การจัดบริการอนามัยการเจริญพันธุ์ในประเทศไทย พ.ศ. 2562

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นแบบภาคตัดขวาง  มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ของการจัดบริการคุมกำเนิด บริการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัย บริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน และการเบิกค่าบริการด้านอนามัยการเจริญพันธุ์ตามชุดสิทธิประโยชน์ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามในโรงพยาบาลภาครัฐ ทั้งในและนอกกระทรวงสาธารณสุข ระหว่างมิถุนายน ถึงกันยายน 2562 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า โรงพยาบาลมีการจัดบริการคุมกำเนิดครบทุกสิทธิการรักษา โดยเป็นสิทธิหลักประกันสุขภาพ มากที่สุด ร้อยละ 98.6  จัดบริการด้วยวิธียาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม และยาฉีดคุมกำเนิด ร้อยละ 99.4 สาเหตุที่ไม่มีการจัดบริการคุมกำเนิดกึ่งถาวร คือ ราคาแพง ไม่เป็นที่นิยม และขาดบุคลากรที่สามารถให้บริการได้ โรงพยาบาลมีการจัดบริการยุติการตั้งครรภ์ ร้อยละ 29.9 ส่วนใหญ่จัดบริการในอายุครรภ์ 12 – 20 สัปดาห์ โดยใช้วิธีขูดมดลูก ข้อบ่งชี้ คือ ทารกในครรภ์เสียชีวิต สาเหตุหลักที่ไม่มีการจัดบริการยุติการตั้งครรภ์ คือ ไม่มีแพทย์ให้บริการ การจัดบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่น ส่วนใหญ่ใช้สถานที่ร่วมกับคลินิกอื่น ให้บริการในเวลาราชการ ติดต่อกับวัยรุ่นผ่านทางโทรศัพท์ของโรงพยาบาล การเบิกค่าบริการตามชุดสิทธิประโยชน์ พบว่า มีการเบิกค่าบริการคุมกำเนิดแบบกึ่งถาวรในหญิงอายุน้อยกว่า 20 ปี มากที่สุด สาเหตุที่ไม่มีการเบิกค่าบริการ เนื่องจากหยุดให้บริการ ขาดบุคลากรที่สามารถให้บริการคุมกำเนิดแบบกึ่งถาวร และไม่ทราบว่าเบิกค่าบริการได้ ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ควรสนับสนุนให้โรงพยาบาลมีการจัดซื้อเวชภัณฑ์คุมกำเนิดกึ่งถาวรโดยเบิกค่าบริการตามชุดสิทธิประโยชน์ เพิ่มความครอบคุมในการพัฒนาบุคลากรให้มีทักษะบริการคุมกำเนิดกึ่งถาวรได้ เสริมสร้างทัศนคติที่ดีแก่บุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับการยุติการตั้งครรภ์ เพิ่มช่องทางการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นเชิงรุกในชุมชนและทางออนไลน์