ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาศักยภาพแกนนำชุมชนป้องกันโรคพยาธิใบไม้ในตับ อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาศักยภาพแกนนำชุมชนด้วยการเสริมพลังแกนนำชุมชนในการดำเนินงานแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับในเขตอำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างคือ แกนนำชุมชนที่มีอายุ 18-60 ปี เขตตำบลขุนทอง อำเภอบัวใหญ่ จำนวน 40 คน เป็นกลุ่มทดลอง และในเขตตำบลบึงสำโรง อำเภอแก้งสนามนาง จำนวน 40 คน เป็นกลุ่มเปรียบเทียบ โดยการสุ่มแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ (1) โปรแกรมการเสริมพลังแกนนำในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมกิจกรรม จำนวน 12 สัปดาห์ (2) แบบสัมภาษณ์ด้านข้อมูลทั่วไป ด้านการสร้างพลัง ด้านความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติตัวของแกนนำ (3) เครื่องมืออุปกรณ์และสารเคมี ที่ใช้สำหรับการตรวจหาไข่พยาธิในอุจจาระด้วยวิธีเข้มข้น Mini Parasep SF Faecal Concentrator technique (MPFC) วัดผลก่อนและหลังการทดลอง ใช้ระยะเวลาในการศึกษา 6 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงวิเคราะห์ใช้ paired samples t-test และ independent t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการทดลอง พบว่า ภายหลังการทดลองแกนนำชุมชนกลุ่มทดลอง มีคะแนนเฉลี่ยระดับพลังอำนาจสูงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001, 95% CI: 0.71-2.09) และมีความรู้ที่ถูกต้อง มีเจตคติที่ดี และการปฏิบัติตัวในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ มีระดับคะแนนเฉลี่ยทั้งสามด้านสูงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) นอกจากนั้น การดำเนินงานของแกนนำชุมชนทำให้ประชาชนในชุมชนมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนในการดำเนินงานแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับ ทำให้การติดเชื้อโรคพยาธิใบไม้ตับลดลงในกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมเสริมพลัง แต่ในทางตรงกันข้ามยังมีกลุ่มเปรียบเทียบติดเชื้อโรคพยาธิใบไม้ตับถึงร้อยละ 2.0