Results from Strategy Implementation of Healthcare Provision for Patients with Diabetes in Nakhon Ratchasima Province under “PLEASE Model” Strategy ผลลัพธ์การดำเนินงานตามยุทธศาสตร์การดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคเบาหวาน จังหวัดนครราชสีมา ภายใต้กลยุทธ์ “PLEASE model”
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา ดำเนินการในปีงบประมาณ 2564 ในพื้นที่ 3 อำเภอของจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งถูกเลือกมาจากขนาดอำเภอขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบเชิงกลยุทธ์และประเมินผลลัพธ์ในการดูแลสุขภาพผู้ป่วยเบาหวาน ตามกรอบกลยุทธ์ “PLEASE model” แบ่งกลุ่มที่ศึกษาออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มผู้มีส่วนร่วมจำนวน 45 คน และ 2) กลุ่มผู้ป่วยเบาหวานจำนวน 451 คน แบ่งการวิจัยเป็น 4 กระบวนการ ซึ่งในแต่ละกระบวนการมีวิธีการและเครื่องมือที่แตกต่างกัน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ไคว์สแคว์ และ Paired t-test
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยส่วนบุคคลที่ส่งผลต่อการดูแลสุขภาพตนเองอย่างเหมาะสมของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ได้แก่ เพศ อายุ สถานภาพสมรส สมาชิกในครอบครัว การมีผู้ดูแลเมื่อเจ็บป่วย ค่าดัชนีมวลกาย และจำนวนปีที่เป็นโรค ส่วนกลยุทธ์ “PLEASE model” สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิผล หน่วยงานและชุมชนสามารถแปลงกลยุทธ์และออกแบบโครงการ เพื่อตอบสนองการดำเนินงานได้เป็นอย่างดี ทุกโครงการที่เกิดขึ้นสอดคล้องกับกลยุทธ์และเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มเป้าหมายอย่างชัดเจน อาทิ โครงการพัฒนาอาสาสมัครประจำครอบครัว (อสค.) และ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) NCD โครงการการพัฒนาการสื่อสารการตลาดเชิงสังคม (Social Marketing) โครงการชุมชนวิถีใหม่ห่างไกล NCDs โครงการจัดตั้งสถานีสุขภาพ (Health Station) โครงการจัดตั้งโรงเรียนเบาหวานวิทยา เป็นต้น ทั้งนี้ ผลลัพธ์สำคัญที่เป็นตัวชี้วัดความสำเร็จของ “PLEASE model” คือ กลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมสุขภาพและการดูแลสุขภาพดีขึ้น ทั้งในด้านการบริโภคอาหาร การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด การดูแลสุขภาพ และการได้รับบริการที่เหมาะสม รวมถึงระดับค่าน้ำตาลสะสมในเลือดของกลุ่มตัวอย่างเปรียบเทียบก่อนและหลังลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) โดยก่อนดำเนินการมีค่าเท่ากับ 8.98 มก.% และ หลังดำเนินการลดลงมาเท่ากับ 6.66 มก.%
อย่างไรก็ตาม การวิจัยครั้งนี้เสนอว่า โครงการตามกลยุทธ์ที่ถูกกำหนดขึ้น ควรดำเนินไปอย่างต่อเนื่องแบบบูรณาการกับข้อสั่งการในการเฝ้าระวังและควบคุมการระบาดของโรคโควิด 19 ทั้งในพื้นที่เดิมและในพื้นที่ใหม่ โดยปรับรูปแบบการดำเนินงานตามสถานการณ์และบริบทของพื้นที่นั้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
อรรถเกียรติ กาญจนพิบูลวงศ์, ภาณุวัฒน์ คำวังสง่า และ สุธิดา แก้วทา (กองบรรณาธิการ). รายงานสถานการณ์โรค NCDs เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. 2562. สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์: กรุงเทพฯ: 2563.
กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักโรคไม่ติดต่อกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 2560 - 2564). บริษัทอิโมชั่นอาร์ต จำกัด: กรุงเทพฯ: 2560.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. รายงานผู้ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อย้อนหลัง 5 ปี (ประจำปี 2559 – 2563). นครราชสีมา: 2563.
ประทุม สุภชัยพาณิชพงศ์, ลัดดา อัตโสภณ และพิศาล ชุ่มชื่น. ประสิทธิผลของการใช้แรงสนับสนุนทางสังคมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในการควบคุมโรคของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในตำบลแพงพวย อำเภอสะดวกจังหวัดราชบุรี. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 2559; 13(2): 36-45.
ปิยะนุช เงินคล้าย. กลยุทธ์ในการประสบความสำเร็จของการนำไปปฏิบัติของนโยบาย: กรณีศึกษานโยบายสาธารณสุขมูลฐาน [อินเทอร์เน็ต]. ม.ม.ป. [เข้าถึงเมื่อ 12 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก:http://www.library.polsci.chula.ac.th/dl/7e01e1ad89285586adae915209e071ca.
Center for Civil Society and Nonprofit Management. Module 2 Problem and Project Identification [อินเทอร์เน็ต].ม.ม.ป.[เข้าถึงเมื่อ 8 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://csnm.kku.ac.th/learning/ course/module/ lesson/77-problem-analysis.
Victor Mogre, Natalie A Johnson, Flora Tzelepis, and Christine Paul. Barriers to diabetic self-care: A qualitative study of patients' and healthcare providers' perspectives [อินเทอร์เน็ต]. 2562. [เข้าถึงเมื่อ 10 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: ttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30791160/
รัถยานภิศ รัชตะวรรณ, ธมลวรรณ แก้วกระจก, วรรณรัตน์ จงเขตกิจ, ปิยะพร พรหมแก้ว, ดาลิมา สำแดงสาร และดลปภัฏ ทรงเลิศ. กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาสุขภาวะ [อินเทอร์เน็ต]. 2561. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/download/241754/164573/.
โสภารัตน์ อารินทร์, เดชา ทำดี, และ ศิวพร อึ้งวัฒนา. ผลของโปรแกรมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมต่อการป้องกัน แผลที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/download/252271/173859/.
สุดา เดชพิทักษ์ศิริกุล, สมจิตต์ สินธุชัย, และ ดวงดาว อุบลแย้ม. ประสิทธิภาพของการสื่อสารเพื่อยกระดับความฉลาดทางสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวานร่วมกับภาวะความดันโลหิตสูง [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/download/257435/175269/951066.
สมจิตต์ สินธุชัย, นุสรา นามเดช, ประไพ กิตติบุญถวัลย์ และ สุดา เดชพิทักษ์ศิริกุล. การพัฒนารูปแบบความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองและผลลัพธ์ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูง ในคลินิกหมอครอบครัว จังหวัดสระบุรี [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 14 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/.
Frank Federico. 8 Ways to Improve Health Literacy [อินเทอร์เน็ต]. 2557. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ihi.org/communities/blogs/8-ways-to-improve-health- iteracy20appropriate%20grade%20level.
Víctor Manuel Mendoza-Núñez, María de la Luz Martínez-Maldonado, and Elsa Correa-Muñoz. Community Participation Model for Prevention and Control of Diabetes Mellitus [อินเทอร์เน็ต]. 2563. [เข้าถึงเมื่อ 16 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: ttps://www.intechopen.com/chapters/22106.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ธรรมนูญสุขภาพพื้นที่ [อินเทอร์เน็ต]. 2563. [เข้าถึงเมื่อ 12 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก:https://www.intechopen.com/chapters/22106.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. โครงการพัฒนาระบบสถานีสุขภาพต้นแบบ ปีงบประมาณ 2564 เพื่อเตรียม รองรับประชากรไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยเขตสุขภาพที่ 9 [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: http://doc.anamai.moph.go.th/index.php?r=str project/view&id=4910.
ศุภวรรน ยอดโปร่ง และ ลัฆวี ปิยะบัณฑิตกุล. การพัฒนาโรงเรียนเบาหวานโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 8 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/download/139795/103698/.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางดำเนินงาน NCD Clinic Plus ปี 2563 [อินเทอร์เน็ต]. 2564.[เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thaincd.com/2016/news/hot-news- detail.php?gid=18&id=13735.
F. Al-Murani, J. Aweko, I. Nordin, P. Delobelle, Fx. Kasujja, C.-G. Östenson, M. Daivadanam, and HM. Alvesson. Community and stakeholders’ engagement in the prevention and management of Type 2 diabetes: a qualitative study in socioeconomically disadvantaged suburbs in region Stockholm [อินเทอร์เน็ต]. 2562. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: ttps://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/16549716.2019.1609313.
Mahendro Prasetyo Kusumo, and Elsye Maria Rosa. Community empowerment model to improve healthy living behaviors in rural areas: qualitative study [อินเทอร์เน็ต]. 2562. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://www.balimedicaljournal.org/index.php/bmj.
Hormoz Sanaeinasab, Mohsen Saffari, Davoud Yazdanparast, Aliakbar Karimi Zarchi, Faten Al- Zaben, Harold G Koenig, and Amir H Pakpour. Effects of a health education program to promote healthy lifestyle and glycemic control in patients with type 2 diabetes: A randomized controlled trial [อินเทอร์เน็ต]. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3305.
Athira Kalangadan, Shifa Puthiyamadathil, Snana Koottat, Shejila Chillakunnel Hussain Rawther, and Assuma Beevi T M. Sociodemographics, clinical profile and health promotion behaviour of people with type 2 diabetes mellitus [อินเทอร์เน็ต]. 2563. [เข้าถึงเมื่อ 17 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://cegh.net/action/showPdf?pii=S2213-3984%2820.
Kevin A Peterson, Caroline Carlin, Leif I Solberg, Rachel Jacobsen, Toni Kriel, and Milton Eder. Redesigning Primary Care to Improve Diabetes Outcomes (the UNITED Study) [อินเทอร์เน็ต].2562. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov.
วิสุทธิ์ กังวานตระกูล. การคำนวณขนาดตัวอย่าง (Sample Size Calculation) เพื่อการศึกษาวิจัย. [อินเทอร์เน็ต]. 2554. [เข้าถึงเมื่อ 18 พฤษภาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://home.kku.ac.th/wiskun/451710/ SampleSizeCal.pdf.
