กรอบวิธีการอย่างง่ายเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับการประมาณผลได้ทางการเงิน จากโครงการเพิ่มโอกาสการเข้าถึงยาสำหรับผู้ป่วยแบบกำหนดจำนวนรอบการรักษา

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนากรอบวิธีการอย่างง่ายในการประมาณผลได้ทางการเงินจากโครงการเพิ่มโอกาสการเข้าถึงยาสำหรับผู้ป่วย (patient access program: PAP) ในรูปแบบกำหนดรอบการรักษา (cycle capping) ในสถานการณ์ที่ไม่สามารถดำเนินการศึกษาความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเป็นการเฉพาะได้ วิธีการ: กรอบวิธีการอย่างง่ายถูกพัฒนาจาก 4 กรณีศึกษาสมมติของ PAP ของยารักษามะเร็งชนิดมุ่งเป้าที่ไม่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติในรูปแบบกำหนดรอบการรักษา คำถามสำคัญ 4 ข้อที่ใช้เป็นกรอบในการประมาณผลได้ทางการเงินในแต่ละกรณีศึกษา  คือ 1) ยาใน PAP มีประสิทธิผลทางคลินิกเหนือกว่าการรักษาที่เป็นมาตรฐานหรือไม่ 2) PAP ช่วยลดค่าใช้จ่ายของยาได้มากน้อยเพียงใดเมื่อเทียบกับไม่เข้าร่วมในโครงการ 3) การลดค่าใช้จ่ายของยาใน PAP ทำให้ค่าใช้จ่ายที่เหลือของยาเข้าใกล้ระดับความสามารถในการจ่ายเพียงใด และ 4) การปรับเงื่อนไขใน PAP ควรต้องทำอย่างไรเพื่อทำให้ผู้ป่วยมีความสามารถในการจ่ายและเข้าถึงยาได้ ความรู้และบทเรียนจากกรณีศึกษาดังกล่าวได้ถูกนำมาสังเคราะห์เพื่อพัฒนาเป็นกรอบอย่างง่ายเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ ผลการศึกษา: การวิจัยทำให้ได้กรอบอย่างง่ายเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจที่ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนเพื่อใช้ประเมินผลได้ทางการเงินของ PAP ในรูปแบบกำหนดรอบการรักษา ขั้นตอนที่ 1 คือ การประเมินหลักฐานทางคลินิกของยาในโครงการ PAP เปรียบเทียบกับการรักษามาตรฐาน ขั้นตอนที่ 2 เป็นการวิเคราะห์การลดลงของค่ายาเนื่องจากการเข้าร่วม PAP เปรียบเทียบกับการไม่เข้าร่วม ขั้นตอนที่ 3 เป็นการประเมินค่ายาส่วนที่เหลือเทียบกับเกณฑ์ความสามารถในการจ่าย และขั้นตอนที่ 4 เป็นการค้นหาแนวทางปรับปรุงเงื่อนไขของโครงการ PAP เพื่อเพิ่มความสามารถในการจ่ายของผู้ป่วย ผลการศึกษาชี้ว่า การไม่ถ่วงน้ำหนักต้นทุนค่ายาด้วยอัตราการรอดชีวิตโดยโรคไม่ลุกลาม (progression-free survival rate) อาจส่งผลให้ประเมินมูลค่ายาที่ประหยัดได้สูงเกินจริง แม้ว่าการเข้าร่วมโครงการ PAP จะช่วยลดต้นทุนค่ายาซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายหลักของการรักษาลงได้อย่างมาก แต่หลายครั้งพบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวยังคงสูงกว่าเกณฑ์ความคุ้มค่าและเกณฑ์ความสามารถในการจ่ายอยู่ ทั้งนี้ การปรับเปลี่ยนการออกแบบ PAP เช่น การลดราคายา การเพิ่มจำนวนรอบยาสนับสนุน หรือการปรับงวดของการชำระเงิน สามารถส่งผลต่ออัตราส่วนต้นทุนต่อประสิทธิผลส่วนเพิ่ม (incremental cost-effectiveness ratio) และถือเป็นทางเลือกที่น่าจะทำได้ในการเพิ่มความสามารถในการจ่ายค่ายาให้แก่ผู้ป่วยและในขณะเดียวกันก็ยังคงเป็นไปได้สำหรับการต่อรอง สรุป: กรอบแนวคิดอย่างง่ายเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจสามารถช่วยในการประเมินเกี่ยวกับการเข้าร่วม PAP ในรูปแบบจำกัดจำนวนรอบการรักษา อีกทั้งยังให้แนวทางที่ปฏิบัติได้จริงเพื่อเพิ่มความสามารถในการจ่ายค่ายาและการเข้าถึงยากลุ่มที่มีราคาสูงผ่าน PAP ที่ผ่านการปรับปรุงรูปแบบและเงื่อนไขของโครงการ