ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดอันตรกิริยาระหว่างยา ในผู้ป่วยสูงอายุโรคมะเร็งในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุก ความรุนแรง และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดอันตรกิริยาระหว่างยา (drug-drug interactions: DDIs) ในผู้ป่วยสูงอายุโรคมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด วิธีการ: การวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวางแบบย้อนหลังครั้งนี้ทำในผู้ป่วยอายุ 65 ปีขึ้นไปจำนวน 390 ราย ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม 2566 การศึกษาเก็บข้อมูลเกี่ยวกับยาจากฐานข้อมูลระเบียนประวัติอิเล็กทรอนิกส์ และประเมิน DDIs โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูล Lexicomp® และ Beers Criteria® ฉบับปรับปรุงปี 2023 ของสมาคมผู้สูงอายุแห่งอเมริกา ผลการวิจัย: ความชุกของอันตรกิริยาระหว่างยาที่อาจเกิดขึ้น (potential DDIs) ตามฐานข้อมูล Lexicomp® เท่ากับร้อยละ 97.4 ความชุกของคู่ยาที่อาจไม่เหมาะสม (potentially inappropriate drug combinations) ตาม Beers Criteria® เท่ากับร้อยละ 23.8 การวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกส์แบบพหุตัวแปรพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการเกิด potential DDIs ตามฐานข้อมูล Lexicomp® ได้แก่ การใช้ยาร่วมกันตั้งแต่ 10 รายการขึ้นไป (aOR 18.04, 95% CI: 6.05–53.86, P<0.001) ระยะโรคมะเร็งที่มีการแพร่กระจาย (aOR 1.88, 95% CI: 1.18–3.00, P=0.008) มะเร็งทางนรีเวช (aOR 3.59, 95% CI: 1.65–7.80, P=0.001) และโรคมะเร็งชนิดอื่นๆ (aOR 5.26, 95% CI: 1.96–14.16, P=0.001) คู่ยาที่พบจาก DDIs ส่วนใหญ่มีความเสี่ยงระดับ C (ร้อยละ 56.5 ของคู่ยาที่พบ) สรุป: ผู้ป่วยสูงอายุโรคมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดมีความชุกในการเกิด potential DDIs สูง จำนวนรายการยาที่ผู้ป่วยได้รับมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการเกิด potential DDIs ที่เพิ่มขึ้น เภสัชกรจึงควรมีบทบาทในการทบทวนรายการยาและเฝ้าระวังอันตรกิริยาระหว่างยาอย่างเป็นระบบร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพ เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการใช้ยาของผู้ป่วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ มิใช่ความเห็นหรือความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ หรือคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากการพิมพ์ บทความที่ได้รับการเผยแพร่โดยวารสารเภสัชกรรมไทยถือเป็นสิทธิ์ของวารสารฯ
เอกสารอ้างอิง
Department of Older Persons. Statistics of the Thai elderly 2025 [online]. 2025 [cited Jan 15, 2026]. Available from: www.dop.go.th/th/statisticspage?cat =1&id=2578.
International Agency for Research on Cancer. Thailand fact sheet: GLOBOCAN 2022 [online]. 2024 [cited Jan 15, 2026]. Available from: gco.iarc.who.int /media/globocan/factsheets/populations/764-thailand-fact-sheet.pdf.
Ruiz A, DiCristina S. Absorption to excretion: The aging body’s take on drugs – A review of pharmacokinetic changes and their impact on medication management. Curr Pharmacol Rep 2025; 11: 42.
Varghese D, Ishida C, Patel P, Koya HH. Polypharmacy [online]. 2024 [cited Jan 15, 2026]. Available from: www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53 2953/.
Riechelmann RP, Del Giglio A. Drug interactions in oncology: how common are they? Ann Oncol 2009; 20: 1907-12.
Khezrian M, McNeil CJ, Murray AD, Myint PK. An overview of prevalence, determinants and health outcomes of polypharmacy. Ther Adv Drug Saf 2020; 11: 2042098620933741.
van Leeuwen RWF, Brundel DHS, Neef C, van Gelder T, Mathijssen RHJ, Burger DM, et al. Prevalence of potential drug-drug interactions in cancer patients treated with oral anticancer drugs. Br J Cancer 2013; 108: 1071-8.
Oliveira RF, Oliveira AI, Cruz AS, Ribeiro O, Afreixo V, Pimentel F. Polypharmacy and drug interactions in older patients with cancer receiving chemo- therapy: associated factors. BMC Geriatr 2024; 24: 557.
Al-Azayzih A, Ahmad EB, Jarab A, Kharaba Z, Al-Kubaisi KA. Inappropriate medications use among elderly cancer patients according to Beers Criteria. Pharm Pract 2024; 22: 2920.
Alemayehu TT, Wassie YA, Bekalu AF, Birarra MK, Geshaw MB, Gashaw M, et al. Prevalence of potential drug-drug interactions and associated factors among elderly patients in Ethiopia: a systematic review and meta-analysis. Glob Health Res Policy 2024; 9: 34.
Ramsdale E, Mohamed M, Yu V, Otto E, Juba K, Awad H, et al. Polypharmacy, potentially inappro- priate medications, and drug-drug interactions in vulnerable older adults with advanced cancer initiating cancer treatment. Oncologist 2022; 27: e580-8.
Bandidwattanawong C, Rattanaserikulchai P, Jetsadavanit N. Polypharmacy and potentially inappropriate medications are prevalent in the elderly cancer patients receiving systemic cancer therapy and they co-relate with adverse outcomes. BMC Geriatr 2023; 23: 775.
UpToDate Lexicomp® Drug Information Database [online]. 2024 [cited Jan 15, 2026]. Available from: online.lexi.com.
American Geriatrics Society Beers Criteria® Update Expert Panel. American Geriatrics Society 2023 updated AGS Beers Criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc 2023; 71: 2052-81.
Alkan A, Yaşar A, Karcı E, Köksoy EB, Ürün M, Şenler FÇ, et al. Severe drug interactions and potentially inappropriate medication usage in elderly cancer patients. Support Care Cancer 2017; 25: 229-36.
Ozkan M, Karahan I, Yalcin S, Sengul Aycicek G. Effects of potentially inappropriate medications in older patients with gastrointestinal system cancer. Mersin Med J 2023; 38: 284-90.
Alkathiri MA, Bamogaddam RF, Alhabshi HA, Alasmari SY, Alasmari BA, Alzhrani RA, et al. Potential drug-drug interactions among geriatric oncology patients: a retrospective study in Saudi Arabia. BMC Geriatr 2025; 25: 300.
Hong S, Lee JH, Chun EK, Kwak JY, Park J, Kim KI. Polypharmacy, inappropriate medication use,
and drug interactions in older Korean patients with cancer receiving first‐line palliative chemotherapy. Oncologist 2020; 25: e502-11.
Al-Batran SE, Homann N, Pauligk C, Goetze TO, Meiler J, Kasper S, et al. Perioperative chemotherapy with fluorouracil plus leucovorin, oxaliplatin, and docetaxel versus fluorouracil or capecitabine plus cisplatin and epirubicin for locally advanced, resectable gastric or gastro-oesophageal junction adenocarcinoma (FLOT4): a randomised, phase 2/3 trial. Lancet 2019; 393: 1948-57.
