ผลของโปรแกรมส่งเสริมการเลิกบุหรี่ที่ประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม ในกลุ่มเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด จังหวัดสุราษฏร์ธานี

บทคัดย่อ

     การสูบบุหรี่เป็นพฤติกรรมเสี่ยงที่สำคัญต่อโรคเรื้อรังโดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหัวใจและหลอดเลือดที่คร่าชีวิตของผู้สูบบุหรี่เป็นจำนวนมาก การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มชนิดวัดก่อนและหลังนี้ มุ่งพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการเลิกบุหรี่ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมในการช่วยเลิกบุหรี่ในกลุ่มเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากหมาก อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี กลุ่มตัวอย่างแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 24 คนและ กลุ่มเปรียบเทียบ 35 คน กิจกรรมมีด้วยกัน 7 ครั้ง ใช้ระยะเวลา 8 สัปดาห์ เป็นกิจกรรมรายกลุ่มในวันที่ 1, 3 และ 7 ของสัปดาห์ที่ 1 จากนั้นจะเป็นการเยี่ยมบ้านและการติดตามโดยผู้วิจัยและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ 3 ช่วงเวลา ได้แก่ ก่อนการทดลอง หลังการทดลองในสัปดาห์ที่ 4 และระยะติดตามผลในสัปดาห์ที่ 12 ทดสอบความแตกต่างของผลลัพธ์ด้วยสถิติ Chi – square test,  Independent t – test, Paired Sample t – test และ Z – test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับบุหรี่และโรคหัวใจและหลอดเลือด การรับรู้ความสามารถตนเองของการเลิกสูบบุหรี่ ความคาดหวังในผลดีของการเลิกสูบบุหรี่ ดีขึ้นกว่าก่อนการทดลองและดีขึ้นกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และเมื่อติดตามการเลิกสูบบุหรี่ของกลุ่มทดลอง พบว่า หลังการทดลองเลิกบุหรี่ได้ 13 คน (ร้อยละ 54.17) และระยะติดตามผลเลิกบุหรี่ได้ 15 คน (ร้อยละ 62.50) สรุปว่าโปรแกรมสุขศึกษาที่ประยุกต์ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมสามารถช่วยเลิกบุหรี่ในกลุ่มเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ซึ่งสถานบริการสาธารณสุขในทุกระดับควรอย่างยิ่งที่จะนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้ในคลินิกโรคเรื้อรังและการให้บริการเชิงรุกเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายในชุมชน