ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) กลุ่มตัวอย่างคือ อสม. ในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองปรู อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา ที่ให้ข้อมูลจำนวน 178 คน จากทั้งหมด 202 คน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และแบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ตามหลัก 3อ. 2ส. ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเท่ากับ 0.88 และ 0.89 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า อสม. มีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยรวมอยู่ในระดับมาก (Mean = 3.23, S.D. = 0.82) โดยมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดในด้านการรู้เท่าทันสื่อ (Mean = 3.31, S.D. = 0.78) รองลงมาคือ ด้านการตัดสินใจด้วยตนเอง (Mean = 3.30, S.D. = 0.81) และด้านความรู้ความเข้าใจข้อมูล (Mean = 3.29, S.D. = 0.81) ขณะที่ด้านการบอกต่อมีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุด (Mean = 3.05, S.D. = 0.84) สำหรับพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ตามหลัก 3อ. 2ส. โดยรวมอยู่ในระดับเหมาะสม (Mean = 3.09, S.D. = 0.88) โดยพฤติกรรมที่มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด คือ การบริโภคอาหารที่เหมาะสม (Mean = 3.49, S.D. = 0.76) รองลงมาคือ การไม่สูบบุหรี่ (Mean = 3.34, S.D. = 0.79) และการไม่ดื่มสุรา (Mean = 3.20, S.D. = 0.69) ขณะที่พฤติกรรมการออกกำลังกายมีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุด (Mean = 2.47, S.D. = 1.08) ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า อสม. ส่วนใหญ่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในระดับดี แต่ยังควรส่งเสริมการออกกำลังกายอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นแบบอย่างในการสร้างเสริมสุขภาวะและลดความเสี่ยงของโรคไม่ติดต่อในชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังแห่งชาติ (พ.ศ. 2566–2570). นนทบุรี: สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ; 2567.
World Health Organization. Global report on diabetes [Internet]. Geneva: WHO; 2016 [cited 2025 Apr 15]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257
World Health Organization. Health literacy: The solid facts. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2013.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000;15(3):259–67. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Ishikawa H, Takeuchi T, Yano E. Measuring functional, communicative, and critical health literacy among diabetic patients. Diabetes Care. 2008;31(5):874–9. https://doi.org/10.2337/dc07-1932
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. รายงานผลการสำรวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทย พ.ศ. 2561. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2561.
พิศมัย สุขอมรรัตน์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรังและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในคลินิกโรคไม่ติดต่อ. วารสารสุขภาพชุมชน. 2566;29(4):573–85.
กุลพิมน เจริญดี, ณัฐกฤตา บริบูรณ์, อรรถกร บุตรชุมแสง, สุพิน รุ่งเรือง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในเขตเมือง. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์. 2565;35(2):99–113.
กรมอนามัย. รายงานผลการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในระดับพื้นที่. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองปรู. รายงานสรุปผลการดำเนินงานด้านสุขภาพประจำปี 2567. นครราชสีมา: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา; 2567.
ประเวช ชุ่มเกษรกูลกิจ, ญาณี แสงสง่า, สิริญ จันนันทะ, ดลภัทร ศุภสุข, เนตรชนก ไชยพาน. การประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพของประชาชน ปี 2566. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: หจก.พีเอ็นครีเอชั่น; 2566.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Arch Psychol. 1932;140:1–55.
Best JW. Research in education. 4th ed. New Jersey: Prentice-Hall Inc.; 1981.
ปราณี แสดคง, รัตน์ดาวรรณ คลังกลาง, ชนกานต์ จันทะคุณ, เบญจพร ฐิติญาณวิโรจน์, ธรณิศ สายวัฒน์, สายใจ คำทะเนตร. ปัจจัยทำนายความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2566; 46(2): 116-127.
จิราภรณ์ บุญมี, สุธาสินี แสงสุวรรณ, จารุวรรณ ภู่วิทยพันธุ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2564; 14(3): 65–76.
World Health Organization. Health literacy toolkit for low- and middle-income countries: A series of information sheets to empower communities and strengthen health systems. WHO Regional Office for South-East Asia; 2015. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/205244
Green LW, Kreuter MW. Health program planning: An educational and ecological approach. 4th ed. New York: McGraw-Hill; 2005.
กฤศภณ เทพอินทร์, เสน่ห์ ขุนแก้ว. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอฟากท่า จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์. 2565; 14(1): 206-218.
สุภาพร มาลา, สุรัสวดี สุวรรณศรี, นริศรา ศรีแสง. พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตตำบลชนบท จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2562; 12(1): 45–58.
จิราภรณ์ เติมลาภ, ราเชนทร์ นพณัฐวงศกร. พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลดอนมะนาว อำเภอสองพี่น้องจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร. 2567; 4(2): 713-730.
