ปัญหาและอุปสรรคในการให้บริการกัญชาทางการแพทย์แก่ผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง: มุมมองของบุคลากรทางการแพทย์ในจังหวัดปัตตานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษากระบวนการทำงาน ปัญหาและอุปสรรคในระบบการให้บริการกัญชาทางการแพทย์แก่ผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองในอำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี และนำเสนอแนวทางการพัฒนาระบบการให้บริการดังกล่าว วิธีการ: ผู้วิจัยสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการกัญชาทางการแพทย์และการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองในอำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี 15 ท่าน และสังเกตการให้บริการ จัดการสนทนากลุ่มผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงาน 8 ท่านเพื่อจัดทำแนวทางการพัฒนาระบบบริการ การเก็บข้อมูลดำเนินการระหว่าง มีนาคม-กันยายน พ.ศ. 2567 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัย: การให้บริการคลินิกกัญชาทางการแพทย์เป็นระบบบริการแบบสหสาขาวิชาชีพ เชื่อมโยงระหว่างโรงพยาบาลและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ครอบคลุมการคัดกรอง วินิจฉัย สั่งใช้ยา ให้คำแนะนำ และติดตามผล โดยมีการส่งต่อข้อมูลกับชุมชนเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง ปัญหาในระบบการให้บริการกัญชาทางการแพทย์แบ่งเป็น 7 ด้าน คือ 1) ด้านบุคลากร พบข้อจำกัดด้านความรู้ ประสบการณ์ ความมั่นใจ และจำนวนกำลังคนไม่เพียงพอ 2) ด้านยา ยากัญชาอายุสั้น รูปแบบยาหยดใช้งานยาก และการหยุดสนับสนุนยา 3) ด้านแนวทางการรักษา ยากัญชาไม่ใช่ยาหลักและแนวทางปฏิบัติขัดแย้งกับนโยบายที่ต้องการเพิ่มการเข้าถึงยา 4) ด้านสถานที่และสิ่งแวดล้อม ยังไม่เอื้อต่อการให้บริการ 5) ด้านระบบงาน ขาดความเชื่อมโยงระหว่างผู้ปฏิบัติงานและระหว่างโรงพยาบาลกับ รพ.สต. 6) ด้านการประชาสัมพันธ์ ประชาสัมพันธ์น้อยและขาดสื่อที่เป็นภาษาท้องถิ่น และ 7) ด้านผู้รับบริการ จำนวนลดลง ขาดความรอบรู้เรื่องกัญชา มีพฤติกรรมที่สร้างความไม่สบายใจแก่บุคลากร ปฏิเสธยากัญชา และการใช้กัญชาขัดกับความเชื่อของผู้ป่วย แนวทางการพัฒนาการให้บริการกัญชาทางการแพทย์ได้แก่ การสร้างความรอบรู้และความเชื่อมั่นแก่เจ้าหน้าที่ การปรับปรุงกระบวนการทำงานและเชื่อมโยงการจัดบริการระหว่างหน่วยงาน การพัฒนาสถานที่ให้บริการ การบริหารจัดการระบบยา การเพิ่มการประชาสัมพันธ์ การสร้างความรอบรู้เรื่องกัญชาแก่ประชาชน และการวิจัยเกี่ยวกับการใช้กัญชาทางการแพทย์ สรุป: ปัญหาในการให้บริการกัญชาทางการแพทย์มี 7 ด้าน การแก้ไขปัญหาควรทำโดยการสร้างความรู้และ ความมั่นใจของบุคลากร เตรียมความพร้อมด้านคน ยา และสถานที่ให้บริการ ปรับปรุงกระบวนการทำงาน เพิ่มการประชาสัมพันธ์ และสร้างความรอบรู้และความเชื่อมั่นของประชาชนในการใช้กัญชาทางการแพทย์อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ มิใช่ความเห็นหรือความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ หรือคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากการพิมพ์ บทความที่ได้รับการเผยแพร่โดยวารสารเภสัชกรรมไทยถือเป็นสิทธิ์ของวารสารฯ
เอกสารอ้างอิง
Thaenkham T, Kessomboon P, Chumworathayi B, Dabpookhiew P, Pittayakittiwong P, Srivong T, et al. Quality of life and effects of cannabis use in cancer patients receiving palliative care. Journal of Nursing Science and Health. 2025; 48: 62-76.
Buamahakul R, Buamahakul T. Treatment effects and adverse drug reaction of Metta-Osot cannabis oil from medical records in end stage cancer patients received treatment at a cannabis clinic, Thai traditional and integrated medicine hospital, Bangkok. Journal of Public Health and Development 2024; 38: 1-11.
Singjai S. Effect of using medical cannabis clinic services in palliative care patients at MaeOn hospital, MaeOn district, Chiang Mai province. Journal of Nakornping Hospital. 2024; 15: 321-35.
Thanasitthichai S, Simasatikul C, Srisubat A, Krongkaew W, Kunin B, Seedadard R, et al. Safety and efficacy evaluation of the 1st legalized pharmaceutical grade medical cannabis for palliative cancer in Thailand. Journal of the Department of Medical Services. 2020; 45: 116-22.
Lucas P, Boyd S, Milloy MJ, Walsh Z. Cannabis significantly reduces the use of prescription opioids and improves quality of life in authorized patients: results of a large prospective study. Pain Med. 2021; 22: 727-39.
Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Guidelines for providing integrated medical cannabis clinic services. Bangkok: WVO Office of Printing Mill; 2021.
Rattanachun V, Wongphuka K, Wongsampant N. Service management of medical cannabis clinics and cannabis product prescription at government hospitals in Nan province. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine. 2023; 21: 433-48.
Noksakda C, Peeratanarath W, Surawan J. Development of integrative cannabis clinic for medicine in Phon hospital, Khon Kaen. Journal of Health Science of Thailand. 2024; 33: 289-302.
Khaimuk P. Lesson in the development of the health service system (service plan) cannabis branch Kanchanaburi province. Academic Journal of Mahasarakham Provincial Public Health Office. 2024; 8: 151-67.
Onmuk P, Sangvichien S, Fakkham S. Study of Thai traditional medical cannabis clinic service model in department of Thai traditional and alternative medicine service, ministry of public health. Journal of Applied Humanities Studies. 2022; 7: 27-39.
Meksawasdichai C. Medical cannabis use in the health region 4 of Thailand. Thai Pharmaceutical and Health Science Journal. 2022; 17: 296-307.
Thuanyota K, Sasuk P, Suksai J. Model development of integrative medical cannabis clinic service in Phon Phisai hospital, Nong Khai. Journal of Health Science and Community Public Health. 2023; 6: 54-65.
Ministry of Public Health. Health data center (HDC) [online]. 2024 [cited Sep 7, 2025]. Available from: hdc.moph.go.th/center/public/standard-subcatalog/2 908 c586a168578a2c4aee3ab13963c9.
Nuchmee A. Medical use of cannabis in Islamic law perspective. Journal of Liberal Arts, Rangsit University. 2021; 15: 77-88.
Miles M, Huberman A. Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks, CA: Sage; 1994.
Penchansky R, Thomas JW. The concept of access: definition and relationship to consumer satisfaction. Med Care. 1981; 19: 127-40.
Department of Medical Services. Guidance on cannabis for medical use. 6th ed. Bangkok: Ministry of Public Health; 2024.
Assanangkornchai S, Saingam D, Thaikla K, Talek M. Views and practices on medical cannabis of unlicensed providers in Thailand: a qualitative study. F1000Res. 2024; 11: 365.
Attonito J, Freeman K, Bone MK, Howard H, Blum C, Luck G. Knowledge, attitudes, and beliefs regarding medical cannabis among patients and providers in Florida's long-term care facilities. Cureus. 2024; 16: e66115.
Karanges EA, Suraev A, Elias N, Manocha R, McGregor IS. Knowledge and attitudes of Australian general practitioners towards medicinal cannabis: a cross-sectional survey. BMJ Open. 2018; 8: e022101.
McLennan A, Kerba M, Subnis U, Campbell T, Carlson LE. Health care provider preferences for, and barriers to, cannabis use in cancer care. Curr Oncol. 2020; 27: e199-e205.
Kruger DJ, Mokbel MA, Clauw DJ, Boehnke KF. Assessing health care providers' knowledge of medical cannabis. Cannabis Cannabinoid Res. 2022; 7: 501-7.
Khamjae K, Techakehakij W, Thatayu W, Phetkub N, Subhamani N. Attitudes, and experiences about medical cannabis in palliative care patients and caregivers in Thailand: A qualitative study. Palliat Med Pract. 2025; 19: 15-21.
Withanarachchie V, Rychert M, Wilkins C. Barriers and facilitators to prescribing medicinal cannabis in New Zealand. J Prim Health Care. 2023; 15: 135-46.
Syed S, Singh J, Elkholy H, Rojnic Palavra I, Tomicevic M, Eric A, et al. International perspectives on physician knowledge, attitudes, and practices related to medical cannabis. Front Public Health. 2025; 13: 1463871.
Schlag A, Baldwin D, Barnes M, Bazire S, Coathup R, Curran H, et al. Medical cannabis in the UK: From principle to practice. J Psychopharmacol 2020; 34: 931-7.
Strada L, van Gelder N, Martinelli T, Fraser A, Hipple Walters B. Barriers to accessing prescribed medical cannabis: qualitative insights from people using non-prescribed cannabis for medicinal purposes in the Netherlands. Harm Reduct J. 2025; 23: 13.
