ปัจจัยทำนายพฤติกรรมบริโภคเนื้อสัตว์ดิบของประชาชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

     การบริโภคเนื้อสัตว์ดิบอันตรายอย่างยิ่งมีผลต่อการเจ็บป่วยและเสียชีวิต การศึกษาวิจัยแบบความสัมพันธ์เชิงทำนายครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาความชุก ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริมที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมบริโภคเนื้อสัตว์ดิบและวิเคราะห์ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบของประชาชนใน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ประยุกต์ใช้แบบจำลอง PRECEDE MODEL เป็นกรอบในการกำหนดปัจจัย กลุ่มตัวอย่างคือประชาชน 18 ปีขึ้นไปอาศัยอยู่อำเภอเชียงกลาง จำนวน 300 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มหลายขั้นตอนโดยให้เป็นตัวแทนของประชาชนในเขตและนอกเขตเทศบาล เก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และทดสอบสมมติฐานด้วยสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Chi-square, Odd ratio, 95% CI และ Binary logistic regression

     ผลการศึกษาพบความชุกของการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบเท่ากับร้อยละ 65.30 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมบริโภคเนื้อสัตว์ดิบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) มีดังนี้ ปัจจัยนำ ได้แก่ เพศ สถานภาพสมรส ระดับการศึกษา ความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบที่ถูกต้อง ความเชื่อเกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ ปัจจัยเอื้อ ได้แก่ การเข้าถึงเนื้อสัตว์ ราคาเนื้อสัตว์ดิบ เข้าถึงสื่อวิทยุเรื่องอันตรายจากบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ เคยเห็นกติกาชุมชน บรรทัดฐานสังคม ปัจจัยเสริม ได้แก่ มีสมาชิกครอบครัวบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ มีเพื่อนใกล้ชิดบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ มีสมาชิกครอบครัวตักเตือนเมื่อบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ มีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือ อสม.ตักเตือนเมื่อบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ สำหรับปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริม ที่สามารถทำนายพฤติกรรมการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ ได้แก่ เพศ ความรู้ ความเชื่อ ราคาเนื้อสัตว์ดิบ เคยเห็นกติกาชุมชน มีเพื่อนใกล้ชิดบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ มีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือ อสม.ตักเตือนเมื่อบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ ซึ่งสามารถทำนายได้ร้อยละ 41.6 (R2=0.416) ข้อเสนอแนะต่อเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ควรดำเนินการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมบริโภคเนื้อสัตว์ดิบทั้งต่อระดับบุคคลและสิ่งแวดล้อมไปด้วยกัน มีการขับเคลื่อนร่วมกับชุมชนและภาคีในการสร้างความรู้ ความเชื่อ ค่านิยมที่ถูกต้อง และจัดการสิ่งแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อการบริโภคเนื้อสัตว์ดิบ โดยใช้มาตรการชุมชนเป็นเครื่องมือ