ผลของโปรแกรมลดน้ำหนักโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีปัญญาสังคม ของกำลังพลกองทัพอากาศ ณ ที่ตั้งดอนเมือง

บทคัดย่อ

            ความชุกของภาวะอ้วนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและเป็นสาเหตุการตายสำคัญของประชากรทั่วโลก ซึ่งผลการตรวจสุขภาพประจำปีของกำลังพล กองทัพอากาศ พบว่ากำลังพลเพศชายมีภาวะอ้วนเพิ่มขึ้นเช่นกัน การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมลดน้ำหนักโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีปัญญาสังคม กลุ่มตัวอย่างเป็นกำลังพลกองทัพอากาศภาคพื้น ณ ที่ตั้งดอนเมือง เพศชาย อายุ 35–60 ปี จำนวน 55 คน ที่มีภาวะอ้วน (BMI³25 กก./ตร.เมตร2) แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 27 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ จำนวน 28 คน ระยะเวลาการทดลอง 12 สัปดาห์ กิจกรรมสำหรับกลุ่มทดลองประกอบด้วยกิจกรรมสุขศึกษาแบบกลุ่ม 4 ครั้ง และการจัดการกับสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมการลดน้ำหนักแบบมีส่วนร่วม 4 ครั้ง เก็บรวบรวมข้อมูล 3 ครั้งด้วยแบบสอบถามในช่วงก่อน–หลังการทดลองในสัปดาห์ที่ 8 และติดตามผลในสัปดาห์ที่ 12 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Paired t-test, Independent t-test และ One-way ANOVA

            ผลการวิจัยครั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม ในช่วงหลังการทดลองไม่พบความแตกต่างอย่างชัดเจน (p>0.05) ของการรับรู้ความสามารถตนเอง และความคาดหวังในผลลัพธ์พฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อลดน้ำหนัก และค่าดัชนีมวลกาย เมื่อเปรียบเทียบภายในกลุ่มของกลุ่มทดลอง ในช่วงก่อน-หลังการทดลอง ไม่พบความแตกต่างกันอย่างชัดเจน (p>0.05) ของการรับรู้ความสามารถตนเอง และความคาดหวังในผลลัพธ์ และค่าดัชนีมวลกาย ยกเว้นพฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อลดน้ำหนัก (p=0.009) นอกจากนี้ ในระยะติดตาม พบว่ากลุ่มทดลอง ออกกำลังกายครบตามเกณฑ์มาตรฐานระดับปานกลางถึงหนักมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างชัดเจน ร้อยละ 92.6 และร้อยละ 17.9 (p<0.001) ดังนั้น การนำโปรแกรมสุขศึกษานี้ไปประยุกต์ใช้กับงานประจำเพื่อลดน้ำหนักของกำลังพลกองทัพอากาศ และเหล่าทัพอื่นๆที่มีภาวะอ้วน ควรคำนึงถึงบริบทแวดล้อมอื่นร่วมด้วย โดยเฉพาะนโยบายด้านสมรรถนะกำลังพลของกองทัพ