมินผลลัพธ์ด้านสุขภาพอย่างต่อเนื่อง