การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยง โรคไม่ติดต่อเรื้อรังด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการความรู้ ของชุมชนในตาบลบางเกลือ จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

กำรวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหำแนวทำงปฏิบัติที่ดีของผู้สูงอำยุสุขภำพดี สร้ำงผู้นำนักปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพ ศึกษำผลกำรเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และพัฒนำรูปแบบกำรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังด้วยกระบวนกำรจัดกำรควำมรู้ โดยผู้ร่วมวิจัยขับเคลื่อนในพื้นที่ 10 คน และกลุ่มเสี่ยงที่เข้ำร่วมวิจัยในบทบำทผู้นำนักปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพ 10 คน โดยใช้แนวคิด PRECEDE Model กับกำรจัดกำรควำมรู้ตั้งแต่ศึกษำบริบทพื้นที่ ร่วมวำงแผน นำแผนไปปฏิบัติ และปรับปรุงสรุป เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลได้แก่ แบบสัมภำษณ์เชิงลึกและแบบวัดกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเอง กำรควบคุมตนเอง กำรดูแลตนเองและผลลัพธ์ด้ำนสุขภำพ
ผลกำรวิจัยพบว่ำ 1) ผู้สูงอำยุที่มีสุขภำพดีมำจำกปัจจัยที่สำคัญคือ กำรดำรงชีวิตประจำวันตำมแบบดั้งเดิมและเรียนรู้ที่จะพัฒนำสุขภำพตนเองเสมอ 2) ผู้นำนักปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมีควำมตระหนักถึงปัญหำสุขภำพตนเองและชุมชน และร่วมวิเครำะห์แนวทำงจัดทำร่ำงรูปแบบฯและเข้ำร่วมกิจกรรมทดลองใช้รูปแบบฯพร้อมปรับปรุงรูปแบบฯเพื่อใช้ได้จริงในกลุ่มเสี่ยง 3) ผลกำรจัดกิจกรรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพที่เน้นกำรเรียนรู้กับปฏิบัติจริง ร่วมกับกำรสนับสนุนของผู้นำ พบว่ำ กลุ่มเสี่ยงภำยหลังกำรเข้ำร่วมกิจกรรมมีกำรรับรู้ควำมสำมำรถ กำรควบคุมตนเองและพฤติกรรมสุขภำพดีขึ้นกว่ำก่อนกำรเข้ำร่วมกิจกรรม และมีค่ำดัชนีมวลกำย ควำมยำวเส้นรอบเอวและผลน้ำตำลในเลือด ระดับควำมดันโลหิตลดลง และ 4) ได้รูปแบบกำรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพของชุมชนบำงเกลือด้วยกำรจัดกำรควำมรู้เริ่มตั้งแต่ศึกษำบริบทของชุมชน กระตุ้นบุคคลในชุมชนให้ตระหนักและมีศักยภำพในกำรสร้ำงรูปแบบกำรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภำพร่วมกัน ร่วมกันวิเครำะห์แนวทำงกำรดูแลสุขภำพตนเองจำกผู้สูงอำยุในชุมชน พัฒนำรูปแบบฯของชุมชน จัดกิจกรรมกำรเรียนรู้เน้นกำรปฏิบัติจริง และประเมินพฤติกรรมและผลลัพธ์ด้ำนสุขภำพ