ความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุจังหวัดนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีผลต่อการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุจังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 442 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนสิงหาคม 2564 ด้วยแบบสอบถาม ประกอบด้วย ข้อมูลส่วนบุคคล การรับรู้สิทธิด้านสุขภาพ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์แบบถดถอยลอจิสติก (Logistic regression analyses)
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุระหว่าง 60-70 ปี (Mean±SD = 70.07±7.52 ปี) รายได้ต่อเดือนของครอบครัวน้อยกว่า 30,000 บาท (Median = 6,000, Max = 80,000, Min = 600) มีสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ร้อยละ 90.95 ผู้สูงอายุมีการรับรู้สิทธิด้านสุขภาพอยู่ในระดับที่เพียงพอ (ร้อยละ 86.88) มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับที่เพียงพอ (ร้อยละ 58.60) และมีการเข้าถึงบริการสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก (ร้อยละ 62.67) ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัย พบว่า การเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับเพศ (AOR = 1.89; 95%CI: 1.07, 3.35) อายุ (AOR = 1.94; 95%CI: 1.06, 3.57) รายได้ต่อเดือนของครอบครัว (AOR = 5.66; 95%CI: 1.22, 26.19) ความรอบรู้ด้านสุขภาพด้านการเข้าใจข้อมูลและบริการสุขภาพที่เพียงพอต่อการปฏิบัติ (AOR = 3.29; 95%CI: 1.58, 6.85) ด้านการสื่อสารและการสนับสนุนทางสังคม (AOR = 4.09; 95%CI: 2.05, 8.12) ด้านการจัดการสุขภาพตนเอง (AOR = 2.04; 95%CI: 1.03, 4.03) และความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวม (AOR = 4.06; 95%CI: 1.72, 9.58) การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงตัวแปรสำคัญในการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ ดังนั้น ผู้ปฏิบัติงานด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องควรคำนึงถึงปัจจัยเหล่านี้ในการส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพได้อย่างเหมาะสมที่สุด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2561. นครปฐม: บริษัท พริ้นเทอรี่ จำกัด; 2562.
กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย 77 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562. [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2 มีนาคม 2563]: เข้าถึงได้จาก https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/275.
ศิริพร งามขำ, นวรัตน์ สุวรรณผ่อง, มธุรส ทิพยมงคลกุล, จารุวรรณ หมั่นมี. การเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร วารสารเกื้อการุณย์ 2561: 25 (2): 91-104.
ชาฮีดา วิริยาทร, เยาวลักษณ์ แหวนวงษ์, กัญจนา ติษยาธิคม, วลัยพร พัชรนฤมล, สุพล ลิมวัฒนานนท, จุฬาภรณ์ ลิมวัฒนานนท์, วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร. การใช้บริการผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ในสถานพยาบาลประเภทต่างๆ ของประชากรไทย พ.ศ. 2558 วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2560: 11 (2): 155-169.
พิชสุดา เดชบุญ, อภิเชษฐ์ จําเนียรสุข, รัตนาภรณ์ อาษา, เบญจมาศ กล้าหาญ, รสสุคนธ์ ขาวล้ำเลิศ, ฤทธิพร สีใส. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุตําบลหนองน้ำใหญ่ อําเภอผักไห่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช 2560: 36 (1): 50-60.
สุธาลักษณ์ ขวัญเจริญทรัพย์, นวรัตน์ สุวรรณผ่อง, มธุรส ทิพยมงคลกุล, จารุวรรณ หมั่นมี. ความต้องการและการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในชนบท อำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี วารสารแพทย์นาวี 2562: 46 (1): 215-230.
วิมล โรมา, สายชล คล้อยเอี่ยม, วรัญญา สุขวงศ์, ฐิติวัฒน์ แก้วอําดี, อัจฉรา ตันหนึ่ง, รุ่งนภา คําผาง และคณะ. การสํารวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทย อายุ 15 ปี ขึ้นไป พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2562.
ศรีเสาวลักษณ์ อุ่นพรมมี, ขนิษฐา ดีเริ่ม, ยุพาพร หอมสมบัติ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุจังหวัดนครราชสีมา วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2563: 14 (33): 88-106.
World Health Organization. Health promotionGlossar. Geneva: WHO Publications; 1998.
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา (สคร.9). เอกสารการตรวจราชการ ปี 2565. [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 3 ตุลาคม 2566]: เข้าถึงได้จาก http://odpc9.ddc.moph.go.th/Region9/region9.htm.
อังศินันท์ อินทรกำแหง. รายงานฉบับสมบูรณ์ เรื่อง การสร้างและพัฒนาเครื่องมือความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย (Creating and Developing of Thailand Health Literacy Scales). [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 2 ตุลาคม 2562]: เข้าถึงได้จากhttp://bsris.swu.ac.th/upload/268335.pdf.
Nutbeam D. Defining and measuring health literacy: what can we learn from literacystudies? Int. J Public Health 2009: 54: 303-305.
Penchanky, R., & Thomas, JW.. The Concept of access definition and relationship to consumer satisfaction. Med Care. 1981; 19 (2): 127-40.
Hsieh FY, Bloch DA, Larsen MD. A simplemethod of sample size calculation for linear and logistic regression. Stat Med 1998: 17 (14): 1623-1634.
ทิวากร พระไชยบุญ, พรรณี บัญชรหัตถกิจ, เพชรัตน์ ศิริสุวรรณ, อัจฉรา นาเมือง,นาฏนภา หีบแก้ว ปัดชาสุวรรณ, อลงกรณ์ สุขเรืองกูล. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนวารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย 2565: 4 (2): 48-56.
จังหวัดนครราชสีมา. แผนพัฒนาจังหวัดนครราชสีมา ระยะ 4 ปี (พ.ศ.2561-2564). [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 20 ตุลาคม 2562]: เข้าถึงได้จากhttp://www.oic.go.th/FILEWEB/CABINFOCENTER18/DRAWER003/ GENERAL/DATA0000/00000041.PDF.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์สงเคราะห์องค์การทหารผ่านศึก; 2558.
ปิยะนุช ชัยสวัสดิ์. การใช้บริการสุขภาพตามสิทธิของผู้สูงอายุ ตำบลวิหารขาว อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี วชิรสารการพยาบาล2559: 12 (2): 42-50.
Kiess, Harold O. Statistical Concepts for the Behavioral Sciences. Biston : Allyn and Bacon, lnc 1989.
Yang YT, Iqbal U, Ko HL, Wu CR, Chiu HT, Lin YC, et al. The relationship between accessibility of healthcare facilities and medical care utilization among the middleaged and elderly population in Taiwan. Int J Qual Health Care 2015: 27 (3): 222-31.
อาจรีย์ เชิดชู. การเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ 2561: 12 (2): 1-13.
กมลพร นิรารัตน์, อัครนันท์ คิดสม. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร. การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 14. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน; 2560.
Lecovich E, Carmel S. Differences in accessibility, affordability and availability (AAA) of medical specialists among three ages-groups of elderly people in Israel. J Aging Health 2009: 21 (5): 776-97.
Yingtaweesak T, Yoshida Y, Hemhongsa P, Hamajima N, Chaiyakae S. Accessibility of health care service in Thasongyang, Tak province, Thailand. Nagoya J Med Sci 2013: 75 (3-4): 243-50.
ศศิวิมล บูรณะเรข, พิมพ์รัตน์ ธรรมรักษา, ไขนภา แก้วจันทรา, มญช์พาณี ขำวงษ์. ภาวะสุขภาพและการเข้าถึงบริการสุขภาพของชุมชนริมคลองสามเสน เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ 2560: 33 (2): 54-63.
Levy, H., & Janke, A. Health literacy and access to care. Journal of Health Communication 2017: 21 (1): 43-50.
สุภาพร มงคลหมู่, ชนัญชิดา ดุษฎีทูลศิริ, พรนภา หอมสินธุ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยงในอำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ 2565: 17 (2): 168-175.
ดวงเนตร ธรรมกุล, ธณิดา พุ่มท่าอิฐ. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ทางสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2564: 15 (1): 106-118.
Osborn RH, Batterham RW, Elsworth GR, Hawkins M, & Buchbinder R. The grounded psychometric development and initial validation of the health literacy questionnaire (HLQ). BMC Public Health 2013: 13: 1-17.
Inoue, M., Takahashi, M., & Kai, I. (). Impact of communicative and critical health literacy on understanding of diabetes care and self-efficacy in diabetes management: A cross-sectional study of primary care in Japan. BMC Family Practice 2013: 14 (40): 1-9.
พันธิตรา สิงห์เขียว. พฤติกรรมสุขภาพ การสนับสนุนทางสังคม และความต้องการด้านบริการสุขภาพ ของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร 2558: 23 (3): 46-59.
กิ่งแก้ว สำรวยรื่น, จิริยาพร แก้วกาญจนะวงษ์, ณัฐวดี คำอ่อนดี. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดำรงอยู่อย่างมีสุขภาวะที่ดีในผู้สูงอายุตำบลบ้านจอมทอง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม 2562: 20 (2): 327-338.
Dinh TTH, Bonner A, Clark R, Ramsbotham J, Hines S. The effectiveness of the teach-back method on adherence and self-management in health education for people with chronic disease: a systematic review. JBI Database System Rev Implement Rep 2016: 14 (1): 210-47.
