“องค์ความรู้ว่าด้วยแรงงานข้ามชาติกับสุขภาพ”: ผลจากการสังเคราะห์งานวิจัย ว่าด้วยแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประเทศไทยเป็นประเทศปลายทางหลักในการย้ายถิ่นของแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน การย้ายถิ่นเข้ามาในประเทศไทยของแรงงานข้ามชาติ ได้มาพร้อมกับความรับผิดชอบในเรื่องสุขภาพ ซึ่งเป็นประเด็นที่หน่วยงาน และนักวิชาการให้ความสนใจอย่างมาก บทความวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอองค์ความรู้ว่าด้วยแรงงานข้ามชาติกับสุขภาพ ซึ่งเป็นผลการศึกษาส่วนหนึ่งของการสังเคราะห์งานวิจัยว่าด้วยแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยใช้วิธีการสังเคราะห์เชิงคุณภาพ โดยเริ่มจากการทบทวนกรอบแนวคิด สืบค้น และการคัดเลือกงานวิจัย ศึกษางานวิจัยที่คัดเลือกมา วิเคราะห์ข้อมูล สรุป และจัดทำรายงานผลการศึกษา ผลการวิจัยสามารถจำแนกองค์ความรู้เกี่ยวกับแรงงานข้ามชาติ และสุขภาพ ได้เป็น 5 ประเด็น ได้แก่ (1) สุขภาพของแรงงานข้ามชาติ (2) แรงงานข้ามชาติกับโรค (3) การเข้ารับบริการ การให้บริการ และการประกันสุขภาพของแรงงานข้ามชาติ (4) อาเซียนกับการบริการด้านสุขภาพของแรงงานข้ามชาติ และ (5) การสื่อสารกับการบริการสุขภาพของแรงงานข้ามชาติ ดังนั้นการที่แรงงานข้ามชาติได้รับบริการด้านสุขภาพที่ดี สามารถเข้าถึงบริการได้ง่าย จึงนับเป็นสิทธิด้านสุขภาพที่แรงงานข้ามชาติที่พึงได้รับจากประเทศปลายทางอย่างประเทศไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ธนาคารแห่งประเทศไทย. สังคมสูงวัยกับความท้าทายของตลาดแรงงานไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 12 กรกฎาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://www.bot.or.th/Thai/MonetaryPolicy/EconomicConditions/AAA/AgePeriodCohort.pdf
เสาวณี จันทะพงษ์ และกรวิทย์ ตันศรี. การขาดแคลนแรงงานไทย: สภาพปัญหา สาเหตุ และแนวทางแก้ไข [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [เข้าถึงเมื่อ 12 กรกฎาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://www.bot.or.th/Thai/MonetaryPolicy/ArticleAndResearch/DocumentEconomicSeminar/LabourShortage.pdf
สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กรมการจัดหางาน. สถานการณ์แรงงานต่างด้าว. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 12 กรกฎาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก:https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/alien_th/55f7218ef5a7863995444e13701e8f71.pdf
International Organization Migration. Labour Migration & Health [internet]. 2020 [cited 2020 July 12]. Available form: https://www.iom.int/labour-migration-health
สำนักข่าว HFocus. สิทธิสุขภาพ แรงงานข้ามชาติ. 2017 [เข้าถึงเมื่อ 12 กรกฎาคม 2563]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2017/03/14374
ภัคสิริ แอนิหน. แรงงานต่างด้าว: การบริหาร และการจัดการในประเทศไทย. วารสารศิลปการจัดการ 2561;2(2):117-132.
ทรงชัย ทองปาน. การสังเคราะห์งานวิจัยว่าด้วยแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ: องค์ความรู้ และข้อเสนอเชิงนโยบาย. ปทุมธานี: คณะศิลปศาสตร์; 2552.
อมรรัตน์ พีระพล. ความคิดเห็นของข้าราชการโรงพยาบาลศูนย์เขตภาคกลาง ต่อการประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว. [อินเทอร์เน็ต]. 2549 [เข้าถึงเมื่อ 28 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก URL:http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/171713
คงกระพัน เวฬุสาโรจน์. มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิการได้รับบริการสุขภาพของแรงงานต่างด้าว ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายแต่ได้รับการผ่อนผันให้ทำงานในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [เข้าถึงเมื่อ 1 กรกฎาคม 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/199767
ฐิติมา จงราเชนทร์. สุขภาพจิตของแรงงานต่างด้าวสัญชาติพม่า ในกิจการประมงทะเล [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [เข้าถึงเมื่อ 24 กรกฎาคม 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/202088
อมราภรณ์ จรจันทร์. การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพในโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าสำหรับแรงงานต่างด้าว กรณีศึกษา: อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [เข้าถึงเมื่อ 28 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/192951
พัชนา เฮ้งบริบูรณ์พงศ์. การพัฒนาแนวทางการป้องกันโรคมาลาเรียที่เหมาะสมสำหรับแรงงานต่างด้าวในเขตชายแดนไทย-พม่า [อินเทอร์เน็ต]. 2551 [เข้าถึงเมื่อ 9 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/198678
สุสัณหา ยิ้มแย้ม, ชลลิสา จริยาเลิศศักดิ์ และสุจิตรา เทียนสวัสดิ์. คุณภาพชีวิต ปัญหาสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้านอนามัยเจริญพันธุ์ในแรงงานข้ามชาติสตรี [อินเทอร์เน็ต]. 2551 [เข้าถึงเมื่อ 10 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/214924
จิตรภัทร อันตระกูล. การมีส่วนร่วมระหว่างหน่วยงานสาธารณสุขภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชนและผู้ย้ายถิ่นในการให้บริการด้านสาธารณสุขแก่แรงงานต่างด้าวและผู้ติดตามในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก [อินเทอร์เน็ต]. 2552 [เข้าถึงเมื่อ 20 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/233216
สมชาย นันทวัฒนากรณ์. การเข้าถึงบริการสุขภาพของแรงงานข้ามชาติในสถานีอนามัยสันพระนคร อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ [อินเทอร์เน็ต]. 2552 [เข้าถึงเมื่อ 11 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/216651
ดุษฎี อายุวัฒน์, อดิเรก เร่งมานะวงษ์ และสังคม ศุภรัตนกุล. ภาวะสุขภาพและการรับบริการสุขภาพของแรงงานข้ามชาติในภาคการผลิตเกษตรกรรม กรณีศึกษาตำบลแห่งหนึ่งในภาคอีสาน [อินเทอร์เน็ต]. 2552 [เข้าถึงเมื่อ 10 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/217652
อุมาวัลย์ จ้านสกุล. ปัจจัยที่ส่งผลต่อผลการรักษาวัณโรคด้วยระยะสั้นแบบสังเกตโดยตรงของผู้ป่วยวัณโรคในแรงงานต่างด้าวจังหวัดระนอง [อินเทอร์เน็ต]. 2553 [เข้าถึงเมื่อ 29 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก URL: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/228515
แนบ สุดสงวน. สถานภาพสิทธิในการรักษาพยาบาลของแรงงานต่างด้าวในราชอาณาจักรไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2553 [เข้าถึงเมื่อ 4 กรกฎาคม 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/262186
ศิริพร จันทร์ฉาย และวัลลภ ใจดี. การพัฒนารูปแบบที่ใช้อธิบายผลของนโยบายต่อผลลัพธ์ทางสุขภาพและการใช้บริการสุขภาพของกลุ่มแรงงานต่างด้าวที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม [อินเทอร์เน็ต]. 2555 [เข้าถึงเมื่อ 9 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/285942
อนามัย เทศกะทึก, ทนงศักดิ์ ยิ่งรัตนสุข และวัลลภ ใจดี. สิ่งคุกคามทางอาชีวอนามัยและผลกระทบต่อสุขภาพของแรงงานข้ามชาติในกระบวนการผลิตของโรงงานอุตสาหกรรมอาหารแช่แข็ง [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [เข้าถึงเมื่อ 20 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/280453
วิชุดา สังขฤกษ์. ปัจจัยที่มีผลต่อการใช้บริการผ่านครรภ์ของแรงงานต่างด้าวในโรงพยาบาลของรัฐจังหวัดสมุทรสาคร [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [เข้าถึงเมื่อ 26 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/281057
อรทัย ศรีทองธรรม, สุภาภรณ์ สงค์ประชา, วิศิษฎ์ สงวนวงศ์วาน และสุวารี เจริญมุขยนันท์. ผลกระทบจากแรงงานข้ามชาติลาว กัมพูชา และพม่า ต่อภาระงานบริการสุขภาพของโรงพยาบาลตามแนวชายแดนในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2556 [เข้าถึงเมื่อ 6 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/278865
พิมพ์ชนก ลาพิงค์. การบริหารจัดการสิทธิประโยชน์ ความสำเร็จด้านประกันสังคมของสำนักงานประกันสังคม อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่และการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ประกันสังคมของแรงงานต่างด้าว [อินเทอร์เน็ต]. 2557 [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/277738
วันดี โพธิ์พรหม. ประสบการณ์ความเจ็บป่วยของแรงงานข้ามชาติพม่าที่ติดเชื้อเอชไอวี [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: https://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/289589
นฤมล วงษ์เดือน. สมรรถนะการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมในการให้บริการสุขภาพแรงงานข้ามชาติ [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 18 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/289250
ศุภกิจ ศิริลักษณ์. รูปแบบการประกันสุขภาพ และการจัดการด้านสุขภาพในแรงงานต่างด้าว และผู้ติดตาม [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 4 กรกฎาคม 2561]. เข้าถึงได้จาก URL: http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/1/289625
ทัศน์วรรณ ภูมิไชยโชติ. การตัดสินใจทำประกันสุขภาพของแรงงานต่างด้าวชาวเมียนมาตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การตรวจสุขภาพและประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว พ.ศ. 2557 ในจังหวัดสมุทรสาคร [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 7 มิถุนายน 2561]. เข้าถึงได้จาก: http://dric.nrct.go.th/Search/ShowFulltext/2/293468
International Labour Organization. Analytical Report on the International Labour Migration Statistics Database in ASEAN: Improving Data Collection for Evidence-based Policy-making. [internet]. 2015 [cited 2020 August 6]. Available form: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/---sro-bangkok/documents/publication/wcms_431613.pdf
Brian D. Gushulak and Douglas W. MacPherson. Population Mobility and Health: An Overview of the Relationships between Movement and Population Health. Journal of Travel Medicine 2020; 11(3):171-178.
Brian D. Gushulak, M.D. People Borders, and Disease-Health Disparities in a Mobility World [internet]. 2010 [cited 2020 July 13]. Available form: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK45721/
สุสัณหา ยิ้มแย้ม. การเข้าถึงบริการสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพด้านอนามัยเจริญพันธุ์ ของแรงงานข้ามชาติสตรีไทใหญ่. วารสารสาธารณสุขศาสตร์ 2555;42(3):68-82.
ดลชิดา วาทินพุฒิพร. การพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อสร้างเสริมความรอบรู้ทางสุขภาวะให้แก่แรงงานข้ามชาติ. Veridian E-Journal, Silpakorn University (Humanities, Social Sciences and Arts) 2560;10(1):502-518.
ภาวิณี ช่วยแท่น, ภรณี วัฒนสมบูรณ์ และสุปรียา ตันสกุล. ผลของโปรแกรมสุขศึกษาเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมป้องกันการกลับมารักษาซ้ำในมารดาเด็กโรคปอดอักเสบ. วารสารสุขศึกษา 2563;43(1):1-11.
Launay L, Guillot F, Gaillard D, Medjkane M, Saint-Gérand T, Launoy G. Methodology for building a geographical accessibility health index throughout metropolitan France [internet]. 2019 [cited 2020 August 7]. Available form: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0221417#sec001
ไพรินทร์ แสนตั้ง, ทัศนีย์ ศิลาวรรณ, อัจฉลา วรารักษ์ และอรนุช ภาชื่น. การดำเนินงานคลินิกวัณโรคในกลุ่มผู้ป่วยที่ไม่ใช่คนไทยในสถานบริการสุขภาพ จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารสุขศึกษา 2562;42(2):63-74.
ศักดา รุ่งอร่ามศิลป์. อาการแสดงทางคลินิกของโรคมาลาเรียในโรงพยาบาลบุรีรัมย์ ปี พ.ศ. 2548-2551. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ 2552;24(1):119-127.
จุฑาทิพย์ ชมภูนุช. การป้องกันควบคุมโรคชายแดนไทย-เมียนมาร์ โดยองค์การบริหารส่วนตำบล. วารสารควบคุมโค 2556;39(4):281-288.
มณีรัตน์ สวนม่วง, อัมรินทร์ คงทวีเลิศ มลินี สมภพเจริญ และดุสิต สุจิรารัตน์. ความรู้ และพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของคนงานรับจ้างฉีดพ่น. วารสารสุขศึกษา 2562;42(2):1-11.
พรทิวา ทบคลัง และพรรณี บัญชนหัตถกิจ. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรผู้ปลูกมันสำประหลัง อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารสุขศึกษา 2562;42(1):80-92.
อรทัย ศรีทองธรรม, สุภาภรณ์ สงค์ประชา, วิศิษฐ์ สงวนวงศ์วาน, สุวารี เจริญมุขยนันท์. การบริการสุขภาพโรงพยาบาลชุมชนที่มีชายแดนติดประเทศลาว พม่า และกัมพูชาเมื่อก้าวเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี 2558. วารสารพัฒนาบริหารศาสตร์ 2560;57(1):85-108.
United Nations Development Programme. The Right to Health Right to Health for Low-skilled Labour Migrants in ASEAN Countries; 2015.