ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาแผนโบราณที่ประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลบางขันแตก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

            ผู้สูงอายุเป็นวัยที่มีโรคประจำตัวมาก มีโอกาสเสาะแสวงหายาแผนโบราณมารักษาหรือบรรเทาโรคจึงเสี่ยงที่จะได้รับอันตรายจากยาแผนโบราณที่ไม่ได้มาตรฐาน การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาแผนโบราณ ที่ประยุกต์ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลบางขันแตก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 คนกลุ่มเปรียบเทียบ 30 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรมสุขศึกษาทั้งสิ้น 5 ครั้ง เป็นเวลา 8 สัปดาห์ รวบรวมข้อมูลก่อนและหลังโปรแกรมโดยใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานค่าสูงสุด ค่าต่ำสุด Chi-square test, Independent’s t-test, Paired sample t-test, Wilcoxon signed-rank test, Independent’s t-test และ Mann Whitney U test

            ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ในเรื่องของการใช้ยาแผนโบราณ การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดอันตรายและการรับรู้ความรุนแรงจากการใช้ยาแผนโบราณที่ไม่ได้มาตรฐาน การรับรู้ประโยชน์และพฤติกรรมการเลือกใช้ยาแผนโบราณที่ได้มาตรฐานมากกว่าก่อนทดลองและมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ (p<0.001) และมีการรับรู้อุปสรรคในการเลือกใช้ยาแผนโบราณที่ได้มาตรฐานลดลงจากก่อนการทดลองและลดลงมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ (p<0.001) แสดงให้เห็นถึงประสิทธิผลของโปรแกรมที่ประยุกต์ทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาแผนโบราณในผู้สูงอายุ ดังนั้นจึงสามารถนำโปรแกรมสุขศึกษานี้ไปใช้ในการบรรเทาปัญหาการใช้ยาแผนโบราณอย่างไม่ปลอดภัยในผู้สูงอายุสำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลได้