การประเมินประสิทธิผลของนโยบายและมาตรการในการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน จังหวัดอุดรธานี

ชลลดา ปิตุพงศ์; สุรชัย พิมหา

ผู้แต่ง

ชลลดา ปิตุพงศ์ นักศึกษาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สุรชัย พิมหา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การประเมินประสิทธิผลของนโยบาย, ผู้บาดเจ็บ, ผู้เสียชีวิต, อุบัติเหตุการจราจรทางถนน, การวิจัยแบบอนุกรมเวลา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบอนุกรมเวลา (Interrupted Time Series: ITS) มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของนโยบายและมาตรการการปฏิบัติงานด้านการบาดเจ็บจากจราจรทางถนน ต่อจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนนของจังหวัดอุดรธานี ปี 2563 เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณ โดยใช้แบบบันทึกข้อมูล (Data Record Form) จำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน จังหวัดอุดรธานี ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง คือ ข้อมูลจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน จังหวัดอุดรธานี ตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ.2559 ถึง 30 กันยายน พ.ศ.2568 แบ่งเป็นจำนวนผู้บาดเจ็บและจำนวนผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน 153,595 คน และ 3,648 คน ตามลำดับ ใช้สถิติการถดถอยแบบแบ่งช่วงเชิงเส้น (Segmented Linear Regression) ในการวิเคราะห์ข้อมูล

ผลการศึกษาพบว่า หลังจากได้รับนโยบายและมาตรการการในการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน 1 ปี พบว่า จำนวนผู้บาดเจ็บมีจำนวนลดลง 3057 คน (95% CI = 515.67 ถึง 5599.71; P-value = 0.018) แนวโน้มการเปลี่ยนแปลง เมื่อเปรียบเทียบหลังจากได้รับนโยบายและมาตรการกับก่อนได้รับนโยบายและมาตรการ จำนวนผู้เสียชีวิตมีแนวโน้มลดลง 24 คน (95% CI 11.30 ถึง= 38.36 ; P-value < 0.001)

โดยสรุปพบว่า นโยบายและมาตรการในการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน จังหวัดอุดรธานี ปี 2563 มีประสิทธิผลในการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน ซึ่งสามารถนำผลการวิจัยไปใช้ในการกำหนดนโยบายวางแผนการปฏิบัติงานในการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุการจราจรทางถนน เพื่อขับเคลื่อนนโยบายและมาตรการอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลต่อไป แม้ว่าผลการศึกษาจะแสดงการลดจำนวนผู้บาดเจ็บและผู้เสียชีวิตหลังการดำเนินงานตามนโยบายและมาตรการ ปี 2563 แต่อาจมีปัจจัยร่วมอื่น ๆ ที่มีส่วนร่วมขับเคลื่อนโยบายและมาตราการนี้ด้วย เช่น ผลกระทบจากการลดการเดินทางในช่วงการระบาดของ COVID‑19 หรือมาตรการควบคุมอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมกัน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แผนปฏิบัติราชการกระทรวงสาธารณสุข ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566-2570). นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.

กรมควบคุมโรค. (2566). แนวทางการดำเนินงานป้องกันการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนน. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2564). คู่มือการดำเนินงานป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนในระดับชุมชน. กรุงเทพฯ: กระทรวงมหาดไทย.

ประพัทธ์ ธรรมวงศา. (2567). การพัฒนารูปแบบความปลอดภัยทางถนนโดยใช้กลไกคณะกรรมการศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนนระดับอำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(1), 51-62.

พิชิต แสนเสนา, ธวัชชัย คำป้อง, & วิลาวัลย์ บุญมี. (2566). รูปแบบการป้องกันการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 2(1), 47–62.

พูลสมบัติ ติงมหาอินทร์. (2567). การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังและการจัดการความเสี่ยงอุบัติเหตุทางถนน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 14(2), 301-318.

วรายุส วรรณวิไล, & ณัฐสิทธิ์ สองเมือง. (2568). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายชุมชนในการจัดการอุบัติเหตุทางถนน อำเภอละงู จังหวัดสตูล. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(1), 471–480.

ศรีสมบูรณ์ คำผง. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการความปลอดภัยในการจราจร โดยคณะกรรมการศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนน อำเภอเมืองศรีสะเกษ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม, 1(2), 72–86.

ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน. (2565). แผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565-2570. กรุงเทพฯ: ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน.

ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดอุดรธานี. (2564). แผนปฏิบัติการป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนช่วงเทศกาลสงกรานต์ พ.ศ. 2564. อุดรธานี: องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุดรธานี.

สานิตย์ เหง้าพรหมมินทร์, พรพิมล มัฆนาโส, & ธัชธรรม์ มัฆนาโส. (2568). การพัฒนาคุณภาพการดำเนินงานป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนน อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(1), 746–755.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565-2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข) ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2561). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี. (2568). ข้อมูลโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจังหวัดอุดรธานี ปีงบประมาณ 2568. อุดรธานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี.

อภิวัฒน์ ปิตุพงศ์, กฤตติกา แสนโภชน์, & ธนกฤต ทุริสุทธิ์. (2567). ยุทธศาสตร์การลดอุบัติเหตุทางถนนแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน เขตสุขภาพที่ 8 กระทรวงสาธารณสุข. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(9), 280-291.

เอกพล กาละดี. (2560). การวิเคราะห์ถดถอยแบบแบ่งช่วงสำหรับการศึกษารูปแบบ Interrupted Time Series: การประยุกต์ใช้ในงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. วารสารความปลอดภัย และสุขภาพ, 10(37), 1-9.

Bernal, J. L., Cummins, S., & Gasparrini, A. (2017). Interrupted time series regression for the evaluation of public health interventions: A tutorial. International Journal of Epidemiology, 46(1), 348–355.

Edwards, J. H. (1961). The recognition and estimation of cyclic trends. Annals of Human Genetics, 25, 83-86.

Walter, S. D. & Elwood, J. M. (1975). A test for the seasonality of events with a variable population at risk. British Journal of Preventative and Social Medicine, 29, 18-21.

World Health Organization. (2023). Global status report on road safety 2023. Geneva: WHO.

World Health Organization. (2019). International statistical classification of diseases and related health problems, 10th Revision (ICD-10). Geneva: WHO.