Role of Nurses in Food Consumption Behavior Modification to Prevent Cholangiocarcinoma บทบาทพยาบาลในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านการบริโภคอาหารเพื่อป้องกันโรคมะเร็งท่อน้ำดี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรคมะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma) เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของไทย พบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนใหญ่พบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง มีสาเหตุจากการรับประทานอาหารแบบสุกๆ ดิบๆ ซึ่งมีการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับทำให้ได้รับตัวอ่อนของพยาธิใบไม้ตับเจริญอยู่ในท่อเดินน้ำดีซึ่งก่อให้เกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีตามมา ในระยะแรกผู้ป่วยจะยังไม่มีอาการผิดปกติที่ชัดเจน ส่วนใหญ่มาพบแพทย์ด้วยอาการตา ตัวเหลืองและแน่นอึดอัดในท้อง การรักษาโรคนี้ในปัจจุบันจะพิจารณาตามระยะของโรค ซึ่งการรักษาหลักคือวิธีการผ่าตัด ส่วนในผู้ป่วยที่มะเร็งแพร่กระจายแล้วจะให้การรักษาโดยวิธีประคับประคองตามอาการโรคมะเร็งท่อน้ำดีเป็นโรคเรื้อรังที่ป้องกันได้โดยการมีพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เหมาะสม ดังนั้น พยาบาลถือเป็นบุคคลที่มีความสำคัญในระบบสาธารณสุขไทยเป็นอย่างยิ่งในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารของประชาชน ทั้งนี้พยาบาลสามารถประยุกต์ใช้แนวคิดในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้หลากหลายวิธี เพื่อพัฒนารูปแบบในการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและโรคมะเร็งท่อน้ำดี
ในบทความนี้ ผู้เขียนขอเสนอบทบาทพยาบาลตามแนวคิดของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามรูปแบบ Transtheoretical model (TTM) ที่เชื่อว่าพฤติกรรมมีความซับซ้อนพยาบาลควรมีความเข้าใจตามขั้นของพฤติกรรมของบุคคลและจัดกิจกรรมการพยาบาลเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการบริโภคอาหารเพื่อป้องกันการเกิดโรคที่ถูกต้องเหมาะสมต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
อาคม ชัยวีระวัฒนะ, เสาวคนธ์ ศุกรโยธิน, อนันต์ กรลักษณ์ และ ธีรวุฒิ คูหะเปรมะ. แนวทางการตรวจคัดกรองวินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งตับและท่อน้ำดี. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ; 2554.
รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ. บทที่ 9 ระบาดวิทยาและปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งท่อน้ำดี. ใน: รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ, บรรณาธิการ. มะเร็งตับและท่อน้ำดี. กรุงเทพฯ : บริษัท เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น จำกัด, 2561: 177-193.
ณรงค์ ขันตีแก้ว. บทสรุป. ใน: ณรงค์ ขันตีแก้ว,บรรณาธิการ. โรคมะเร็งท่อน้ำดีในประเทศไทย.ขอนแก่น : หจก.โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา, 2564: 247-250.
วันชัย เหล่าเสถียรกิจ, ศศิธร เจริญประเสริฐ, กันยารัตน์ เหล่าเสถียรกิจ, พุทธิไกร ประมวล และ ศักรินทร์ บุญประสงค์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบริโภคปลาดิบ-สุกๆ ดิบๆ ของประชาชนจังหวัดศรีสะเกษ ปี 2559. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2562; 28(6): 974-985.
เพ็ญประภา แต้มงาม, สมปอง พะมุลิลา, นฤมล สาระคำ และ ศิรินยา อินแพง. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดี ของประชาชนในตำบลแห่งหนึ่ง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2562; 21(3): 74-85.
ศรัญญา ประทัยเทพ และ ปริญญา ชํานาญ. มะเร็งท่อน้ำดี. สรรพสิทธิเวชสาร. 2554; 32(1-3): 53-62.
ประวัฒน์ โฆสิตะมงคล. สถานวิทยามะเร็งศิริราช ภาควิชาศัลยศาสตร์คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล. เข้าถึงได้จากhttps://www.si.mahidol.ac.th/th/department/cancer/knowledgedetail.php?sub=cholangiole. สืบค้นเมื่อ 27 พ.ย. 2564.
ณรงค์ ขันตีแก้ว. บทที่ 5 มะเร็งท่อน้ำดีในตับ. ใน: ณรงค์ ขันตีแก้ว, บรรณาธิการ. โรคมะเร็งท่อน้ำดีในประเทศไทย.ขอนแก่น: หจก.โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา, 2564; 133-177.
รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ. บทที่ 11 การวินิจฉัยและการคัดกรองมะเร็งท่อน้ำดี ใน: รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ,บรรณาธิการ. มะเร็งตับและท่อน้ำดี. กรุงเทพฯ : บริษัท เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น จำกัด, 2561; 209-225.
รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ. บทที่ 13 การรักษามะเร็งท่อน้ำดีด้วยการผ่าตัด. ใน: รุ่งฤดี ชัยธีรกิจ, บรรณาธิการ. มะเร็งตับและท่อน้ำดี. กรุงเทพฯ : บริษัท เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น จำกัด, 2561: 241-251.
สมปอง พะมุลิลา, บำเพ็ญจิต แสงชาติและวรรษมน ปาพรม. ประสบการณ์การดูแลตนเองของผู้ป่วย โรคมะเร็งท่อน้ำดีและครอบครัว. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2562; 21(1): 146-154.
จักรพันธ์ เพชรภูมิ. พฤติกรรมสุขภาพ แนวคิด ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ: รัตนสุวรรณการพิมพ์; 2562; 102-130.
Prochaska JO & DiClemente. The transtheoretical approach: crossing traditional boundaries of therapy. Homewood, IL: Dow Jones-Irwin; 1984.
Prochaska JO and Velicer WF. The transtheoretical model of health behavior change. Am J Health Promot. 1997; 12(1): 38-48.
ผาณิต หลีเจริญ. การนำรูปแบบ TTM ไปใช้ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อการป้องกันการเกิด ภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วย โรคเรื้อรัง.วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2014; 23(3):1-11.
กุลธิดา พานิชกุล และ อติพร สําราญบัว. การประยุกต์ใช้โมเดลการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (Transtheoretical Model) เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการออกกําลังกาย. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนครราชสีมา. 2556; 19(1): 66-76.
ศุภกนก หันทยุง. ผลของการใช้โปรแกรมสุขศึกษาเพื่อการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชนกลุ่มเสี่ยง ชุมชนบ้านเหล่าอ้อยหมู่ที่ 5 ตำบลหนองสังข์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร. 2558; 10 (1): 40-53.
