ผลของโปรแกรมการรับรู้ความสามารถของตนเองต่อพฤติกรรม การดูแลตนเองด้วยการแพทย์แผนไทย ในกลุ่มผู้ป่วยโรคปวดหลังส่วนบน โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน

บทคัดย่อ

จากการสำรวจความชุกของโรคระบบกล้ามเนื้อ กลุ่มอาการปวดหลังส่วนบนสูงเป็นลำดับที่ 3 จากการจัดอันดับทั้งหมด 10 อันดับ ตามกลุ่มอาการ และสถิติผู้ป่วยนอกโรคปวดหลังส่วนบน ของโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน ในปี พ.ศ. 2558 เพิ่มขึ้นเป็น 3 เท่า ของปี พ.ศ. 2557

การวิจัยกึ่งทดลองนี้ เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการรับรู้ความสามารถของตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยการแพทย์แผนไทยในกลุ่มผู้ป่วยโรคปวดหลังส่วนบน กลุ่มตัวอย่าง แบ่งเป็นกลุ่มละ 17 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสุขศึกษา  จำนวน 4 สัปดาห์ๆ ละ 1 ครั้งๆละ 90 นาที ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับคู่มือพฤติกรรมการดูแลตนเองฯ ไม้ตะขอนวดตัววิไล และดูวีดีโอที่เปิดให้ผู้ป่วยขณะรอรับบริการของโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยฯ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐาน โดยใช้สถิติ Wilcoxon Signed Ranks test และMann-Whitney U test ที่ระดับความเชื่อมั่น 95 %

ผลการทดลอง กลุ่มทดลองมีการรับรู้ความสามารถของตนเอง (p=0.001) และพฤติกรรมการดูแลตนเอง (p<0.001) สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระดับอาการปวดลดลงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ส่วนความคาดหวังในผลลัพธ์สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลองแต่ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p=0.400) ความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างกลุ่มหลังการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลองมีการรับรู้ความสามารถของตนเอง (p<0.001) และความคาดหวังในผลลัพธ์ (p=0.042) พฤติกรรมการนวดบำบัดตนเองบริเวณหลังส่วนบน (p=0.009) และพฤติกรรมการบริหารร่างกายแบบฤๅษีดัดตนท่าแก้เจ็บหลัง (p=0.001) สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) และพฤติกรรมการนวดตนเองโดยใช้ไม้ตะขอนวดตัววิไลบริเวณหลังส่วนบนมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบแต่ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p=0.174) และระดับอาการปวดน้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ดังนั้น โปรแกรมการประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยการแพทย์แผนไทย สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเอง โดยเฉพาะการนวดบำบัดตนเองบริเวณหลังส่วนบน และการบริหารร่างกายแบบฤๅษีดัดตนท่าแก้เจ็บหลัง แต่สำหรับการนวดตนเองโดยใช้ไม้ตะขอนวดตัววิไลบริเวณหลังส่วนบนต้องใช้เวลาในการฝึกทักษะเพิ่มขึ้น