ผลของโปรแกรมส่งเสริมความเชื่อด้านสุขภาพด้วยเทคนิคการเรียนรู้เชิงรุกต่อการลด การสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางอ้อมในผู้สูงอายุ ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว  จังหวัดสกลนคร

Pornnapha Harakhot; Numporn Insin

Authors

Pornnapha Harakhot Master of Public Health Student, Sakon Nakhon Rajabhat University
Numporn Insin Health Science Program, Sakon Nakhon Rajabhat University

Keywords:

Indirect Pesticide Exposure, Active Learning, Health Belief Model, Elderly, Cholinesterase Enzyme

Abstract

Elderly individuals in farming households are at risk of adverse health effects from indirect pesticide exposure. This quasi-experimental study with a two-group pretest–posttest design aimed to evaluate the effectiveness of a health belief promotion program combined with active learning techniques in reducing such exposure. The sample included farmers who used pesticides and lived with elderly individuals in Thasila Subdistrict, Song Dao District, Sakon Nakhon Province. Participants were assigned to an experimental group and a comparison group, with 38 individuals in each group, using two-stage sampling. The 4-week program comprised six activities based on the Health Belief Model and active learning techniques, including questioning, knowledge sharing, simulation, demonstration, practice, and reflection. Data were collected using questionnaires from farmers and cholinesterase enzyme screening records from elderly individuals. Statistical analyses included the Mann–Whitney U test, Wilcoxon signed-rank test, and McNemar test.

After the intervention, the experimental group showed significantly higher levels of perceived susceptibility, severity, benefits, and preventive behaviors compared to both pre-intervention and the comparison group (p < 0.001). Perceived barriers were significantly reduced (p < 0.001). Moreover, the proportion of elderly individuals with normal and safe exposure levels increased from 10.52% to 50.00% in the experimental group.

These findings indicate that the program was effective in reducing indirect pesticide exposure among elderly individuals. It should be promoted for use in other agricultural communities, especially where elderly household members are present.

References

กรมควบคุมโรค. (2562). คู่มือการตรวจคัดกรองความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชโดยกระดาษทดสอบโคลีนเอสเตอเรสสำหรับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2567). แนวทางการดำเนินงานสุขศึกษาเพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ ประจำปีงบประมาณ 2567. ค้นเมื่อ 16 มีนาคม 2569, จาก https://hed.hss.moph.go.th/wp-content/uploads/2024/05/แนวทางการดำเนินงานสุขศึกษาและพฤติกรรมสุขภาพ-ปีงบประมาณ-2567.pdf

เทศบาลตำบลท่าศิลา. (2566). ข้อมูลการบริหารงานท้องถิ่นของตำบลท่าศิลา จังหวัดสกลนคร. สกลนคร: เทศบาลตำบลท่าศิลา.

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าศิลา. (2566). รายงานผลการคัดกรองความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร. สกลนคร: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าศิลา.

สุรศักดิ์ ธรรมรักษ์เจริญ, จุฑามาศ เจียมสาธิต, ธนูย์สิญจน์ สุขเสริม, บุษกร สุวรรณรงค์, & สนธยา ไสยสาลี. (2568). ความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข เขต 4, 15(3), 133–144.

Afshari, M., Karimi-Shahanjarini, A., Khoshravesh, S., & Besharati, F. (2021). Effectiveness of interventions to promote pesticide safety and reduce pesticide exposure in agricultural health studies: A systematic review. PLOS One, 16(1), e0245766.

Cotton, J., Edwards, J., Rahman, M. A., & Brumby, S. (2018). Cholinesterase research outreach project (CROP): Point-of-care cholinesterase measurement in an Australian agricultural community. Environmental Health, 17, 31.

CURWIN B. D., HEIN M. J., SANDERSON W. T., STRILEY C., HEEDERIK D., KROMHOUT H., et. al. (2007). Urinary Pesticide Concentrations Among Children, Mothers and Fathers Living in Farm and Non-Farm Households in Iowa. The Annals of Occupational Hygiene, 51(1), 53–65.

Dawson-Saunders, B., & Trapp, R. G. (1994). Basic and clinical biostatistics (2nd ed.). Appleton & Lange.

Eddleston, M., Buckley, N. A., Eyer, P., & Dawson, A. H. (2008). Management of acute organophosphorus pesticide poisoning. The Lancet, 371(9612), 597–607.

Estrela, M., Leitão, C., Neto, V., Martins, B., Santos, J., Branquinho, A., et al. (2025). Educational interventions for the adoption of healthy lifestyles and improvement of health literacy: A systematic review. Public Health, 245, 105788.

Hoppin J. A., Umbach D. M., London S. J., Lynch C. F., Alavanja M. C., & Sandler D. P. (2006). Pesticides and adult respiratory outcomes in the agricultural health study. Annals of the New York Academy of Sciences, 1076, 343–354.

López-Gálvez, N., Wagoner, R., Quirós-Alcalá, L., Ornelas Van Horne, Y., Furlong, M., Avila, E., et al. (2019). Systematic literature review of the take-home route of pesticide exposure via biomonitoring and environmental monitoring. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(12), 2177.

Lu, C., Fenske, R. A., Simcox N. J., & Kalman D. (2000). Pesticide Exposure of Children in an Agricultural Community: Evidence of Household Proximity to Farmland and Take-Home Exposure Pathways. Environmental Research, 84(3), 290–302.

Nasrabadi, M. N., Doost, A. S., & Mezzenga, R. (2021). Modification approaches of plant-based proteins to improve their techno-functionality and use in food products. Food Hydrocolloids, 118, 106789.

Pezzoli, G., & Cereda, E. (2013). Exposure to pesticides or solvents and risk of Parkinson disease. Neurology, 80(22), 2035–2041.

Ross, S. M., McManus, I. C., Harrison, V., & Mason, O. (2013). Neurobehavioral problems following low-level exposure to organophosphate pesticides: A systematic and meta-analytic review. Critical Reviews in Toxicology, 43(1), 21–44.

Uemura, K., Yamada, M., & Okamoto, H. (2021). The effectiveness of an active learning program in promoting a healthy lifestyle among older adults with low health literacy: A randomized controlled trial. Gerontology, 67(1), 25–35.

Worapitpong, S., Maruo, S. J., Neelapaichit, N., Sirivarasai, J., & Piaseu, N. (2017). Effects of an insecticide exposure prevention program on exposure and blood cholinesterase levels in Thai farmers. The Bangkok Medical Journal, 13(2), 41–48.