ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตาม 3อ. 2ส.  ของผู้ดูแลผู้สูงอายุในจังหวัดสกลนคร

Neeranute Wontaisong; Anuwat Surinrach; Jiraporn  Jumpajan

Authors

Neeranute Wontaisong Health Science Program, Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University
Anuwat Surinrach Health Science Program, Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University
Jiraporn Jumpajan Health Science Program, Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University

Keywords:

Elderly Caregivers, Health Behavior 3E 2S, Health Literacy

Abstract

Caregivers' health literacy plays an important role in encouraging healthy behaviors. The aim of this cross-sectional survey study was to evaluate the health literacy and health behavior 3E 2S of elderly caregivers in Sakon Nakhon Province and to examine the correlation between health literacy and health behavior 3E 2S among these caregivers. The sample was 235 elderly caregivers in Sakon Nakhon Province. The sample size was calculated using Cochran's formula. A multistage sampling was employed. The data was collected using health behavior of 3E 2S. Thai people aged 15 years and over. This tool is provided by the Health Education Division, Department of Health Services Support, Ministry of Public Health. The data was analyzed using frequency, percentages, averages, and standard deviations. Pearson's correlation coefficient test is used to evaluate the relationship between independent and dependent variables.

The results indicated that the average health literacy score of the caregiver was at a fair level ( $\overline{x}$ =53.41, S.D.=5.75). The average health behavior 3E 2S score was a fair level ( $\overline{x}$ =17.31, S.D.=2.79). Overall health literacy has a moderate correlation with the health behavior 3E 2S of elderly caregivers in Sakon Nakhon Province (r = .547, p-value < 0.001). This study shows that improving health literacy through the 3E 2S principle can help elderly caregivers develop healthier habits. To build stronger social support and keep people informed and motivated to follow the advice, it's important to show how the can 3E 2S be used in daily life. It's also key to bring together village health volunteers, community leaders, and senior families to work together.

References

กรมอนามัย. (2563). มาตรฐานแนวทางการให้บริการสถานดูแลผู้สูงอายุที่บ้านในชุมชน. นนทบุรี: สำนักอนามัยผู้สูงอายุ.

กระทรวงสาธารณสุข. (2560). แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข (พ.ศ. 2560-2570). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

กลุ่มนโยบายและวิชาการ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสกลนคร. (2566). รายงานสถานการณ์ทางสังคม จังหวัดสกลนคร, 2567. ค้นเมื่อ 14 สิงหาคม 2568, จาก https://www.dcy.go.th/public/subwebsite/province/sakonnakhonshelter/file_download/1705391542114-294557545.pdf

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2562). เครื่องมือสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในสถานบริการสุขภาพ. นนทบุรี: กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ.

กองสุขศึกษา. (2561). กลยุทธ์การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพบริษัท. กรุงเทพฯ: สามเจริญพาณิชย์.

กาญจนาภรณ์ ศรีประเสริฐ, นันทนา วิทยานุภาพ, & สุภาพร ศรีสมบูรณ์. (2566). การพัฒนาความรอบรู้ในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของผู้ดูแลผู้สูงอายุในอำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยสุขภาพและสาธารณสุข, 5(2), 85-99.

ดาวรุ่ง เยาวกูล, ปาจรีย์ อับดุลลากาซิม, & นิภา มหารัชพงศ์. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตสุขภาพที่ 6. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์, 15(1), 257-272.

ทรรศนีย์ บุญมั่น. (2566). ปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพ 3อ. 2ส. ของประชาชน อำเภอมืองสุโขทัย จังหวัด สุโขทัย. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอร์ทเทิร์น, 4(1), 137-152.

ปวริศรา อาจวานิชชากุล. (2568). ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารวิจัยสุขภาพโรงพยาบาลและชุมชน, 3(1), 1-18.

พิม สุวรรณิน. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. 2ส. ของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงหน่วยตรวจหัวใจด้วยเครื่องมือพิเศษ โรงพยาบาลตำรวจ. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 1(2), 10-19.

วิชุดา นพเสริฐ, นิศาชล บุบผา, & อรุณณี ใจเที่ยง. (2566). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มวัยทำงานอายุ 45-59 ปี ในอำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์. พยาบาลสารมหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 50(1), 256-270.

ศิริพร ชุนฉาย, นพนัฐ จำปาเทศ, กมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม, รัชนี นามจันทรา, & อภิรัตน์ อำภามณี. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพตาม 3อ.2ส.ของผู้ป่วยโรคเบาหวานร่วมกับโรคความดันโลหิตสูง อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 38(2), 235-245.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2562). การสำรวจสุขภาพและสวัสดิการแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ของประเทศไทย กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ.2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

อนันต์ อิฟติคาร, & ศวิตาศรีสวัสดิ์. (2566). ปัจจัยความรอบรู้ทางสุขภาพที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ จังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(2), 31-40.

อรวรรณ นามมนตรี. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health literacy). วารสารทันตาภิบาล, 29(1), 122-128.

Choi, E., & Lee, J. (2023). The relation between eHealth literacy and health-related behaviors: Systematic review and meta-analysis. Journal of Medical Internet Research, 25(1), e40778.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.

DeWalt, D. A., Berkman, N. D., Sheridan, S., Lohr, K. N., & Pignone, M. P. (2004). Literacy and health outcomes: a systematic review of the literature. Journal of general internal medicine, 19(12), 1228-1239.

Likert, R. (1967). The human organization: its management and values. New York: McGraw-Hill.

MacLeod, S., Musich, S., Gulyas, S. W., Cheng, Y., Tkatch, R., Cempellin, D., et al. (2017). The impact of inadequate health literacy on patient satisfaction, healthcare utilization, and expenditures among older adults. Geriatric Nursing, 38(4), 334-341.

Naowanit, R., Putthinoi, S., & Lersilp, S. (2021). Relationship between health literacy and health behavior of the elderly in Bang Phlat district, Bangkok. Journal of Health Science Research, 15(1), 1-10.

Pechrapa, K., Yodmai, K., Kittipichai, W., Charupoonpol, P., & Suksatan, W. (2021). Health literacy among older adults during COVID-19 pandemic: a cross-sectional study in an urban community in Thailand. Annals of geriatric medicine and research, 25(4), 309.

Sripaew, S., Assanangkornchai, S., Nontarak, J., Chariyalertsak, S., Kessomboon, P., Taneepanichskul, S., et al. (2024). Socioeconomic inequalities associated with geriatric syndrome in Thailand: The results of Fifth National Health Examination Survey. Plos one, 19(10), e0311687.