ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการแปรงฟันคุณภาพของนักเรียนในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เขตสุขภาพที่ 8

บทคัดย่อ

เด็กวัยเรียนในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกล ยังคงเผชิญปัญหาโรคในช่องปากและมีข้อจำกัดในการเข้าถึงการส่งเสริมสุขภาพ การวิจัยกึ่งทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมและผลลัพธ์ทางสุขภาพช่องปากของนักเรียนโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน กลุ่มตัวอย่าง 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 30 คน โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วยกิจกรรม ฟ.ฟัน 3 สี, 2-2-2, ค้น คิด คัด, บ้านขนมหวาน, ตชด ฟันดี, ผู้พิทักษ์ฟันดี เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ เก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง วิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบด้วยสถิติ Independent t-test และ Paired t-test รายงานค่า Mean differences และช่วงความเชื่อมั่น 95% กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังสิ้นสุดการทดลอง กลุ่มทดลองมีผลลัพธ์ทางสุขภาพและพฤติกรรมดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกตัวแปรหลัก โดยกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยปริมาณคราบจุลินทรีย์น้อยกว่า (Mean diff = 3.73, 95% CI: 2.90 to 4.56, p < 0.001) และมีคะแนนพฤติกรรมการบริโภคอาหาร (Mean diff = 4.37, 95% CI: 2.51 to 6.22, p < 0.001) รวมถึงพฤติกรรมการทำความสะอาดช่องปากสูงกว่า (Mean diff = 4.20, 95% CI: 2.81 to 5.59, p < 0.001) นอกจากนี้ กลุ่มทดลองยังมีคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพในมิติการเข้าถึงข้อมูล (Mean diff = 2.93, 95% CI: 0.60 to 5.27; p = 0.015) และด้านความรู้ความเข้าใจ (Mean diff = 0.77, 95% CI: 0.12 to1.42; p = 0.021) สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 สรุปได้ว่าโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพนี้มีประสิทธิผลในการพัฒนาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากและช่วยลดปริมาณคราบจุลินทรีย์ได้จริง จึงเป็นแนวทางที่มีศักยภาพและสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมสุขภาวะช่องปากในโรงเรียนที่มีบริบทคล้ายคลึงกันได้