แบบแผนของครอบครัวที่มีบุตรปลูกถ่ายตับ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพแบบปรากฏการณ์วิทยานี้ มีความมุ่งหมายเพื่อค้นหาผลกระทบของครอบครัวและแบบแผนครอบครัวในครอบครัวที่มีบุตรเข้ารับการปลูกถ่ายตับ ผู้ให้ข้อมูลหลักเป็นบิดามารดาหรือผู้เลี้ยงดูเด็กที่ดูแลบุตรอายุน้อยกว่า 6 ปี ซึ่งได้รับการผ่าตัดปลูกถ่ายตับและจำหน่ายจากโรงพยาบาลไม่น้อยกว่า 6 เดือน จำนวน 19 ครอบครัว เก็บข้อมูลโดยสัมภาษณ์เชิงลึกพร้อมการบันทึกเสียง และมีแนวคำถามในการสัมภาษณ์เดือนมกราคม พ.ศ. 2556 ถึงมิถุนายน พ.ศ. 2556 ใช้การวิเคราะห์เนื้อหาในการประมวลผลข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า มี 13 ครอบครัว ที่บิดาและมารดาร่วมกันตัดสินใจในการให้บุตรเข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนตับ และมี 12 ครอบครัว ที่ผู้บริจาคตับเป็นมารดา การมีบุตรเข้ารับการปลูกถ่ายตับส่งผลกระทบต่อครอบครัวหลายด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ด้านการดำเนินชีวิตประจำวันและด้านเศรษฐกิจ และสามารถจำแนกแบบแผนครอบครัวได้เป็น 2 แบบแผน คือ (1) แบบแผนครอบครัวที่ปรับตัวได้ เป็นแบบแผนที่ครอบครัวสามารถปรับตัวและเผชิญกับภาวะวิกฤตได้อย่างเหมาะสม และได้รับผลกระทบน้อย โดยประมาณร้อยละ 83 เป็นครอบครัวเดี่ยว และ (2) แบบแผนครอบครัวที่ปรับตัวไม่ได้ ไม่สามารถเผชิญกับภาวะวิกฤตที่เกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสม ส่วนใหญ่มีผลกระทบในด้านจิตใจและอารมณ์ ทำให้เกิดภาวะเครียดภายในครอบครัวด้วย โดยร้อยละ 77 เป็นครอบครัวขยาย  ข้อค้นพบนำไปสู่การพัฒนาแนวทางการให้คำแนะนำและช่วยเหลือครอบครัวที่นำบุตรเข้ารับการปลูกถ่ายตับ โดยการเตรียมญาติสายตรงให้เข้ามามีส่วนร่วมดูแลเด็กและครอบครัว ตั้งแต่เข้ารับการปลูกถ่ายตับในโรงพยาบาลและดูแลต่อเนื่อง รวมทั้งการหาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลบุตรที่บ้าน