ผลของโปรแกรมควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดโดยประยุกต์ใช้แนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมในผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 ที่รักษาด้วยอินซูลิน คลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลขอนแก่น

Main Article Content

เพ็ญนภา ศรวิเศษ
รุจิรา ดวงสงค์

บทคัดย่อ

โรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเกินว่าปกติ ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ติดต่อกันเป็นเวลานาน น้ำตาลที่สูงจะนำไปสู่ความเสียหายร้ายแรงต่อร่างกายและชีวิตได้ การวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดโดยประยุกต์ใช้แนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคมกลุ่มตัวอย่างเป็นป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่รักษาด้วยอินซูลิน ที่คลินิกเบาหวานโรงพยาบาลขอนแก่น ในช่วงเดือนมิถุนายน ถึงเดือนสิงหาคม 2565  จำนวน 66 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลองจำนวน 33 คน และกลุ่มควบคุมจำนวน 33 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ โปรแกรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด โดยประยุกต์จากแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพและการสนับสนุนทางสังคม  มีกิจกรรมการบรรยาย การสาธิต การฝึกปฏิบัติการใช้สื่อออนไลน์ เป็นต้น ดำเนินการวิจัย 10 สัปดาห์ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่แบบสอบถาม และแบบบันทึก แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่ามากสุด น้อยสุด และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยคะแนนด้วยสถิติ Independent t-test และ Paired t-test


ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพ มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบและก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และมีระดับน้ำตาลในเลือดน้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ (Meandiff. = 77.93, 95%CI 62.24 – 93.63) และก่อนการทดลอง (Meandiff. = 67.63, 95%CI 59.46 – 75.80) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization [WHO], Statistics diabetes. Retrieved on December,10, 2021, from http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2012/world_health_statistics_ 20120516/en/.

Saurabh Rambiharilal Shrivastava, Prateek Saurabh Shrivastava, Jegadeesh Ramasamy. Role of self-care in management of diabetes mellitus. J Diabetes Metab Disord. 2013 Mar 5;12(1):14.

คลังข้อมูลสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข (HDC). โรคเบาหวาน. ค้นเมื่อ 25 ตุลาคม 2563.จาก https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php.

โรงพยาบาลขอนแก่น. รายงานประจำปี 2563 ค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2563 https://online.pubhtml5.com/nnec/jtlw/#p=125.

ฤทธิรงค์ บูรพันธ์ และนิรมล เมืองโสม.ปัจจัยที่มีผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. โรงพยาบาลสร้างคอม จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปีที่ 6 ฉบับที่ 3 เดือนกรกฎาคม–กันยายน, 2556: 102-108.

Kristine Sørensen, Stephan Van den Broucke, James Fullam, Gerardine Doyle, Jürgen Pelikan, Zofia Slonska, Helmut Brand & (HLS-EU) Consortium Health Literacy Project European. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 12, Article number: 80 (2012).

Faculty of Public Health. Health Information. [online] [n.d.] [cited 2022 Aug 20]. Available from

: https://www.healthknowledge.org.uk/.

สุธาสินีพิชัยกาล, รุจิราดวงสงค์.ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ทางสุขภาพกับระดับฮีโมโกลบินเอวันซีของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลโนนสะอาด.วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปีที่ 12ฉบับที่ 3เดือน กรกฎาคม–กันยายน2562: 109-118.

กฤศภณ เทพอินทร์ม, สุทธิพร มูลศาสตร์, นภาเพ็ญ จันทขัมมา. ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้.วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี

James S House. Work Stress and Social Support. Addison-Wesley Pub. Co. 1981: 141-148.

ประทุม สุภชัยพานิชพงศ์ ลัดดา อัตโสภณ และพิศาล ชุ่มชื่น. ประสิทธิผลของการใช้แรงสนับสนุนทางสังปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ในการควบคุมโรค ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในตำบลแพงพวย อำเภอดำเนิน สะดวก จังหวัดราชบุรี.วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม ปีที่ 13 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม) พ.ศ. 2559:36-46.

เชษฐา งามจรัส. การคำนวณขนาดตัวอย่างสำหรับงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ.ขอนแก่น: คณะสาธารณสุข-ศาสตร์ มหาวิทยาลัย, 2564.

รชนีกร ถนอมชีพ, รุจิรา ดวงสงค์. ผลของโปรแกรมสุขศึกษาในการควบคุมน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. ศรีนครินทร์เวชสาร 2559; 31(5) : 296 – 304.

ชลธิชา อมาตยคง, โรชินี อุปรา และ เอกชัย กันธะวงศ์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงต่อการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้สูงอายุโรคเบาหวาน.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ม ปีที่ 8 ฉบับที่ 2 (2021): ปีที่ 8 ฉบับที่ 2 พฤษภาคม - สิงหาคม 2564: 232-245.