ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือด ณ สถาบันโรคทรวงอก
Main Article Content
บทคัดย่อ
การปฏิบัติพฤติกรรมดูแลตนเองที่ดีและเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่องของผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือด จะป้องกันการกลับเป็นซ้ำของอุบัติการณ์ทางโรคหัวใจได้ การศึกษาเชิงสำรวจภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือด ดำเนินการศึกษาในผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือดทั้งชายและหญิงที่เข้ารับการรักษา ณ คลินิกผู้ป่วยนอกโรคหัวใจ สถาบันโรคทรวงอก จังหวัดนนทบุรี ระหว่างเดือนกรกฎาคม - กันยายน พ.ศ. 2563 จำนวน 421 คน รวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติไคสแควร์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณแบบมีขั้นตอน
จากการศึกษาพบว่าผู้ป่วยกลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับเพียงพอ ร้อยละ 56.3 และมีพฤติกรรมการดูแลตนเองระดับพอใช้ ร้อยละ 51.8 ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p≤0.05) ได้แก่ อายุ ระดับการศึกษา การประกอบอาชีพ รายได้ ความรู้เกี่ยวกับโรคหัวใจขาดเลือด การรับรู้ความสามารถตนเอง และพฤติกรรมการดูแลตนเอง สำหรับปัจจัยทำนายพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคหัวใจขาดเลือด พบว่า มีตัวแปรทำนายรวม 2 ตัวแปรอยู่ในสมการถดถอย (p<0.001) คือ การรับรู้ความสามารถตนเอง และความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับการมีปฏิสัมพันธ์ สามารถทำนายพฤติกรรมการดูแลตนเองได้ร้อยละ 33.1
Article Details
เอกสารอ้างอิง
World health organization. Global health estimates: deaths by cause, age and sex, by country and by region, 2000-2016. [cited 9 SEP 2019] Available from: https://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/GHE2016_Deaths_Global_2000_2016.xls?ua=1
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2559. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2560
Hamilton-Craig I. Secondary prevention of coronary heart disease. Med Today 2009; 10(1): 36-44.
เกรียงไกร เฮงรัศมี, วิรัช เคหสุขเจริญ, เอนก กนกศิลป์, ธรรมรัฐ ฉันทแดนสุวรรณ, จรินทร์ อัศวหาญฤทธิ์, พรวลี ปรปักษ์ขาม และคณะ. โรคหลอดเลือดหัวใจ (Coronary Artery Disease). ใน: ชุษณะ มะกรสาร, บรรณาธิการ. การแพทย์ไทย ๒๕๕๔-๒๕๕๗. พิมพ์ครั้งที่ 1; นนทบุรี; 2557. หน้า 10-1-10-31.
Smith SC, Benjamin EJ, Bonow RO, Braun LT, Creager MA, Franklin, et al. AHA/ACCF Secondary prevention and risk reduction therapy for patients with coronary and other atherosclerotic vascular disease: 2011 update. Circulation 2011; 124(22): 2458–2473.
Magnani JW, Mujahid MS, Aronow HD, Cené CW, Dickson VV, Havranek E, et al. Health literacy and cardiovascular disease: fundamental relevance to primary and secondary prevention: a scientific statement from the american heart association. Circulation 2018; 138(2): e48-e74.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int 2000; 15(3): 259–267.
Mattson CC, Rawson K, Hughes JW, Waechter D, Rosneck J. Health literacy predicts cardiac knowledge gains in cardiac rehabilitation participants. Health Educ J 2015; 74(1): 96–102.
Ussher M, Ibrahim S, Reid F, Shaw A, Rowlands G. Psychosocial correlates of health literacy among older patients with coronary heart disease. J Health Commun 2010; 15(7): 788–804.
McCleary-Jones V. Health literacy and its association with diabetes knowledge, self-efficacy and disease self-management among african americans with diabetes mellitus. Abnf J 2011; 22: 25–32.
Ishikawa H, Takeuchi T, Yano E. Measuring functional communicative and critical health literacy among diabetic patients. Diabetes Care 2008; 31(5): 874–879.
กันตพงษ์ ปราบสงบ. ความสัมพันธ์ของความแตกฉานด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ไม่พึ่งอินซูลิน (เบาหวานชนิดที่ 2) ใน อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี. รายงานการประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 7 2559; 1(1): 2638-2650.
หทัยกานต์ ห้องกระจก, นฤมล ปทุมารักษ์ และเขมารดี มาสิงบุญ. อิทธิพลของความแตกฉานด้านสุขภาพ การรับรู้สมรรถนะแห่งตน และการสื่อสารระหว่างผู้ป่วยกับบุคลากรสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงปฐมภูมิ. วารสารแพทย์นาวี 2559; 43(2): 39-54.
แสงเดือน กิ่งแก้ว, นุสรา ประเสริศรี. ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรังหลายโรค. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2559; 25(3): 43-54.
Van der Heide I, Uiters E, Rademakers J, Struijs JN, Schuit AJ, Baan CA. Associations among health literacy, diabetes knowledge, and self-management behavior in adults with diabetes: results of a dutch cross-sectional study. J Health Commun 2014; 19(sup2): 115–131.
Bohanny W, Wu SFV, Liu CY, Yeh SH, Tsay SL, Wang TJ. Health literacy, self-efficacy, and self-care behaviors in patients with type 2 diabetes mellitus. J Am Acad Nurse Pract 2013; 25(9): 495–502.
สถาบันโรคทรวงอก. รายงานประจำปี 2557 สถาบันโรคทรวงอก กรมการแพทย์. นนทบุรี: สถาบันโรคทรวงอก กรมการแพทย์; 2557.
Daniel WW. Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences. (6th ed)., New York: John Wiley & Sons., 1995.
Parker RM, Baker DW, Williams MV, Nurss JR. The Test of Functional Health Literacy in Adults: A new instrument for measuring patients’ literacy skills. J Gen Intern Med 1995; 10: 537–541.
Bloom B.S. Learning for mastery. instruction and curriculum. regional education laboratory for the Carolinas and Virginia, topical papers and reprints, number 1. Eval Comment 1968;1(2): 1–11.
Best J W. Research In Education. (2nded). Englewood Cliffs, New Jersey : Prentice Hall., 1970.
กิตติพศ วงศ์นิศานาถกุล. ความฉลาดทางสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เข้ารับบริการ ณ ศูนย์เวชปฏิบัติครอบครัว โรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย. 2561;8(1):50-61.
ปัทมาพร ธรรมผล, นพวรรณ เปียซื่อ, สุจินดา จารุพัฒน์มารุโอ. ความแตกฉานด้านสุขภาพและผลลัพธ์ทางคลินิกของผู้ที่เป็นความดันโลหิตสูงไขมันในเลือดผิดปกติ และเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2559; 34(3):176-182.
ประวิชช์ ตันประเสริฐ. แนวทางการฟื้นฟูสภาพในผู้ป่วยโรคหัวใจ. [สืบค้นเมื่อ 24 พฤศจิกายน 2563] เข้าถึงได้จาก: http://www.thaiheart.org/images/column_1291454908/RehabGuideline.pdf
เบญจมาศ สุรมิตรไมตรี. รายงานการศึกษาส่วนบุคคล ความฉลาดทางสุขภาพและสถานการณ์เนินงานสร้างเสริมความฉลาดทางสุขภาพของคนไทยเพื่อรองรับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน. [สืบค้นเมื่อ 24 พฤศจิกายน 2563] เข้าถึงได้จาก: https://image.mfa.go.th/mfa/0/yZ0EO327fd/nbt/nbt5/IS/IS5073.pdf
Heijmans M, Waverijn G, Rademakers J, van der Vaart R, Rijken M. Functional communicative and critical health literacy of chronic disease patients and their importance for self-management. Patient Educ Couns 2015;98:41-48.
Reisi M, Mostafavi F, Javadzade H, Mahaki B, Tavassoli E, Sharifirad G. Impact of health literacy self-efficacy and outcome expectations on adherence to self-care behaviors in Iranians with type 2 diabetes. Oman Med J 2016; 31(1): 52-59.
