การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัวด้านการใช้ยา อย่างสม่ำเสมอ สำหรับผู้สูงอายุมุสลิมที่มีภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้: ความเป็นไปได้ในการนำไปใช้

บทคัดย่อ

     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอการพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัวด้านการใช้ยาอย่างสม่ำเสมอสำหรับผู้สูงอายุมุสลิมที่มีภาวะความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันไม่ได้ และเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ โดยประยุกต์ใช้หลักคำสอนของศาสนาอิสลาม และแนวคิดการมีส่วนร่วม ของ Cohen & Uphoff (1980) ในการส่งเสริมบทบาทหน้าที่ของครอบครัว การพัฒนาโปรแกรม มี 2 ระยะ คือ ระยะพัฒนาองค์ประกอบของโปรแกรม และระยะตรวจสอบคุณภาพโปรแกรม ตามกระบวนการ PDCA ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ตรวจสอบความเป็นไปได้และทดลองใช้โปรแกรม โดยพยาบาล 3 คน นำไปใช้กับผู้ดูแลหลักและผู้สูงอายุมุสลิมที่ป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูงที่รับประทานยาไม่สม่ำเสมอและควบคุมระดับความดันไม่ได้ จำนวน 5 ครอบครัว

      ผลการวิจัยพบว่าองค์ประกอบของโปรแกรมประกอบด้วย 1) แผนภูมิขั้นตอนการใช้โปรแกรม 2) แผนส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัว (ใน 4 ขั้นตอน ร่วมคิด/ตัดสินใจ/วางแผน ร่วมดำเนินการ ร่วมรับผลประโยชน์ และร่วมประเมินผล) พร้อมแบบประเมินผลการมีส่วนร่วมของครอบครัว และ 3) คู่มือการจัดการตนเองเกี่ยวกับการใช้ยาลดความดันโลหิต ผลการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา พบว่า โปรแกรมมีเนื้อหาถูกต้องเหมาะสม ลำดับขั้นตอนต่อเนื่องเข้าใจได้ง่าย เมื่อทดลองใช้โปรแกรมพบว่า องค์ประกอบของโปรแกรมสามารถนำไปใช้ได้จริง เนื้อหาสอดคล้องกับบริบทมุสลิม โดยเฉพาะคู่มือการจัดการตนเองเกี่ยวกับการใช้ยาลดความดันโลหิตสูง ที่นำหลักการทางศาสนาอิสลามมาประยุกต์ใช้และสื่อสารด้วยภาษามลายู(อาหรับ) ผู้รับบริการซึ่งเป็นผู้สูงอายุมุสลิมและผู้ดูแลหลัก/สมาชิกในครอบครัว ซึ่งอาศัยอยู่ในชุมชนชนบท กล่าวชื่นชมประโยชน์ของคู่มือในด้านต่าง ๆ ดังเช่น เนื้อหาอ่านเข้าใจง่าย และนำไปใช้ดูแลตนเองได้เป็นอย่างดี ดังนั้น พยาบาลวิชาชีพและบุคคลากรที่เกี่ยวข้องควรนำโปรแกรมนี้ไปปรับใช้ในการดูแลผู้สูงอายุมุสลิมที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงและมีปัญหาการใช้ยาไม่สม่ำเสมอได้