ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโรคโควิด 19 ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนทั่วโลก
ในประเทศไทยมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เป็นกำลังสำคัญในการควบคุมและป้องกันโรคในชุมชน การวิจัยเชิงสำรวจนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 และพฤติกรรมการป้องกันโรค ของ อสม. ในจังหวัดนครปฐม รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล และความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 กับพฤติกรรมการป้องกันโรค จำนวนตัวอย่าง 280 คน สุ่มตัวอย่างแบบกลุ่มชนิด 2 ขั้นตอน เก็บข้อมูลในช่วงพฤษภาคมถึงกรกฎาคม พ.ศ. 2564 โดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงวิเคราะห์ ได้แก่ สถิติ Chi-Square วิเคราะห์ความสัมพันธ์ตัวแปรต่อเนื่อง และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ
ผลการศึกษา พบว่า ความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 ภาพรวมของ อสม. อยู่ในระดับดี และพฤติกรรมการป้องกันโรคอยู่ในระดับมาก ปัจจัยโรคประจำตัวและการมีโทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟนมีความสัมพันธ์กับความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 และระดับการศึกษาและความรอบรู้ด้านสุขภาพทั้ง 6 ด้าน คือ ด้านการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ ความรู้ความเข้าใจ ทักษะการสื่อสาร ทักษะการตัดสินใจ การจัดการตนเอง และการรู้เท่าทันสื่อ มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด 19 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.011 และ p=0.009 ตามลำดับ) โดยความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 ภาพรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด 19 ในระดับปานกลาง (r=0.444) ซึ่งปัจจัยระดับการศึกษา การมีสถานภาพอื่น ๆ ในชุมชน เช่น ผู้นำผู้ชุมชน สมาชิก อบต. และกลุ่มในชุมชน และความรอบรู้ด้านการจัดการตนเอง สามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด 19 ได้ร้อยละ 26.4
ดังนั้น ควรส่งเสริมความรอบรู้เรื่องโรคโควิด 19 ให้แก่ อสม. อย่างจริงจังโดยเฉพาะด้านการจัดการตนเอง เพื่อให้มีพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด 19 ที่ถูกต้อง ซึ่งจะช่วยป้องกันและควบคุมโรคโควิด 19 ในชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization [Internet]. Switzerland: World Health Organization; 1948 [updated 2020 Dec 20; cited 2020 Dec 21]. Available from: https://www.who.int/thailand/emergencies/novel-coronavirus-2019/q-a-on-covid-19.
Worldometers [Internet]. U.S.A.: Worldometers.info; 2020 [updated 2020 Oct 23; cited 2020 Oct 24]. Available from: https://www. worldometers.info/coronavirus/country/thailand/
World Health Organization [Internet]. Switzerland: World Health Organization; 1948 [updated 2022 Jul 19; cited 2022 Jul 20]. Available from: https://www.who.int/health-topics/infodemic#tab=tab_1
ศูนย์บริหารสถานการณ์โควิด 19 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมประชาสัมพันธ์; 2563 [วันที่ปรับปรุง 19 ธ.ค. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก https://www.prd.go.th/th/content/category/index/id/39
สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2562 [วันที่ปรับปรุง - พ.ค. 2564; วันที่อ้างถึง 4 พ.ค. 2564]. เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=18373
สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2561 [วันที่ปรับปรุง 7 ส.ค. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/04/146046/
ฐานเศรษฐกิจ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: บริษัท ฐานเศรษฐกิจ มัลติมีเดีย จํากัด; 2563 [วันที่ปรับปรุง 9 ส.ค. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก https://www.thansettakij.com/content/normal_news/444884
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี; กระทรวงสาธารณสุข; 2563 [วันที่ปรับปรุง 15 เม.ย. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://phc.moph.go.th/www_hss/data_center/dyn_mod/070502135.pdf
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือ อสม. หมอประจำบ้าน. กรุงเทพฯ: ม.ป.พ.; 2562.
ไทยพีบีเอส [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ไทยพีบีเอส; 2563 [วันที่ปรับปรุง 15 เม.ย. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/291157
นครปฐม Covid-19 [อินเทอร์เน็ต]. นครปฐม: สำนักงานจังหวัดนครปฐม; 2563. 2563 [วันที่ปรับปรุง 2 มี.ค. 2564; วันที่อ้างถึง 3 มี.ค. 2564]. เข้าถึงได้จาก https://covid.nakhonpathom.go.th/frontpage
สุวรรณา หล่อโลหการ, ประพรศรี นรินทร์รักษ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ และคุณภาพชีวิตของอาสาสมัครสาธารณสุขจังหวัดภูเก็ต. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2564;30(3):414-22.
จันทกานต์ วลัยเสถียร, เบญจมาศ อุนรัตน์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าแกนนำชุมชน ในพื้นที่อำเภอศรีณรงค์ จังหวัดสุรินทร์. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2563;27(1):86-95.
ประภัสสร งาแสงใส, ปดิรดา ศรสียน และสุวรรณา ภัทรเบญจพล. กรณีศึกษาความฉลาดทางสุขภาพของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน. วารสารเภสัชศาสตร์อีสาน. 2557;9:82-7.
ชินตา เตชะวิจิตรจารุ, อัจฉรา ศรีสุภรกรกุล, สุทัตตา ช้างเทศ. ปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์กับความฉลาดทางสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารพยาบาลทหารบก. 2561;19:320-32.
จักรี ปัถพี. พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพประชาชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร; 2559.
กิตติพร เนาว์สุวรรณ, นภชา สิงห์วีรธรรม, นวพร ดาแสงสวัสดิ์. ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความรุนแรงของโรคต่อบทบาทการดำเนินงานควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในประเทศไทย. วารสารสถาบันบำราศนราดูร. 2563;14(2):92-103.
ระบบสารสนเทศงานสุขภาพภาคประชาชน [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2562 [วันที่ปรับปรุง 15 ธ.ค. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก http://www.thaiphc.net/phc/phcadmin/administrator/Report/OSMRP000VHV.php
Daniel WW. Biostatistics-A Foundations for Analysis in the Health Sciences. New York-Chichester-Brisbane-Toronto-Singapore: Wiley & Sons; 1995.
ทิพวัลย์ ชูประเสริฐ, พลอยไพลิน จันทร์มณี. การศึกษาสถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในเขตสุขภาพที่ 11. สุราษฎร์ธานี: สำนักงานสนับสนุนบริการสุขภาพเขต 11: 2562
อุไรรัตน์ คูหะมณี, ยุวดี รอดจากภัย, นิภา มหารัชพงศ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการป้องกันโรคเรื้อรัง. วารสารกรมการแพทย์. 2563;45(1):137-142.
Osborne RH, Batterham RW, Elsworth GR, Hawkins M, Buchbinder R. The grounded psychometric development and initial validation of the Health Literacy Questionnaire (HLQ). BMC Public Health. 2013;13(1):1-17.
กองสุขศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2557 [วันที่ปรับปรุง 29 ม.ค. 2563; วันที่อ้างถึง 20 ธ.ค. 2563]. เข้าถึงได้จาก http://www.hed.go.th/linkHed/403
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies in the 21st century. Health promotion international. 2000;15(3):259-67.
Srichan P, Apidechkul T, Tamornpark R, Yeemard F, Khunthason S, Kitchanapaiboon S, et al. Knowledge, attitude and preparedness to respond to the 2019 novel coronavirus (COVID-19) among the bordered population of northern Thailand in the early period of the outbreak: a cross-sectional study. SSRN Electronic Journal. 2020;9(2):118-25.
กองสุขศึกษา. แนวทางการดําเนินงานสุขศึกษาเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ ประจำปีงบประมาณ 2563. นนทบุรี: โรงพิมพ์กองสุขศึกษา กระทรวงสาธารณสุข; 2562.
รจนารถ ชูใจ, ชลธิชา บุญศิริ, กมลพร แพทย์ชีพ. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคโควิด-19 ต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลดอนตะโก อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2564;8(1):250-62.
ดาวรุ่ง เยาวกูล, ปาจรีย์ อับดุลลากาซิม, นิภา มหารัชพงศ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตสุขภาพที่ 6. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2565;15(1):257-72.
ธานี กล่อมใจ, จรรยา แก้วใจบุญ, ทักษิกา ชัชวรัตน์. ความรู้และพฤติกรรมของประชาชนเรื่องการป้องกันตนเองจากการติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019. วารสารการพยาบาลการสาธารณสุขและการศึกษา. 2563;21(2):29-39.
Riiser K, Helseth S, Haraldstad K, Torbjørnsen A, Richardsen KR.). Adolescents' health literacy, health protective measures, and health-related quality of life during the Covid-19 pandemic. PLoS One. 2020;15(8):1-13.
เอกราช มีแก้ว, วัลลภ ใจดี, สุนิศา แสงจันทร์. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเอง ในการปฏิบัติงานเฝ้าระวังการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2565;32(1):74-87.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ; 2564 [วันที่ปรับปรุง 1 เม.ย. 2564; วันที่อ้างถึง 20 ก.ค. 2565]. เข้าถึงได้จาก https://www.nationalhealth.or.th/th/node/3209
กองสุขศึกษา. (2561). กลยุทธ์การสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ (ฉบับที่ 1). กรุงเทพฯ: สามเจริญพาณิชย์ จำกัด.
กองสุขศึกษา. การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ จากอสม.สู่ อสค. กรุงเทพฯ: บริษัท โอ-วิทย์ (ประเทศไทย) จำกัด; 2560.
อัญชลี จันทรินทรากร. ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ในเขตเทศบาลตําบลสวนหลวง อําเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร [วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2557.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง, นฤมล ตรีเพชรศรีอุไร. ความฉลาดทางสุขภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์นิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย) จำกัด; 2554.
กมลวรรณ โลห์สิวานนท์. ก้าวข้ามให้พ้น "พลวัตของสื่อ". วารสารนิเทศศาสตร์ธุรกิจบัณฑิตย์. 2555;6(2):11-41.
พัชราภา เอื้ออมรวานิช. สื่อมวลชนกับการกำกับดูแลตนเอง. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร. 2562;39(3):150-61.
จิรนันท์ หาญธำรงวิทย์, สันติชัย อาภรณ์ศรี, ธิติมา อุรพีพัฒนพงศ์, อาธิติยา จำปาจันทร์, ณัฐพล ศุภสิทธิ์. การวิเคราะห์เปรียบเทียบข่าวปลอมของหน่วยงานตรวจสอบข่าวปลอม (ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย และโครงการโคแฟคประเทศไทย) ในประเทศไทย. วารสารกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์, 2022;1(2):59-88.
Vaz N. Mobile health literacy to improve health outcomes in Low-Middle Income Countries. International Journal of Reliable and Quality E-Healthcare. 2017;6(4):4-16.
กัลยาณี ตันตรานนท์, อนนท์ วิสุทธิ์ธนานนท์, วีระพร ศุทธากรณ์, บังอร ศุภวิทิตพัฒนา, สุมาลี เลิศมัลลิกาพร, เสาวนีย์ คำปวน. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชากรวัยทำงาน ตำบลหนองป่าครั่ง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 2563;16(2):61-71.
จิตรา มูลทิ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้าน อําเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. 2564;27(2):5-14.
ปรเมศวร์ รัมยากูร. การสื่อสารในภาวะวิกฤตของเว็บไซต์ และแอปพลิเคชัน ที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์โควิด-19 ในประเทศไทย. วารสารนิเทศสยามปริทัศน์. 2563;19(2):231-47.
วีระ กองสนั่น, อมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตตำบลหนองใหญ่ อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน. 2563;3(1):35-44.
