การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน บ้านหนองบัว ตำบลสักหลง อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ใช้เทคนิคการวางแผนอย่างมีส่วนร่วม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาปัจจุบัน ความรู้และการปฏิบัติตัว พัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน และศึกษาผลลัพธ์ของการพัฒนา ทำการศึกษากลุ่มผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในชุมชนบ้านหนองบัว ตำบลสักหลง อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 50 คน และ ตัวแทนแกนนำชุมชนและหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง จำนวน 10 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และแบบบันทึกข้อมูลจากการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนา และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยความรู้และการปฏิบัติ ด้วยสถิติ Paired t-test นำเสนอด้วยค่า t-test ค่าความแตกต่างของค่าเฉลี่ย (Mean different: Mean diff.) ค่าช่วงเชื่อมั่น 95% (95%CI ของ Mean diff.) และ ค่า p-value ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความรู้เกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูงของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ส่วนใหญ่มีความรู้อยู่ในระดับต่ำ การปฏิบัติตัวในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงอยู่ในระดับต่ำและไม่เหมาะสม และ การมีส่วนร่วมและการสนับสนุนของตัวแทนแกนนำชุมชนและหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องอยู่ในระดับต่ำ 2) รูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน พบว่า การดำเนินการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ประกอบด้วย 6 โครงการ/กิจกรรม ประกอบด้วย โครงการที่ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงสามารถดำเนินโครงการได้เอง จำนวน 3 โครงการ/กิจกรรม ได้แก่ (1) โครงการออกกำลังกายในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง (2) โครงการปลูกผักปลอดสารพิษในครัวเรือน และ (3) โครงการเพื่อนช่วยผู้ป่วยความดันโลหิตสูง และ โครงการที่ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงต้องร่วมดำเนินการและขอความร่วมมือจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง และชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม มีจำนวน 3 โครงการ ได้แก่ (1) โครงการพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน (2) โครงการลดการบริโภคเครื่องปรุงรสอาหารโดยแรงผลักดันจากครอบครัวในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง และ (3) โครงการพัฒนาความรู้ผู้ดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูง และ 3) ก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้น พบว่า คะแนนเฉลี่ยความรู้ แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean diff.= 11.46, 95%CI: 10.49 - 12.46, p-value<0.001) และ คะแนนเฉลี่ยการปฏิบัติตัว แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean diff.= 37.93, 95%CI: 34.59 – 41.32, p-value<0.001)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. World Health Organization and Imperial College London joint press release [online] 2021 [cited 2021 September 8]. Available from: https://www.who.int/news/item/25-08-2021-more-than-700-million-people-with-untreated-hypertension.
ศิริวรรณ พิทยรังสฤษฏ์, เรนู การ์ก, สิริกร ขุนศรี. สถานการณ์การดำเนินงานด้านการป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อ (NCDs) (Situation on NCDs Prevention and Control in Thailand). นนทบุรี: สำนักโรคไม่ติดต่อ; 2561.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไปพ.ศ. 2562. พิมพ์ครั้งที่1. เชียงใหม่ : ทริค ธิงค์ ; 2562.
กรมควบคุมโรค. รายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานฉบับสมบูรณ์ระหว่างวันที่ 1 มีนาคม 2560 ถึง 31 สิงหาคม 2561 โครงการพัฒนาระบบเฝ้าระวังและข้อมูลโรคไม่ติดต่อเพื่อการติดตามและประเมินผล [ออนไลน์] 2562 [อ้างเมื่อ19 กพ 2565]. จากhttps://ddc.moph.go.th/uploads/publish/968720200109070935.pdf.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบูรณ์. Health Data Center [ออนไลน์] 2563 [อ้างเมื่อ 7 กค. 2565]. จาก https://pnb.hdc.moph.go.th/hdc/reports/.
โรงพยาบาลหล่มสัก. ผลการดำเนินงานด้านสาธารณสุขโรงพยาบาลหล่มสักปี 2563 [ เอกสารอัดสำเนา]. หล่มสัก:โรงพยาบาลหล่มสัก; 2564.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอหล่มสัก. ผลการดำเนินงานด้านสาธารณสุขสำนักงานสาธารณสุขอำเภอหล่มสักปี 2563 [ เอกสารอัดสำเนา].หล่มสัก: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอหล่มสัก; 2564.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเพชรบูรณ์. เอกสารประกอบการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข กรณีปกติ รอบ 1 ปีงบประมาณ พ.ศ.2563 จังหวัดเพชรบูรณ์ [ออนไลน์] 2564. จาก http://www.phetchabunhealth.go.th/web2014/.
สำนักงานสาธารณสุขเพชรบูรณ์. ทะเบียนผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงจำแนกตามประเภทผู้ป่วยและภาวะแทรกซ้อน [ออนไลน์] 2559 [อ้างเมื่อ 4 กพ 2565].จาก http://203.157.213.73/chronic/rep_htptall.php.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. แนวทางการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อ และการบาดเจ็บสำหรับพื้นที่ปีงบประมาณ 2564[ออนไลน์] 2564 [อ้างเมื่อ16 มค 2565]. จาก https://www.chiangmaihealth.go.th/cmpho_web/document/191213157622983741.pdf
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองบัว. ผลการดำเนินงานด้านสาธารณสุขโรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองบัวปี 2564 [เอกสารอัดสำเนา]. หล่มสัก : โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองบัว; 2565.
วินัย เพชรช่วย. การพัฒนาตน Self Development [ออนไลน์] 2561 [อ้างเมื่อ 10 ธค 2564]. จาก: https://www.novabizz.com/NovaAce/Learning/Self_Development.htm.
กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข. หลักสูตรการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ สำหรับพยาบาลผู้จัดการรายกรณีโรคเรื้อรัง. นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์กรสงเคราะห์ทหารผ่านศึกษา ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2559.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. ประชุมวิชาการประจำปี 2563 Heart & Mind in Hypertension Management [วารสารออนไลน์] 2563 [cited 8 เมษายน 2564]. จาก http://thaihypertension.org/files/452_1.Thai%20Hypertension%20Conference%202020.pdf
จีระศักดิ์ เจริญพันธ์ และ เฉลิมพล ตันสกุล. การจัดการสาธารณสุขในชุมชน. พิมพ์ครั้งที่ 6. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา; 2551.
กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานคลินิกหมอครอบครัวสำหรับหน่วยบริการ [ออนไลน์] 2559 [อ้างเมื่อ 15 กค 2564]. จากhttps://www.slideshare.net/UtaiSukviwatsirikul/ss-70286877.
ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัวและเวชศาสตร์ป้องกัน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. บทนำเวชศาสตร์ครอบครัว (Introduction to Family Medicine) [ออนไลน์] 2559 [อ้างเมื่อ 05 ธค 2564]. จาก: https://meded.psu.ac.th/binla/class04/388_441/Intro_to_Fam_Med/index3.html.
Kemmis S. & Mc Taggart R. The Action research planner.3rd ed. Deakin University press: Victoria. 1998.
Bloom, B. S. Mastery learning. UCLA – CSEIP Evaluation Comment. 1(2) Losangeles. University of California at Los Angeles. 1968.
Chimberengwa PT, Naidoo M. Knowledge, attitudes and practices related to hypertension among residents of a disadvantaged rural community in southern Zimbabwe [serial online] 2019 [cited 2023 Jun 13]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6657811/.
National Institutes of Health National Heart, Lung, and Blood Institute. The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure [online] 2003 [cited 2023 Jun 13]. Available from: https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/seventh-report-of-joint-national-committee-on-prevention-detection-evaluation-and-treatment-high-blood-pressure
รุ่งนภา จันทรา, สุทธานันท์ กัลกะ, อติญาณ์ ศรเกษตริน, จิราพร วัฒนศรีสิน. การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับรูปแบบการจัดการโรคความดันโลหิตสูงโดยไม่ใช้ยาในผู้ใหญ่. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2560; 27(3): 133-145.
ปาริชาต รุจาคม และ พุฒิพงศ์ สัตยวงศ์ทิพย์. การพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงในการดูแลสุขภาพตนเอง ด้วยหลัก 4 อ. ตำบลด่านเกวียน อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 2565; 5(2): 84-93.
กัลยา ถาวงค์ และ เมธินี ศรีสวัสดิ์. ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนายาง ตำบลนายาง อำเภอสบปราบ จังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการสุขภาพ 2564; 8(2): 103-119.
ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, ธรณินทร์ คุณแขวน, พรภัทรา แสนเหลา และ เดือนเพ็ญพร ชัยภักดี. การพัฒนาศักยภาพในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ ตำบลนาฝาย อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2563; 38(1): 167-176.
วงค์ชญพจณ์ พรหมศิลา, สุภาพร แนวบุตร และ ประทุมา ฤทธิ์โพธิ์. ผลของโปรแกรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงต่อพฤติกรรมการปฏิบัติตนและค่าเฉลี่ยความดันโลหิตของบุคคลกลุ่มเสี่ยงความดันโลหิตสูง. พยาบาลสาร 2562; 46(2): 95-107.
วรดา ทองสุก, วรวรรณ์ทิพย์ วารีรมย์ และ ปิ่นหทัย สุภเมธาพร. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพ ดัชนีมวลกาย และระดับความดันโลหิตในผู้ปั่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. พยาบาลสาร 2563; 47(4): 229-241.
รัชนี วัฒนาเมธี และ ปัญญ์กรินทร์ หอยรัตน์. ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่อการควบคุมระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลชลประทาน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2560; 4(3): 189-202.
ฉัตรณรงค์ คงบารมี. การมีส่วนร่วมของชุมชนในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้มีภาวะเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง บ้านหนองเม็ก ตำบลด่านช้าง อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ 2562; 5(2): 4-17.
