ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลโพธิ์ใหญ่ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

Main Article Content

ถนอมศักดิ์ บุญสู่
แก้วใจ มาลีลัย

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) กลุ่มตัวอย่าง คือ อสม. ตำบลโพธิ์ใหญ่ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 60 คน สุ่มกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีสุ่มอย่างง่ายโดยวิธีจับฉลาก แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการส่งเสริมความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า และกลุ่มเปรียบเทียบไม่ได้โปรแกรมใดๆ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามและแบบวัดความรู้ เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองเป็นโปรแกรมการส่งเสริมความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ระยะเวลาดำเนินการทดลอง 5 สัปดาห์ การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือด้วยวิธีดัชนีความสอดคล้องมีค่าอยู่ระหว่าง 0.6 ถึง 1.00 และการหาค่าความเที่ยงด้านความรู้ด้วยวิธีของ


คูเดอร์-ริชาร์ดสัน ได้ค่าเท่ากับ 0.68 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา Chi-squared, Independent t-test และ Paired t-test


ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเพิ่มขึ้นระดับมาก (equation = 13.76, S.D. = 1.02) เปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าก่อนและหลังการทดลอง พบว่าคะแนนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 เปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยความรู้การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุม พบว่าค่าคะแนนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการวิจัยครั้งนี้เป็นแนวทางให้เจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในการพัฒนา อสม. ให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่เหมาะสม

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Rabies [Internet]. 2024. [cited 2024 Jun 5]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact- sheets/detail/rabies/?gad_source=1&gclid=Cj0KCQjwi5q3BhCiARIsAJCfuZkm_iuKerBFczXFHPQsU0lH5imW-KA0DOQWl2JA3K_zOvrMzYsn4AAaAjCnEALw_wcB

Center Disease Control and Prevention [Internet]. 2024. Clinical Overview of Rabies. [cited 2024 Sep 8]. Available from: https://www.cdc.gov/rabies/hcp/clinical-overview/index.html

กรมควบคุมโรค. พิษสุนัขบ้า (Rabies, Hydrophobia) [Internet]. 2562. [cited 2024 Sep 9]. Available from:

https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=25

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. การวิเคราะห์สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2566 (ข้อมูล ณ วันที่ 29 พฤษภาคม 2566). รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์. 2566;54(21).

กรมปศุสัตว์. รายงานสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า [Internet]. 2566. [cited 2024 Sep 10]. Available from:

https://secretary.dld.go.th/webnew/index.php/th/news-menu/rabiesreportmenu/9355-1-66-124-2566

หทัยกาญจน์ ยางศรี สงครามชัย ลีทองดี และจมาภรณ์ ใจภักดี. รูปแบบการดำเนินงานและการเฝ้าระวังโรคพิษสุนัขบ้าในชุมชน เพื่อให้เป็นเขตพื้นที่ปลอดโรค อำเภอเมืองบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา. 2560; 12(2):86-95.

นิติพันธุ์ ทันตวิวัฒนานนท์. ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนเกี่ยวกับ การป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าของประชาชนที่มารับบริการทางสัตวแพทย์ที่กลุ่มควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า สำนักงานสัตวแพทย์สาธารณสุข สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565;31(4):609-622.

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย. คู่มือมาตรฐานงานสาธารณสุขมูลฐาน. [Internet]. 2560.

[cited 2024 Sep 13]. Available from: http://www.dla.go.th/upload/ebook/column/2018/4/2219_5986.pdf

สุชาดา อินทรกําแหง ณ ราชสีมา, สมตระกูล ราศิริ และธิติรัตน์ ราศิริ. บทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขไทย.

วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. 2564;7(2):80-97.

Pal P, Yawongsa A, Bhusal TN, Bashyal R, Rukkwamsuk T. Knowledge, attitude, and practice about rabies prevention and control: A community survey in Nepal. Vet World. 2021;14(4):933-942. doi:10.14202/vetworld.2021.933-942.

Mujibur Rahaman M, Siddiqi UR, Sabuj AAM, et al. Knowledge, attitude, and practice of a local

community towards the prevention and control of rabies in Gaibandha, Bangladesh. J Adv Vet Anim Res. 2020;7(3):414-420. Published 2020 Aug 3. doi:10.5455/javar.2020.g436

กรมปศุสัตว์. รายงานสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า [Internet]. 2567. [cited 2024 Sep 12]. Available from:

https://secretary.dld.go.th/webnew/index.php/th/news-menu/rabiesreportmenu/10122-17-67-109-2567

อรพินทร ชูชม. การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research). วารสารพฤติกรรมศาสตร์. 2552;15(1):1-15.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯมหานคร; โรงพิมพ์วิทยาพัฒน์ จำกัด; 2553.

สำนักโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า. 2560

Available from: https://ddc.moph.go.th/dcd/journal_detail.php?publish=13755

เพ็ญศรี โตเทศ. การพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมูบ้าน. ศูนย์พัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานภาคเหนือ, นครสวรรค์ : กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ; 2563.

นิภาพร กุลสมบูรณ์ และ สุวิิมล ว่องวาณิช. Active Learning: จากความเข้าใจที่่คลาดเคลื่อน สู่ปรัชญาและทฤษฎีที่เป็นรากฐาน. วารสารคุรุสภาวิทยาจารย์. 2565;3(2):1-17.

นิติพันธุ์ ทันตวิวัฒนานนท์. ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนเกี่ยวกับ การป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าของประชาชนที่มา รับบริการทางสัตวแพทย์ที่กลุ่มควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า สำนักงานสัตวแพทย์สาธารณสุข สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2565;31(4):609-622.

Davlin SL, Lapiz SM, Miranda ME, Murray KO. Knowledge, attitudes, and practices regarding rabies in Filipinos following implementation of the Bohol Rabies Prevention and Elimination Program. Epidemiol Infect. 2014;142(7):1476-1485. doi:10.1017/S0950268813002513

Rinchen S, Tenzin T, Hall D, van der Meer F, Sharma B, Dukpa K, et al. (2019) A community-based knowledge, attitude, and practice survey on rabies among cattle owners in selected areas of Bhutan. PLoS Negl Trop Dis 13(4): e0007305. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0007305

ปานแก้ว รัตนศิลป์กัลชาญ และกาญจนา เหลืองอุบล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าของแกนนำชุมชนพื้นที่ปลอดโรคพิษสุนัขบ้า และพื้นที่ไม่ปลอดโรคพิษสุนัขบ้า เขตสาธารณสุขที่ 7. 2566; 14(1): 1-28.

Mujibur Rahaman M, Siddiqi UR, Sabuj AAM, et al. Knowledge, attitude, and practice of a local community towards the prevention and control of rabies in Gaibandha, Bangladesh. J Adv Vet Anim Res. 2020;7(3):414-420. Published 2020 Aug 3. doi:10.5455/javar.2020.g436