การศึกษาเบื้องต้นถึงแนวทางส่งเสริมการใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าให้ผู้สูงวัยยุคใหม่ด้วยสื่อสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

     ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ “สังคมผู้สูงวัยอย่างสมบูรณ์” ภายในปีพ.ศ. 2564 จะมีสัดส่วนของ ผู้สูงวัยถึง ร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด เป็นความท้าทายครั้งสำคัญของประเทศ วัตถุประสงค์ของบทความนี้เพื่อทำการศึกษาเบื้องต้นถึงแนวทางส่งเสริมการใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าให้ผู้สูงวัยยุคใหม่ด้วยสื่อสร้างสรรค์ โดยแนวคิดของมาสโลว์ และ แนวทางอิคิไก (IHIGAI )

     จากการศึกษาการดำเนินชีวิตผู้สูงวัยยุคใหม่ ในเบื้องต้นพบว่า ผู้สูงวัยโดยส่วนใหญ่ล้วนผ่านลำดับความขั้นความต้องการพื้นฐานตามทฤษฎีของมาสโลว์ จากทั้งความต้องการขั้นที่ 1 ทางร่างกาย ขั้นที่ 2 ความต้องการทางความมั่นคงในชีวิต จนเดินทางมาถึงขั้นที่ 3 ของความต้องการความรัก การยอมรับจากครอบครัวและสังคม แต่เมื่อสังคมเปลี่ยนไป การที่ผู้สูงวัยยุคใหม่มีอิสระในการใช้ชีวิต และมีสุขภาพที่ดีขึ้นทำให้การได้รู้คุณค่า ความสามารถในตนเองไปจนกระทั่งถึงการได้รับการยกย่องของสังคมด้วยการมีส่วนร่วมในการทำประโยชน์เพื่อสังคมซึ่งจะบรรลุถึงความต้องการขั้นสูงสุดที่ตนเองมี นั่นคือ คุณค่าที่เกิดจากการทำประโยชน์ให้ส่วนรวม สอดคล้อง กับแนวทางอิคิไก (IHIGAI) เหตุผลแห่งการมีชีวิตอยู่ของชาวญี่ปุ่น ที่ถูกค้นพบในผู้มีอายุยืนเกิน 100 ปี ในการสร้างความสุขให้กับชีวิตทั้งกายและใจด้วยการค้นพบตัวตน ผ่านคำถามที่จะทำให้สามารถรับรู้ถึงคุณค่าในการใช้ชีวิตแต่ละวัน

     จากแนวคิดของการใช้ชีวิตที่มีคุณค่าดังกล่าว สู่แนวทางการออกแบบ “สื่อสร้างสรรค์” ด้วย สื่อรูปแบบใหม่ และด้วยหลักของการออกแบบในศตวรรษ 21 ที่มุ่งสู่เป้าหมายการออกแบบแนวคิดแห่งความยั่งยืน ด้วยการพัฒนาระบบเพื่อตอบสนอง Eco System ควบคู่กับ Form and Function แนวทางการออกแบบสื่อสร้างสรรค์ รวมถึงการจัดกิจกรรมที่จะสร้างคุณค่าให้ผู้สูงวัย เป็นต้นแบบ ของการสร้างเครือข่ายในระบบ Eco System ที่จะก่อให้เกิดความยั่งยืน  ในชื่อ “ใจรุ่น Community” สื่อสร้างสรรค์ที่ได้ถูกพัฒนาจากการศึกษาพฤติกรรมของ ผู้สูงวัยยุคใหม่ ภายใต้แนวคิด Passion life’s : I Design การสร้างพื้นที่อิสระบนโลกออนไลน์ที่จะสามารถออกแบบชีวิตในแบบที่ตัวเองต้องการ โดยเลือกเรียนรู้สิ่งที่ตนเองสนใจตามไลฟ์สไตล์ โดยมีแนวทางการใช้ชีวิตอย่างมีพลัง การรู้คุณค่าในตนเองจากบุคคลต้นแบบใน “ใจรุ่นซีรีย์” คลิปรวมแนวคิดและวิธีการใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าของผู้สูงวัยยุคใหม่ในแบบต่าง ๆ ตลอดจนการนำช่วงเวลากิจวัตรประจำวันมาพัฒนาเป็น โปรแกรมพิเศษ  เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้สูงวัยจิตอาสามาไลฟ์สด ในกิจกรรมที่ตนเองมีความรู้ประสบการณ์ที่อยากแบ่งปันผ่านการรับชม แสดงความคิดเห็น แบ่งปัน และส่งต่อ และกลายเป็นผลสะท้อนกลับอย่างรวดเร็ว ทั้งการกดไลค์ การคอมเม้นท์ หรือการส่งต่อ สร้างทั้งความภาคภูมิใจที่มีคนเห็นคุณค่า ปรับมโนทัศน์ใหม่ของ “ผู้สูงวัยในศตวรรษที่ 21” ที่เป็นบุคคลที่มีคุณค่า สามารถทำประโยชน์ให้ผู้อื่น ด้วยความรู้ ความสามารถและประสบการณ์ รวมถึงกรณีศึกษาขององค์กรทั้งรัฐและเอกชนที่ได้สร้างกิจกรรม เป็นแนวทางส่งเสริมคุณค่าให้ผู้สูงวัยในรูปแบบต่าง ๆ โดยมีแกนสำคัญตั้งแต่ การ เปิดรับ (Open) ทั้งแนวคิด และวิทยาการสมัยใหม่ที่ทำให้การดำเนินชีวิตที่เปลี่ยนไป จึงต้องมีการปรับเปลี่ยน (Change) ทั้งการเรียนรู้รูปแบบ กิจกรรม และการสื่อสารผ่านสื่อสร้างสรรค์ยุคใหม่และการแบ่งปัน (Share) ส่งต่อแนวคิด และแนวทางการใช้ชีวิตดี ๆ เพื่อสร้างคุณค่าให้เกิดขึ้นในวงกว้างอย่างสร้างสรรค์