ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยส่วนบุคคลของผู้ปกครองกับพฤติกรรมการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย
คำสำคัญ:
ปัจจัยส่วนบุคคล, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน, เด็กปฐมวัยบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล และระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ปกครองเกี่ยวกับการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล และความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ปกครองกับพฤติกรรมการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย จำนวน 347 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา สถิติสหสัมพันธ์ของสเปียร์แมน (Spearman’s rho correlation) และสถิติไคสแควร์ (Chi-square)
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 65.77 อายุเฉลี่ย 37 ปี (S.D. = 9.07) ความรอบรู้ด้านสุขภาพในภาพรวมอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 60.8 มีพฤติกรรมในการเฝ้าระวังและป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 76.7 และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับสูงกับพฤติกรรมในการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ คะแนนรวมความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของผู้ปกครอง (r = 0.721) ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับต่ำ ได้แก่ อายุ (r = 0.114) และรายได้ครอบครัวต่อเดือน (r = 0.206) ปัจจัยส่วนบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ได้แก่ ระดับการศึกษา อาชีพ การได้รับการตรวจสุขภาพ สภาวะสุขภาพของเด็กปฐมวัย ลักษณะที่อยู่อาศัย และการติดตั้งแอพพลิเคชั่นติดตามสถานการณ์สภาพอากาศ/ฝุ่น
การวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่าปัจจัยส่วนบุคคลบางปัจจัย และความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของผู้ปกครอง มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมในการป้องกันฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในเด็กปฐมวัย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าหากผู้ปกครองมีความรอบรู้ด้านสุขภาพสูงจะส่งผลต่อการมีพฤติกรรมการป้องกันให้กับเด็กปฐมวัยที่สูงตามไปด้วย
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงของประเทศไทย ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 25 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://air4thai.com/tagoV2/tago_file/books/book_file/23d013df9e571981c636a8a9016d301a.pdf
คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ. ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง กำหนดมาตรฐานฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ในบรรยากาศทั่วไป [อินเทอร์เน็ต]. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนพิเศษ 163 ง. (8 กรกฎาคม 2565). [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2565/E/163/T_0021.PDF
World Health Organization. WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2023 May 1]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/551b515e-2a32-4e1a-a58c-cdaecd395b19/content
กรมควบคุมมลพิษ. สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงของประเทศไทย ปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 25 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://air4thai.com/tagoV2/tago_file/books/book_file/eef68f0fe6195accf1e101ff3c204fe0.pdf
กรมควบคุมมลพิษ. ประวัติข้อมูลคุณภาพอากาศ (Air4Thai) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 25 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://air4thai.pcd.go.th/webV3/#/History
กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดจันทบุรี. การป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5) ปี 2569 จังหวัดจันทบุรี (หนังสือที่ จบ (กปภจ) 0021/ว010). จันทบุรี: ศาลากลางจังหวัดจันทบุรี; 2569.
สุทธิศักดิ์ เด่นดวงใจ, พงศ์เทพ วิวรรธนะเดช, วิโรจน์ เจียมจรัสรังสี. ความสัมพันธ์ระหว่างระดับฝุ่นละออง PM2.5 รายวันในอากาศกับการมารับการรักษาด้วยโรคระบบการหายใจและระบบหัวใจและหลอดเลือด ณ โรงพยาบาลราชบุรี อ.เมือง จ.ราชบุรี. เชียงใหม่เวชสาร. 2564;60(3):345-58.
de Buhr E, Tannen A. Parental health literacy and health knowledge, behaviours and outcomes in children: a cross-sectional survey. BMC Public Health. 2020;20(1):1096.
Liu S, Chiang YT, Tseng CC, Ng E, Yeh GL, Fang WT. The Theory of Planned Behavior to Predict Protective Behavioral Intentions against PM2.5 in Parents of Young Children from Urban and Rural Beijing, China. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(10):2215.
เกศินี อิ่มแมน, ศักดิ์สิทธิ์ อิ่มแมน, จุฑามาศ ผลมาก, พัชรี วรกิจพูนผล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM 2.5 ให้แก่เด็กก่อนวัยเรียนของผู้ปกครองในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก. วารสารวิจัยทางการพยาบาล การผดุงครรภ์ และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2566;43(1):146-56.
เมธ์วดี นามจรัสเรืองศรี. การพัฒนาความรอบรู้ทางสุขภาพในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็กเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) กรณีศึกษาโรงเรียนเคหะทุ่งสองห้องวิทยา 1 กรุงเทพมหานคร. สระบุรี: กรมอนามัย; 2566.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. กลยุทธ์การสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรม [อินเทอร์เน็ต]. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2561.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-10.
Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
พิชชานันท์ ขจรเพ็ชร, อาทิตย์ โพธิ์ศรี, ณัฐนารี เอมยงค์, ธนาศรี สีหะบุตร. พฤติกรรมของผู้ปกครองในการป้องกันการรับสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็กในเด็กนักเรียนโรงเรียนประถมศึกษาของรัฐบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ. วารสารควบคุมโรค. 2565;48(2):404-14.
บุษกร พันธ์เมธาฤทธิ์, กขณา คงแสง, ปิยธิดา เทพประดิษฐ์, และคณะ. พฤติกรรมการดูแลเด็กในการป้องกันควบคุมโรคติดต่อที่บ้านโดยผู้ปกครองและที่ฝ่ายพัฒนาเด็กปฐมวัยโดยผู้ดูแลเด็ก. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์. 2561;38(4):79-90.
ทีนุชา ทันวงศ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของประชาชนกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2565;5(2):28-43.
ธัญญา สุพรประดิษฐ์ชัย. คุณลักษณะประชากร พฤติกรรมในการป้องกันตนเองและการประเมินสุขภาพตนเองของประชาชนในพื้นที่ที่มีความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 สูงในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ. 2564;10(2):13-26.
สุรัสดา นะสีดา, ธัญรัตน์พร หาญโสภี. แผนปฏิบัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) จังหวัดสระบุรี ประจำปี 2568 [อินเทอร์เน็ต]. สระบุรี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระบุรี; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 25 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://sro.moph.go.th/file/280420251002151_11.pdf
เบญจมาศ ทำเจริญตระกูล, อิสราวรรณ สนธิภูมาศ, มลธิชา คงชนะ, พิชญาภา วาริชตระกูล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคจากฝุ่น PM2.5 ของประชากรวัยทำงานในเขตเทศบาลนคร นครราชสีมา. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2568;31(1):223-39.
จักรพันธุ์ ศิริบริรักษ์, ปราการ ทัตติยกุล. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ปกครองในการดูแลสุขภาพและพัฒนาการของเด็กปฐมวัย. วารสารกุมารเวชศาสตร์. 2567;63(3):81-92.
สุภางค์พิมพ์ รัตตนสัมพันธ์, นิธินันท์ ศิรบารมีสิทธิ์, ชนินทร รัตนสัมพันธ์. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกัน การสัมผัสฝุ่น PM 2.5 ของหญิงตั้งครรภ์ โรงพยาบาลปทุมธานี. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์. 2565;42(3):53-62.
Batool SH, Safdar M, Eman S. Relationship between parents' health literacy and child health: systematic review. Library Hi Tech. 2024;42(1):131-48.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสุขศึกษา

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.