ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการพาผู้สูงอายุติดเตียงเข้ารับบริการทันตกรรมโดยผู้ดูแล อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผู้สูงอายุติดเตียงถือเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงไม่สามารถเข้าถึงบริการทันตกรรม ผู้ดูแล (Care giver) ถือว่ามีบทบาทสำคัญต่อการเข้าถึงบริการทันตกรรมของผู้ป่วยกลุ่มดังกล่าว สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์มีนโยบายให้ทันตบุคลากรในจังหวัดบุรีรัมย์ออกดำเนินกิจกรรมเยี่ยมบ้าน (Home health care) และจัดทำแผนการดูแลช่องปากเฉพาะบุคคล (Individual oral care plan) เพื่อจัดทำแผนการรักษา ให้ความรู้แก่ผู้ดูแลและเพิ่มการเข้าถึงบริการทันตกรรมให้กับกลุ่มผู้สูงอายุติดเตียงในช่วง 1 ปี ที่ผ่านมา การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ปัจจัยด้านลักษณะประชากร ได้แก่ อายุ เพศ สถานภาพ การศึกษา รายได้ ของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียง และ (2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการพาผู้สูงอายุติดเตียงเข้ารับบริการทันตกรรมโดยผู้ดูแล อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ ประชากรคือผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียง จำนวน 140 คน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 113 คน คัดเลือกอาสาสมัครโดยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือในการศึกษานี้เป็นแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับ การเข้าถึงบริการทันตกรรม ซึ่งมีค่าความเที่ยงของปัจจัยด้านความเพียงพอของบริการ 0.873 ปัจจัยด้านการเข้าถึงแหล่งบริการ 0.823 ปัจจัยด้านความสะดวกของแหล่งบริการ 0.854 ปัจจัยด้านความสามารถในการจ่ายค่าบริการ 0.902 ปัจจัยด้านการยอมรับคุณภาพบริการ 0.748 เก็บข้อมูลในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 - มกราคม พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าสถิติค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติการทดสอบไคสแควร์และฟิชเชอร์แอคซ์แซคท์
ผลการศึกษาพบว่า (1) ผู้ดูแลส่วนใหญ่อายุระหว่าง 35 - 59 ปี ร้อยละ 57.5 เป็นเพศหญิง ร้อยละ 96.5 สถานภาพสมรส ร้อยละ 68.1 จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษา ร้อยละ 58.4 มีรายได้อยู่ระหว่าง 6,000 - 12,000 บาทต่อเดือน ร้อยละ 31.0 (2) ผู้สูงอายุติดเตียงร้อยละ 37.2 ได้รับการพาไปรับบริการทันตกรรมโดยผู้ดูแล ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการพาผู้สูงอายุติดเตียงเข้ารับบริการทันตกรรมโดยผู้ดูแล (p <0.05) ได้แก่ ปัจจัยด้านการศึกษา ปัจจัยด้านความเพียงพอของบริการ ปัจจัย ด้านการเข้าถึงแหล่งบริการ ปัจจัยด้านความสะดวกของแหล่งบริการ ปัจจัยด้านความสามารถในการจ่ายค่าบริการ และปัจจัยด้านการยอมรับคุณภาพบริการ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติกระทรวงดิจิตอลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทยในมิติความต่างเชิงพื้นที่ พ.ศ. 2564: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2564.
สำนักทันตสาธารณสุข. รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพแห่งชาติครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2567.
ดวงดาว เหมือนปราสาท. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเข้ารับบริการฟันเทียมของผู้สูงอายุในอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ [ปริญญาสาธารณสุขศาสตร์มหาบัณฑิต]. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2562.
รัตนา สิทธิปรีชาชาญ. การเข้าถึงบริการทันตกรรมของผู้สูงอายุ. พุทธชินราชเวชสาร 2560; 34(2): 199-210.
ขวัญฤทัย สมศักดิ์. ผลของจำนวนฟันธรรมชาติและจำนวนคู่สบฟันหลัง ต่อคุณภาพ ชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากในผู้ป่วยสูงอายุไทยที่คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย [ปริญญาวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2555.
Zhang, Q., Witter, D.J., Gerritsen, A.E., Bronkhorst, E.M., & Creugers, N.H.J. Functional dental status and oral health-related quality of life in an over 40 years old Chinese population. Clin Oral Invest, 2013; 17(6): 1471-1480.
มิ่งสมร กิตติธีรนันท์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการดูแลสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุติดเตียงโดยผู้ดูแล ในอำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ 2021; 2(2): 69-7.
Sinavarat P, Manosoontorn S, Anunmana C. Knowledge, attitudes, and behavior towards oral health among a group of staff caring for elderly people in long-term care facilities in Bangkok, Thailand. M Dent J 2018; 38(1): 23-38.
ศรัณยา ณัฐเศรษฐสกุล, วลัยพร ราชคมน์, วรัญญา เขยตุ้ย. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกรับบริการทางทันตกรรม. คณะทันตแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล. Mahidol R2R e-Journal, 2561; 5(1): 131-150.
ศศิกร นาคมณี. คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุต่อการใส่ฟันเทียมพระราชทาน โรงพยาบาลบางปะกง. J Prapokklao Hosp Clin Med Educat Center, 2561; 35(1): 30-39.
พิมพ์วิภา เศรษฐวรพันธุ์, ทรงชัย ฐิตโสมกุล, ไพฑูรย์ ดาวสดใส คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุที่ใส่ฟันเทียมทั้งปาก และความสัมพันธ์กับคุณภาพฟันเทียม และประสิทธิภาพการบดเคี้ยว ที่ประเมินด้วยดัชนี OHIP-EDENT ในรูปแบบภาษาไทย. J Dent Assoc Thai. 2557; 64(1): 26-46.
ธิดา รัตนวิไลศักดิ์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใช้บริการทันตกรรมของผู้สูงอายุในเขตเทศบาล เมืองบุรีรัมย์ [การค้นคว้าอิสระปริญญาสาธารณสุขศาสตร์มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2554.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 1970; 30(3): 607–610.
Penchansky R, Thomas JW. The concept of access: Definition and relationship to consumer satisfaction. Med Care 1981; 19: 127–140.
Cronbach, L. J. Essentials of psychological testing (5th ed). New York: Harper Collins; 1970.
สุภาพร แสงอ่วม และคณะ. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการทันตกรรมของผู้สูงอายุในเขต ภาคเหนือตอนล่าง ประเทศไทย. เชียงใหม่ทันตสาร, 2558; 36(1): 53-61.
