การส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในมารดาที่ทำงานนอกบ้าน: แนวทางและคำแนะนำ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว 6 เดือนแรกของชีวิต เป็นแนวทางที่องค์การอนามัยโลกแนะนำ เพื่อส่งเสริมพัฒนาการและภูมิคุ้มกันของทารก ในประเทศไทยพบอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว 6 เดือนยังคงอยู่ในระดับต่ำร้อยละ 28.6 โดยเฉพาะในกลุ่มมารดาที่ทำงานนอกบ้าน พบอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว 6 เดือนเพียงร้อยละ 13.80
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอ ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และแนวทางการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในกลุ่มมารดาที่ทำงานนอกบ้าน จากการทบทวนวรรณกรรม ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียว 6 เดือน ประกอบด้วยปัจจัยส่วนบุคคล เช่น ความรู้ ทัศนคติ และประสบการณ์ของมารดา ปัจจัยด้านครอบครัวในการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ปัจจัยด้านระบบบริการสุขภาพ การเตรียมความพร้อมของมารดาเพื่อกลับไปทำงาน และปัจจัยด้านองค์กร ได้แก่ การสนับสนุนจากเพื่อนร่วมงาน และนโยบายของสถานที่ทำงาน จากปัจจัยดังกล่าวสามารถนำมาวางแผนเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ตามแนวทางการปฏิบัติบันได 10 ขั้น สู่ความสำเร็จของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพื่อเตรียมความพร้อมตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์จนถึงหลังคลอด โดยความสำเร็จขึ้นอยู่การสนับสนุนของภาคส่วนต่างๆร่วมกับการปฏิบัติตนของมารดา ได้แก่ ระบบบริการสุขภาพ ครอบครัว และองค์กรนายจ้าง เริ่มตั้งแต่ส่งเสริมการ “ดูดเร็ว ดูดบ่อย ดูดถูกวิธี ดูดเกลี้ยงเต้า” การฝึกทักษะการบีบเก็บน้ำนม เตรียมผู้เลี้ยงดูทารก การสร้างนโยบายสถานที่ทำงานที่เอื้อต่อการให้นมแม่และสามารถวางแผนส่งน้ำนมแม่แช่แข็งไปยังลูกที่อยู่ต่างจังหวัดได้อย่างสะดวกและไม่มีค่าใช้จ่าย ผ่านภาคีเครือข่ายโดยการสนับสนุนจากกรมอนามัย การวางแผนอย่างเป็นระบบและความร่วมมือจากทุกภาคส่วน จะช่วยลดอุปสรรคและส่งเสริมให้มารดาที่ทำงานนอกบ้านสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนได้สำเร็จ ช่วยลดอัตราการเจ็บป่วยและเสียชีวิตของทารกและช่วยให้มารดาและทารกมีสุขภาพที่แข็งแรง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Rollins NC, Bhandari N, Hajeebhoy N, Horton S, Lutter CK, Martines JC, et al. Why invest, and what it will take to improve breastfeeding practices? Lancet. 2016;387(10017):491–504. doi:10.1016/S0140-6736(15)01044-2
Finn S, Culligan EP, Snelling WJ, Sleator RD. Early life nutrition. Sci Prog. 2018;101(4):332–359. doi:10.3184/003685018X15360040523721
Lamberti LM, Fischer Walker CL, Noiman A, Victora C, Black RE. Breastfeeding and the risk for diarrhea morbidity and mortality. BMC Public Health. 2011;11(Suppl 3):S15. doi:10.1186/1471-2458-11-S3-S15
Walters DD, Phan LTH, Mathisen R. The cost of not breastfeeding: global results from a new tool. Health Policy Plan. 2019;34(6):407–417. doi:10.1093/heapol/czz050
Horta BL, de Mola CL, Victora CG. Breastfeeding and intelligence: a systematic review and meta-analysis. Acta Paediatr. 2015;104(S467):14–19. doi:10.1111/apa.13139
Ip S, Chung M, Raman G, Trikalinos TA, Lau J. A summary of the Agency for Healthcare Research and Quality's evidence report on breastfeeding in developed countries. Breastfeed Med. 2009;4(Suppl 1):S17–S30. doi:10.1089/bfm.2009.0050
World Health Organization. The optimal duration of exclusive breastfeeding: Report of an expert consultation. Geneva: WHO Press; 2001
สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย. โครงการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2565: รายงานผลฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2566. p.165–168
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สรุปผลที่สำคัญ การทำงานของสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม; 2565
Castetbon K, Boudet-Berquier J, Salanave B. Combining breastfeeding and work: findings from the Epifane population-based birth cohort. BMC Pregnancy Childbirth. 2020;20(1):110. doi:10.1186/s12884-020-2801-x
Fernández-Cañadas Morillo A, Durán Duque M, Hernández López AB, Muriel Miguel C, Martínez Rodríguez B, Oscoz Prim A, et al. A comparison of factors associated with cessation of exclusive breastfeeding at 3 and 6 months. Breastfeed Med. 2017;12(7):430–435. doi:10.1089/bfm.2017.0045
ชิดชนก พันธ์ป้อม, วรรณา พาหุวัฒนกร, ปิยะนันท์ ลิ้มเรืองรอง. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนในมารดาที่ทำงานนอกบ้าน. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2563;38(1):47–59
Nurjanah S, Wirjatmadi B, Devy SR, Suminar DR, Pratiwi EN. Predictors of breastfeeding duration on mothers who return to work: a systematic review. J Public Health Afr. 2023;14(S2):2569. doi:10.4081/jphia.2023.2569
International Labour Organization. C183 - Maternity Protection Convention, 2000 (No. 183) [internet]. [cited 2025 Apr 5]. Available from: https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C183
กุสุมาลี โพธิปัสสา, วิยะดา ทิพม่อม, กิติยาพร สังฆศรีสมบัติ. ปัจจัยที่มีผลต่อการเลี้ยงลูกด้วยนมมารดาอย่างเดียว 6 เดือนในทารกแรกเกิด: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2565;25(3):154–167
สุดาภรณ์ พยัคฆเรือง, พรรณรัตน์ แสงเพิ่ม, ชญาดา สามารถ. ปัญหาการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ระยะแรกหลังคลอด: ประสบการณ์ของมารดา. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2559;34(3):30–40
Mahmudah, Indriasari R, Panghiyangani R, Husaini, Noor MS. A qualitative study of successful exclusive breastfeeding. Indian J Public Health Res Dev. 2018;9(9):248–252. doi:10.5958/0976-5506.2018.01004.5
ฝนทอง จิตจำนง, สมจิตร เมืองพิล, นิลุบล รุจิรประเสริฐ. คุณลักษณะของมารดาที่ทำงานนอกบ้านเต็มเวลาและเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวจนถึง 6 เดือนหลังคลอดได้สำเร็จ. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์. 2564;5(1):1–10
Wu Q, Tang N, Wacharasin C. Factors influencing exclusive breastfeeding for 6 months postpartum: A systematic review. Int J Nurs Knowl. 2022;1–14. doi:10.1111/2047-3095.12360
ชญาภา ชัยสุวรรณ, ทัศนี ประสบกิตติคุณ, พรรณรัตน์ แสงเพิ่ม, สุดาภรณ์ พยัคฆเรือง. อำนาจการทำนายของการสนับสนุนจากสามี ย่า ยาย และพยาบาลต่อระยะเวลาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2555;30(1):70–80
อิงหทัย ดำจุติ, ศศิกานต์ กาละ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน ของมารดาทำงานนอกบ้าน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2564;9(1):107–120
Burns E, Elcombe E, Pierce H, Hugman S, Gannon S. Breastfeeding after return to work: An Australian national workplace survey. Matern Child Nutr. 2023;19(3):e13516. doi:10.1111/mcn.13516
World Health Organization. Ten steps to successful breastfeeding [internet]. Geneva: WHO; 2018 [cited 2025 Jun 12]. Available from: https://www.who.int/teams/nutrition-and-food-safety/food-and-nutrition-actions-in-health-systems/ten-steps-to-successful-breastfeeding
วีณา จีระแพทย์, เกรียงศักดิ์ จีระแพทย์. กลวิธีสู่ความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. กรุงเทพฯ: ธรรมดาเพรส; 2563
มูลนิธิศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย. ภาพพลิกชุด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ [internet]. นนทบุรี: กรมอนามัย; [cited 2025 Apr 1]. Available from: https://library.thaibf.com/handle/023548404.11/396
ฉัตรสุมน พฤฒิภิญโญ. การค้าและสุขภาพ: การควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็กและผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง. วารสารกฎหมายสุขภาพและสาธารณสุข. 2560;3(1):88–102
Vilar-Compte M, Hernández-Cordero S, Ancira-Moreno M, Burrola-Méndez S, Ferre-Eguiluz I, Omaña I, et al. Breastfeeding at the workplace: a systematic review of interventions to improve workplace environments to facilitate breastfeeding among working women. Int J Equity Health. 2021;20(1):110. doi:10.1186/s12939-021-01432-3
Prameswari GN, Kurnia AR. Qualitative study of exclusive breastfeeding success among working mothers. In: The 4th International Seminar on Public Health Education (ISPHE). Advances in Health Science Research. 2018;12:185–190. doi:10.2991/isphe-18.2018.43
World Health Organization, UNICEF. Baby-friendly hospital initiative: revised, updated and expanded for integrated care. Section 3: Breastfeeding promotion and support in a baby-friendly hospital. Geneva: WHO; 2009. p.3.2–3.3
McKinney CM, Glass RP, Coffey P, Rue T, Vaughn MG, Cunningham M. Feeding neonates by cup: A systematic review of the literature. Matern Child Health J. 2016;20(8):1620–1633. doi:10.1007/s10995-016-1961-9
สำนักนายกรัฐมนตรี. ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการลาของข้าราชการ พ.ศ. 2555. ราชกิจจานุเบกษา. 2555 ม.ค.24;129 (พิเศษ 22 ง):5–6
กองคุ้มครองแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง. กรุงเทพฯ: เรียงสาม กราฟฟิค ดีไซน์; 2567. p.14
สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข [internet]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [cited 2025 Apr 15]. Available from: https://hp.anamai.moph.go.th/th/news-anamai/221947
